papadiamantis

Δὲν εἶναι κατὰ φύσιν ζῆν μόνον τὸ νὰ χορτοφαγῇ τις (ὅπως δὲν εἶναι τὸ νὰ κάμνῃ «ἀερόλουτρα» καὶ «ἡλιόλουτρα» καὶ νὰ καθιστᾷ ὑποχρεωτικὸν τὸν γάμον)· ἀλλ᾿ εἶναι κατὰ φύσιν ζῆν καὶ νὰ σαρκοφαγῇ καὶ ὠμοφαγῇ, καὶ τὸ νὰ διαρπάζῃ καὶ καταδυναστεύῃ, δυνάμει τῆς σωματικῆς ρώμης καὶ πρὸς κορεσμὸν τῶν σαρκικῶν ὀρέξεων, καὶ τὸ ν᾿ ἀπάγῃ καὶ βιάζῃ τὴν ἑκάστοτε ἀρέσκουσαν αὑτῷ γυναῖκα, καὶ νὰ γίνεται «πόσις», ἤτοι αὐθέντης καὶ νὰ ποιῇ αὐτὴν «δάμαρτα» αὐτοῦ, ἤτοι δαμασμένην καὶ ὑποτεταγμένην δούλην. Ὡσαύτως κατὰ φύσιν ζῆν εἶναι καὶ τὸ νὰ ὑπείκῃ τις καὶ νὰ θητεύῃ καὶ δουλεύῃ, δι᾿ ἔλλειψιν σωματικῆς ρώμης ἀρκούσης πρὸς κορεσμὸν ὅλων τῶν ὀρέξεων. Ἀλλὰ κατὰ φύσιν ζῆν εἶναι καὶ τὸ νὰ φονεύῃ τις μὲ γυμνὴν χεῖρα, ἢ διὰ ξύλων καὶ λίθων, πᾶν τὸ ἀντιπῖπτον, ζῷον ἢ ἄνθρωπον. Ἑνὶ λόγῳ κατὰ φύσιν ζῆν εἶναι ἡ ἐπάνοδος εἰς τὴν ἀγρίαν κατάστασιν.

λλὰ κατὰ τὸ πρέπον ζῆν εἶναι τὸ ζῆν, ὄχι μόνον κατὰ φύσιν, ἀλλὰ κατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον καὶ πρὸ πάντων κατὰ τὸν θεῖον νόμον, δι᾿ οὗ εὐλογεῖται μὲν ἡ φύσις, κυροῦται δὲ ὁ ὀρθὸς λόγος. «Καὶ δώσω ὑμῖν καρδίαν καινήν, καὶ πνεῦμα καινὸν δώσω ὑμῖν. Καὶ ἀφελῶ ὑμῶν τὰς καρδίας τὰς λιθίνας καὶ δώσω ὑμῖν καρδίας σαρκίνας! Καὶ τὸν νόμον Μου ἐγγράψω ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν».

Λοιπόν, ὁ ὀρθὸς λόγος διδάσκει, μετὰ τῆς φυσιολογίας, ὅτι εἷς κριὸς ἢ τράγος ἀρκεῖ νὰ γονιμοποιήσῃ δεκάδας ἀμνάδων ἢ αἰγῶν. Ἄρα τὰ ἄρρενα πλεονάζουσιν, εἰς τὰ θρέμματα ταῦτα, καὶ διὰ τοῦτο, ἐξ ἀνάγκης πρέπει νὰ θύωνται. Δὲν ὑπάρχει καμμία σκληρότης εἰς τοῦτο, ὁποίαν φαντάζονται, ἐκ νοσηροῦ ἢ ὑποκριτικοῦ αἰσθήματος, οἱ ἔκφυλοι τοῦ νεωτέρου πολιτισμοῦ, οἱ λατρεύοντες τὸ κυνάριόν των, καὶ περιφρονοῦντες ὅλην τὴν ἀνθρωπότητα. Σκληρότης εἶναι τὸ νὰ βασανίζωνται τὰ ζῷα, ἄνευ ἀνάγκης, καὶ δημοσίᾳ μάλιστα, ἀδιαφορούσης τῆς ἐξουσίας, ἀπὸ ἀγωγιάτες, καροτσέρηδες,  ζῳεμπόρους καὶ ἄλλους. Ἡ δὲ σφαγὴ πρέπει νὰ ἐκτελῆται μὲ πᾶσαν τὴν πρέπουσαν εὐσπλαγχνίαν, τὴν ἠπιότητα καὶ λογικότητα.

Πάλιν, ὁ ὀρθὸς λόγος διδάσκει, μετὰ τῆς πολιτικῆς οἰκονομίας, ὅτι, ἐὰν ἐχορτοφάγει ὅλη ἡ ἀνθρωπότης, ὅπως χορτοφαγοῦσι τὰ θρέμματα αὐτά, καὶ ἔμενον ταῦτα αὐξανόμενα ἐπὶ χρόνους καὶ χρόνους, χωρὶς νὰ θύωνται, ἐντὸς ὀλίγου θὰ ἐξέλειπε πᾶσα βλάστησις καὶ φυτεία καὶ πᾶς καρπός, καὶ δὲν θὰ ἔμενε πλέον χόρτον, ὅσον θὰ ἤρκει διὰ νὰ φάγωσιν ὅλοι οἱ ἀνισόρροποι καὶ οἱ ξενομανεῖς καὶ οἱ ἔκφυλοι, καὶ οἱ ἀγυρτεύοντες καὶ ἀερολουόμενοι καὶ ἀερολογοῦντες, ἄτομα ἢ σύλλογοι, καὶ εἶτα ὁ λοιπὸς ἀνεύθυνος κόσμος· καὶ τότε ὡς εἰκὸς αἱ μυριοπληθεῖς ἐκεῖναι ἀγέλαι τῶν προβάτων καὶ ἐρίφων θὰ ἐμαίνοντο ἐκ πείνης καὶ ὀργασμοῦ, καὶ θὰ ἐλύσσων, καὶ θὰ ἔτρωγον πρῶτον τὸν κ. Δρακούλην, εἶτα τὸν κ. Γ. Φιλάρετον, καὶ κατόπιν τὴν λοιπὴν ἀνθρωπότητα. Καὶ τότε, εὐτύχημα θὰ ἦτον ἂν θὰ εὑρίσκοντο ἀρκετοὶ ἄνθρωποι, διὰ νὰ ἱδρύσωσι συλλόγους «πρὸς καταπολέμησιν τῆς χορτοφαγίας»!

Κύκλῳ οἱ ἀσεβεῖς περιπατοῦσιν. Ὅλα τὰ παλαιά, τὰ ἀπὸ 15 αἰώνων λελυμένα δογματικῶς καὶ ἠθικῶς ζητήματα, εὑρίσκονται ἑκάστοτε ἄνθρωποι, νοσοῦντες ἐξ ἐλαφρότητος καὶ ρεκλαμομανίας, διὰ νὰ τ᾿ ἀνακαινίζουν καὶ τ᾿ ἀνακατώνουν. Ἡ κρεοφαγία εἶναι φυσική, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι μετρία, αὐτὸ λέγει ἡ θρησκεία μας. Ὅσον ὀλιγώτερον κρέας φάγῃ τις εἰς τὴν ζωήν του, τόσον καλύτερα. Ἐκτὸς ἂν ἔχῃ εὐχήν, τουτέστιν ἔχῃ γίνει κοινοβιάτης ἢ ἀσκητὴς εἰς τὸ Ἅγιον Ὄρος, καὶ θέλει νὰ ἐγκρατεύεται ὅλην τὴν ζωήν του ἀπὸ κρέατα, ὅπως ἀπὸ οἶνον καὶ ἀπὸ γυναῖκα. Ἀλλὰ τοῦτο πρέπει νὰ πράττῃ ἄνευ βδελυγμίας, ὅπως λέγει ὁ κανὼν τῆς Ἐκκλησίας, ἄλλως ὑπόκειται εἰς τὸ ἀνάθεμα. «Εἴτις ἀπέχεται οἴνου καὶ κρεῶν καὶ γυναικός, μὴ δι᾿ ἐγκράτειαν, ἀλλὰ διὰ βδελυγμίαν, ἀνάθεμα ἔστω».

Αὐτὴν τὴν βδελυγμίαν εἰσάγουν τώρα οἱ νεωτερίζοντες, καὶ πρέπει νὰ προσέξουν, διότι θὰ λάβουν ἀφορμὴν νὰ μετανοήσουν. Τὰ Τετραδοπαράσκευα καὶ αἱ Τεσσαρακοσταὶ ἀρκοῦν διὰ τὴν ἀποχὴν ἀπὸ τοῦ κρέατος καὶ τῶν ἄλλων λιπαρῶν βρωμάτων, καὶ εἶναι ὑποχρεωτικαὶ δι᾿ ὅλους τοὺς χριστιανούς. Μὴ πλανᾶσθε.

(1907)

 

http://www.papadiamantis.org/works/88-epiloipa/471-7-filologika 

tsir

Δημήτριος Τσιρόγλου

συγγραφέας

 

Ο θάνατος ως φαινόμενο

Ένα από τα βασικότερα προβλήματα που απασχολούν τον άνθρωπο είναι ο θάνατος. Περισσότερο από την ύπαρξη της ζωής, από την γέννηση και από τα άλλα υπαρξιακά προβλήματα ο θάνατος προκαλεί το ενδιαφέρον του ανθρώπου, ίσως επειδή αναφέρεται στο μέλλον και όχι στο παρόν ή στο παρελθόν. Είναι καθολικό φαινόμενο για όλη την φύση, αλλά μόνον τον άνθρωπο απασχολεί και όχι τα άλογα όντα. Επειδή, όπως λένε οι πατέρες, από την στιγμή που γεννιόμαστε είμαστε μελλοθάνατοι και ο θάνατος προκαλεί και φόβο, πιστεύω ότι είναι φρονιμότερο να τον μελετήσουμε, ώστε να τον κατανοήσουμε.

Ο πρώτος που συνειδητοποίησε τον θάνατο, είναι αυτόν που τον προκάλεσε, δηλαδή ο Κάιν, ο οποίος σκότωσε τον αδελφό του Άβελ. Ο πρώτος θάνατος ήταν δολοφονία και μάλιστα αδελφοκτονία.

  1. Αντιλήψεις των άλλων θρησκειών και της φιλοσοφίας

Οι αντιλήψεις των ανατολικών θρησκειών αλλά και της φιλοσοφίας, επειδή στερούνται της αλήθειας της Θείας Αποκαλύψεως είναι τελείως παράλογες και υποβαθμίζουν τον ίδιο τον άνθρωπο από την θέση που έχει στο Θείο σχέδιο: Ο ινδουισμός και ο βουδισμός πιστεύουν ότι ο θάνατος μας βυθίζει στο μηδέν. Οι Βαβυλώνιοι πίστευαν ότι οι νεκροί καταδικάζονται σε ακινησία. Αλλά και οι Αιγύπτιοι με τους μάταιους ογκώδεις τάφους και τις ασαφείς αντιλήψεις τους δεν μπορούν να δώσουν απαντήσεις στο πρόβλημα του θανάτου. Επίσης ένα πλήθος φιλοσόφων αρχαίων Ελλήνων κυρίως, αλλά και ξένων διατύπωσαν θεωρίες για το φαινόμενο του θανάτου, πράγμα το οποίο δείχνει πόσο ο θάνατος απασχολεί την ανήσυχη ανθρώπινη ψυχή. Οι θεωρίες βέβαια αυτές μόνο μελαγχολία, αγωνία και αβεβαιότητα προσθέτουν στον άνθρωπο.

tsir1Εικόνα 1. Πολλές φορές η στρατευομένη Εκκλησία αναπαρίσταται με ένα καράβι έχων Κυβερνήτη τον Κύριο Ιησού Χριστό (Ι.Μ. Κουτλουμουσίου, Άγιον Όρος, λήψη Δ. Τσιρόγλου).

  1. Ο θάνατος κατά την Θεία Αποκάλυψη

Πρέπει να διευκρινίσουμε ότι ο άνθρωπος πλάστηκε διφυής, ψυχή και σώμα. Ο Αδάμ ζούσε στον Παράδεισο της τρυφής, χωρίς πόνο, λύπη, μέριμνες, σε μια ατέλειωτη μακαριότητα. Απαθής, έχοντας προφητικό χάρισμα, συνομιλώντας με τον Θεό, γνήσιο τέκνο του Δημιουργού του, απολάμβανε την ξεχωριστή εκείνη χαρά που ετοίμασε γι’ αυτόν η αγάπη του Θεού. Εννοείται ότι ο θάνατος ήταν άγνωστος στον άνθρωπο, αφού ο Αδάμ είχε εξουσία όμοια με αυτήν των αγγέλων και όπως γράφει ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος «οι άγγελοι έτρεμον και τα Χερουβείμ και τα Σεραφείμ ουδέ αντιβλέψαι ετόλμων, αυτός (ενν. ο Αδάμ) ωσανεί φίλος προς φίλον διελέγετο με τον Θεόν».

tsir2

Εικόνα 2. Βυζαντινή διακοσμητική ταινία (Ι.Μ. Μεγίστης Λαύρας, λήψη Δ. Τσιρόγλου)

Βέβαια η αθανασία της ψυχής δεν είναι ιδιότητά της, αλλά δωρεά της Χάριτος του Θεού. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, εάν ο άνθρωπος είχε γνώρισμα την αθανασία, θα έπρεπε να είναι άπτωτος. Διότι, αν θα έπιπτε στην αμαρτία, το κακό θα διαρκούσε αιώνια, θα γινόταν κι αυτό αθάνατο. Αν πάλι δημιουργούσε τον άνθρωπο αθάνατο και άπτωτο, θα περιόριζε την ελευθερία του. Δηλαδή η αθανασία δόθηκε ως δυνατότητα. Οι πρωτόπλαστοι κάνοντας κακή χρήση της ελευθερίας, γνωρίζοντας την εντολή «θανάτω αποθανείσθε» έγιναν η αιτία της εισόδου του θανάτου στον κόσμο.

  1. Ψυχικός και σωματικός θάνατος

Είδαμε ότι ο ψυχικός θάνατος είναι η απομάκρυνση του ανθρώπου από τον Θεό, διά της αμαρτίας-παρακοής. Ο δε ψυχικός θάνατος είναι η αιτία του σωματικού θανάτου, του αποχωρισμού της ψυχής από το σώμα. Γενικά αιτία της εισόδου του θανάτου στον κόσμο είναι ο ίδιος ο άνθρωπος. Αλλά τι είναι ο θάνατος; Είναι ο χωρισμός της ψυχής από το σώμα, κατά τον οποίο η ψυχή συνεχίζει να υπάρχει το δε σώμα διαλύεται και φθείρεται. Έτσι, δεν πρέπει να μιλάμε για θάνατο, αλλά για κοίμηση. Έτσι όμως ο θάνατος αποτέλεσε για τον άνθρωπο αφορμή σωτηρίας, δρώντας ως φάρμακο για την εξάλειψη των παθών και του εγωισμού. Κυρίως όμως αφορμή σωτηρίας υπήρξε ο εκούσιος θάνατος του Σωτήρος Χριστού. Ήταν καίριο πλήγμα κατά της αμαρτίας και του θανάτου διά του σταυρικού θανάτου και της καθόδου στον Άδη και φυσικά διά της Αναστάσεως του Χριστού.

tsir3

Εικόνα 3. Αυτά που παίρνει ο πιστός κατά την κοίμησή του είναι οι αρετές, η πίστη, η αγάπη και η ελπίδα της Αναστάσεως (Κύμη Ευβοίας, λήψη Δ. Τσιρόγλου).

  1. Ο χρόνος του θανάτου

Είναι άγνωστη η ώρα του θανάτου μας. Μόνο ο Θεός γνωρίζει πότε θα πεθάνουμε και το καθορίζει φυσικά ο Ίδιος σύμφωνα με τις ψυχικές ανάγκες του καθενός. Δεν μάς αποκαλύπτει τον χρόνο πάλι χάριν του συμφέροντός μας. Γι’ αυτό πρέπει να ζούμε την κάθε μέρα σαν να είναι η τελευταία, με άσκηση και αρετή, χωρίς να φοβόμαστε τον θάνατο, παρά να φοβόμαστε τον θάνατο της ψυχής. Δεν πρέπει να φοβόμαστε τον θάνατο, διότι έχουμε την ελπίδα της αναστάσεως και της σωτηρίας. Πρέπει να σημειώσουμε τα λόγια του Αγίου Μακαρίου του Αιγυπτίου: «Ει δε θρηνείν, του διαβόλου δει θρηνείν. Εκείνος κοπτέσθω, εκείνος οδυρέσθω, ότι προς τα μείζονα οδεύομεν αγαθά». Πάνω από όλα ο άνθρωπος πρέπει να ζήσει μία ζωή προσευχής, νηστείας με κύριο στόχο την κατάκτηση της αρετής σύμφωνα με την διδασκαλία τού Ευαγγελίου και να έχει ζωηρή την μνήμη του θανάτου.

  1. Η στιγμή του θανάτου

Είναι αλήθεια ότι την ώρα του θανάτου η ψυχή εκτός από την αγωνία και τον φόβο που αισθάνεται βλέπει και νιώθει φαινόμενα που εμείς δεν τα βλέπουμε. Η μάχη μεταξύ αγγέλων και δαιμόνων για την ψυχή του ψυχοραγούντος αρχίζει από εκείνην την ώρα. Πράγματι ο τελωνισμός των ψυχών ακολουθεί τον θάνατο του χριστιανού. Ο τελωνισμός γίνεται αντιληπτός από όσα αποκαλύπτουν συνήθως οι μελλοθάνατοι του επιθανάτιου ρόγχου. Στον τελωνισμό αναφέρεται η ευχή του Αποδείπνου στο σημείο «και εν τω καιρώ της εξόδου μου την αθλίαν μου ψυχήν περιέπουσα και τας σκοτεινάς όψεις των πονηρών δαιμόνων πόρρω αυτής απελαύνουσα».

tsir4

Εικόνα 4. Η ουρανοδρόμος κλίμαξ των αρετών, το όραμα που είδε ο Άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης, ο επονομαζόμενος και Άγιος Ιωάννης ο (συγγραφέας) της Κλίμακος (Ι.Μ. Τιμίου Προδρόμου Βεροίας, λήψη Δ. Τσιρόγλου).

  1. Μετά θάνατον

Μετά τον θάνατο οι ψυχές καταλήγουν σ’ ένα τόπο με πνευματική έννοια και όχι υλική. Σ’ έναν νοητό τόπο θα λέγαμε. Εκεί περιμένουν να έρθει το πλήρωμα του χρόνου για την τελική κρίση. Αυτή την κατάσταση οι πατέρες την ονομάζουν μέση κατάσταση, επειδή ακριβώς δεν είναι τίποτε άλλο παρά κατάσταση αναμονής. Βέβαια σ’ αυτήν την κατάσταση οι ψυχές, θα λέγαμε ότι, προγεύονται των αγαθών που θα απολαύσουν ή των τιμωριών που θα υποστούν, ανάλογα με τον βαθμό της μετάνοιας που έχουν δείξει όσο ζούσαν και σωματικώς.

Βέβαια οι ψυχές των ενάρετων της θριαμβεύουσας Εκκλησίας όπως λέγονται, προσεύχονται για μας που είμαστε ακόμη στρατευμένοι. Αυτό αποκαλύπτεται και στην Παλαιά Διαθήκη αλλά και από τους Πατέρες της Εκκλησίας. Πρεσβεύουν κι αυτές στον Ένα Μεσίτη υπέρ ημών. Κατά αυτόν τον τρόπο πρέπει να δεόμεθα κι εμείς υπέρ των κεκοιμημένων. Γι’ αυτό και η Εκκλησία καθιέρωσε ειδικές ευχές γι’ αυτές τις ψυχές και ώρισε ημέρες ως μνημόσυνα υπέρ αυτών.

  1. Τα μνημόσυνα

Έτσι έχουμε σύμφωνα με τους Πατέρες τα «τρίατα» (τριήμερα) εις ανάμνησιν της εις τριήμερον ανάστασιν του Κυρίου ή της Αγίας Τριάδος, «τα ένατα» εις ανάμνησιν των 9 ταγμάτων, τα «τεσσαρακοστά» διά την Ανάληψιν του Σωτήρος. Τέλος ακολουθούν τα «τρίμηνα», τα «εξάμηνα», «εννεάμηνα» εις δόξαν του Τριαδικού Θεού, και τα «ετήσια». Επίσης, η Εκκλησία καθιέρωσε κοινά μνημόσυνα το Σάββατο προ της Απόκρεω και το Σάββατο προ της εορτής της Πεντηκοστής. Τα μνημόσυνα ωφελούν πάρα πολύ τους κεκοιμημένους, οι οποίοι βρίσκουν μεγάλη παρηγοριά απ’ αυτά. Φυσικά όσοι πέθαναν σε κατάσταση μετανοίας ή με πόθο μετανοίας. Άλλωστε «εν τω Άδη ουκ έστι μετάνοια». Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα μνημόσυνα σ’ αυτές τις περιπτώσεις δεν πρέπει να γίνονται. Πάντοτε πρέπει να γίνονται, όπως ακριβώς καθιερώθηκαν. Ανάλογα με τα μνημόσυνα είναι και οι ελεημοσύνες υπέρ των κεκοιμημένων.

  1. Το σώμα μετά την ανάσταση

Σύμφωνα με τους θεοφόρους Πατέρες, το σώμα θα είναι όπως ήταν πριν την πτώση. Δηλαδή θα είναι όπως το σώμα που είχε ως άνθρωπος, αλλά με νέες ιδιότητες. Θα ενδυθεί την αφθαρσία και την αθανασία, λυτρωμένο από τις αδυναμίες του φθαρτού. Θα επέλθει η ανάσταση, για άλλους ζωής και για άλλους ανάσταση κρίσεως.

  1. Κόλαση

Κριτής θα είναι ο Χριστός ο οποίος θα απαγγείλει το «δεύτε οι ευλογημένοι του Πατρός...». Το ερώτημα βέβαια είναι αν υπάρχει κόλαση. Πολλοί σήμερα δεν δέχονται αυτές τις απόψεις, ως προκαταλήψεις. Αυτό συμφέρει τον εχθρό του ανθρώπου τον διάβολο. Η μεγαλύτερη ίσως πλάνη, όπως διατυπώνουν οι Πατέρες, είναι αυτή: να κάνει τους ανθρώπους να πιστεύουν ότι δεν υπάρχει ο ίδιος, ούτε και η κόλαση. Έτσι ο πατέρας του ψεύδους δρα ανενόχλητος.

Η κόλαση φυσικά είναι αιώνια, πνευματική και ψυχική κατάσταση και όποια άλλη ερμηνεία υπάρχει δίδεται ανθρωποπαθώς, ώστε να μπορεί να καταλάβει και ο πιο απλός άνθρωπος περί τίνος πρόκειται. Έτσι όπως δίδαξε ο ίδιος ο Κύριος: «απελεύσονται εις κόλασιν αιώνιον», «εις το πυρ το αιώνιον», «και το πυρ ου σβέννυται». Η κόλαση «όλεθρος», «θλίψις μεγάλη», «ζόφος σκότους» κλπ. Πρέπει να δούμε λοιπόν τον θάνατο με το πρίσμα της διδασκαλίας του Κυρίου και των Πατέρων της Εκκλησίας, διότι όπως λέει ο ιερός Χρυσόστομος «Μη φοβόμεθα θάνατον, αλλά φοβόμεθα αμαρτίαν μόνον και δι’ εκείνην αλγώμεν», και ο Μέγας Βασίλειος «Πρόσταγμα Θεού εστί το μη λυπείσθαι επί τοις κεκοιμημένοις, τους εις Χριστόν πεπιστευκότας διά την ελπίδα της Αναστάσεως».

tsir5

Εικόνα 5. Τοιχογραφία με παράσταση της Δευτέρας Παρουσίας (Ι.Μ. Τιμίου Προδρόμου Σερρών, λήψη Δ. Τσιρόγλου)

Έτσι, λοιπόν, θα πρέπει να εκμεταλλευτούμε όλες αυτές τις πληροφορίες περί θανάτου που έκανε γνωστές ο Θεός στον άνθρωπο, κινούμενος από αγάπη προς το πλάσμα Του και αναλογιζόμενοι τον στόχο μας σ’ αυτήν την ζωή (ζητείτε πρώτον την βασιλεία του Θεού), να αγωνιστούμε κατά των παθών και των αμαρτιών, ώστε να κερδίσουμε την ετοιμασμένη βασιλεία των ουρανών, όχι με αγωνιώδη, αλλά με την ευλογημένη καλή ανησυχία.

 

________________________________________________

Ο Δημήτριος Τσιρόγλου γεννήθηκε το 1964 στην Νεράιδα Κοζάνης και είναι κάτοικος Θεσσαλονίκης. Διδάχτηκε βυζαντινή αγιογραφία και ψηφιδογραφία από τον αγιογράφο Χρήστο Μπακόλα. Εκπαιδεύτηκε στην συντήρηση παλαιών εικόνων στο εργαστήριο Γ. Ψαράκη. Εργάστηκε ως καθηγητής αγιογραφίας στο τμήμα αγιογραφίας σε δημόσιο Ι.Ε.Κ. του Ο.Α.Ε.Δ. Υπήρξε διευθυντής σύνταξης του περιοδικού «Επτάριθμοι» του Κυρίλλειου Πνευματικού κέντρου και γενικός γραμματέας του Σωματείου Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου Ν. Θεσσαλονίκης.

Συνέγραψε το «Λεξικό Αρχαϊστικών Φράσεων της νέας ελληνικής γλώσσας» (α’ έκδ.: Σαββάλας, γ’ έκδ. Κέδρος) την ιστορική μονογραφία «Ο Λευκός Πύργος» (α’ έκδ.: Σαββάλας) και μία ιστορική μονογραφία με ψευδώνυμο. Συνέγραψε πλήθος άρθρων στο περιοδικό «Επτάριθμοι» και στην Ιστοσελίδα Επτάριθμοι. Υπήρξε βιβλιοκριτικός με τίτλο σελίδας βιβλιοεπισκόπηση και κριτικός ιστοσελίδων με τίτλο σελίδας διαδικτυακό περισκόπιο.

Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων Βορείου Ελλάδος, τακτικό μέλος τής Ένωσης Δημοσιογράφων Περιοδικού Ηλεκτρονικού Τύπου (Ε.ΔΗ.Π.Η.Τ.) Μακεδονίας-Θράκης και μέλος του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου (ΟΣΔΕΛ).

Το σύντομο αυτό άρθρο γράφτηκε αποκλειστικά για να πρωτοδημοσιευθεί στην ιστοσελίδα του Ιερού Ναού Αγίων Ταξιαρχών Ιστιαίας. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση με τους εξής όρους:

  1. Να αναφέρεται ως πηγή ο Ιερός Ναός Αγίων Ταξιαρχών Ιστιαίας
  2. Να μην γίνει καμμία απολύτως αλλαγή στο κείμενο ούτε κατά μία κεραία, είτε πρόσθεση, είτε αφαίρεση.

 

 

 

iosif isixastis 2

ΓΕΡΩΝ ΙΩΣΗΦ Ο ΗΣΥΧΑΣΤΗΣ:

ΟΙ ΖΗΛΩΤΑΙ ΕΙΝΑΙ ΠΛΑΝΕΜΕΝΟΙ!

ΘΑ ΜΝΗΜΟΝΕΥΣΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ! [1]

 

    Την εγκύκλιο[2] την διάβασα εγώ, διότι ο γέροντας ούτε να τη διαβάσει δεν δέχτηκε, και ας ήταν και ζηλωτής! Μεταξύ των άλλων έγραφε και τα ακόλουθα: «ότι τα υπό των Νεοημερολογιτών τελούμενα Μυστήρια, ως σχισματικών όντων τούτων, στερούνται της Αγιαστικής χάριτος.

Ωσαύτος ουδένα Νεοημερολογίτην δέον να δέχεσθε εις τους Κόλπους της καθ’ ημάς Αγιωτάτης Εκκλησίας και κατά συνέπειαν να εξυπηρετείτε τούτον, άνευ προηγούμενης ομολογίας δι’ ης να καταδικάζη ούτος την καινοτομίαν των Νεοημερολογιτών και να κηρύσση την Εκκλησίαν τούτων σχισματικήν. Προκειμένου δε περί βαπτισθέντων υπό των καινοτόμων να Μυρώνωνται δια Αγίου Μύρου ορθοδόξου προελεύσεως, το οποίον ευρίσκεται εν αφθονία παρ’ ημίν…» 

. . . Όταν τα διάβασα αυτά με έπιασε ανατριχίλα. Θεώρησα αυτόν που έγραψε την εγκύκλιο ότι ήταν δήμιος. Οι παλαιοημερολογίτες απεκήρυξαν όχι έναν ή δύο επισκόπους, αλλά ολόκληρη την τοπική Εκκλησία της Ελλάδος, η οποία ούτε προς στιγμήν δεν έπαυσεν να έχει κανονικές σχέσεις με όλες τις Ορθόδοξες Εκκλησίες. Μόλις, λοιπόν, ανέγνωσα την εγκύκλιο, ήταν νύχτα και τελείωνε από την αγρυπνία του ο Γέροντας, πήγα και του είπα:
 
- Γέροντα, η εγκύκλιος γράφει αυτά κι αυτά.
- Τέρμα! Αποχωρούμε! Αυτοί έπεσαν έξω. Δεν μπορεί να είναι η αλήθεια του Θεού αυτή. Θα πρέπει να γυρίσουμε με τα μοναστήρια. Αλλά θα κάνουμε προσευχή πρώτα να δούμε τι ο Θεός θα μας πει. Παιδιά, προσευχή! Προσευχή πατέρες, να μας αποκαλύψει ο Θεός, να μην κάνουμε λάθος. Ότι μας αποκαλύψει ο Θεός θα αποδεχθούμε.
 
Ο Γέροντας δεν είχε πανεπιστημιακό πτυχίο διανοητικής θεολογίας. Ήταν όμως πραγματικά θεοδίδακτος και ως θεόπτης ήταν κάτοχος της πραγματικής θεολογίας. Ποτέ μου δεν τον θυμάμαι να ενήργησε χωρίς να έχει πληροφορία. Σ' αυτό το σημαντικώτατο ζήτημα μας έβαλε όλους μας και κάναμε τριήμερο νηστεία και προσευχή. Για τρεις μέρες δεν φάγαμε τίποτε, μόνο νεράκι ήπιαμε.
 
Την τρίτη μέρα κλείστηκε ο Γέροντας μέσα στην καλύβα του όλη τη νύκτα κάνοντας δακρύβρεχτη ικευτική προσευχή, κι εμείς απ' έξω τον περιμέναμε σαν τον Μωυσή να βγει και να μας πει τα αποτελέσματα της "συνόδου". Μετά την προσευχή φαίνεται θα είδε αποκαλυπτική οπτασία και βγαίνοντας μας λέει:

- Όσοι πιστοί! Πατέρες, τέρμα. Η πληροφορία είναι να προχωρήσουμε με τα μοναστήρια κι αυτή είναι η αλήθεια! Οι ζηλωταί είναι πλανεμένοι!
 

Ήταν πράγματι μεγάλη και απότομη η στροφή του Γέροντος, διότι ήταν ζηλωτής και μάλιστα αυστηρός. Μέχρι τότε ήμασταν όλοι ζηλωτές: Ο Γέρο-Αρσένιος, ο πατήρ Ιωσήφ ο νεώτερος, εγώ, ο παπά-Εφραίμ ο Κατουνακιώτης, ο Γέρο-Νικηφόρος και άλλοι... Μία τόσο, λοιπόν, απότομη μεταστροφή του Γέροντος Ιωσήφ στάθηκε «κεραυνός εν αιθρία». Αλλά επειδή ο Γέροντας ουδέποτε υπήρξε φανατικός και ουδέποτε ακολούθησε κάτι με εμπάθεια, κατάλαβε αμέσως πως εκείνο που μας έλεγε είναι η αλήθεια και η Ορθοδοξία.
 
- Γέροντα, τι είδες;
- Δεν θα σας το πω. Το θέμα τελείωσε. Θα προχωρήσουμε με τα μοναστήρια και θα μνημονεύσουμε τον Πατριάρχη. [σημ.εγκόλπιου: το 1950 Πατριάρχης ήταν ο Αθηναγόρας]

Πετάγεται ο πατήρ Αθανάσιος.
-Εγώ δεν μνημονεύω τον Πατριάρχη. Είναι αιρετικός!
Ο Γέρο-Αρσένιος, πήγε πίσω από τον γέροντα και του λέει:

- Γέροντα, πολλοί πλανήθηκαν ακόμα και μεγάλοι Άγιοι.
- Πάτερ Αρσένιε, αυτός ο δρόμος πάει προς τα εδώ και ο άλλος πάει προς τα εκεί, όποιον θέλεις διάλεξε ή θα πειθαρχήσεις ή θα πάρεις τον δρόμο σου. Εγώ θα ακολουθήσω τα μοναστήρια.

-Γέροντα εγώ δυσκολεύομαι.

-Πάτερ Αρσένιε ένα και ένα κάνουν δυο πάρε δρόμο και φύγε!

Αμέσως όλοι κοκαλώσαμε. Μόλις άκουσε έτσι ο π. Αρσένιος λέει στον γέροντα: Ευλόγησον! Ευλόγησον!

[…]

Να παρεμβάλλω εδώ, πως σαν πέρασε κάμποσος καιρός, ο Γέροντας μας εκμυστηρεύτηκε το περιεχόμενο της οπτασίας, που τον πληροφόρησε για το θέμα του ημερολογίου:

Προσευχόμενος είδε μια φωτισμένη ωραία Εκκλησία, που είχε μια μικρή έξοδο, όπου απ' αυτήν έβγαιναν όλοι. Στην αυλή όμως μάλωναν και φώναζε ένας πιστός στον άλλον:

- Εγώ είμαι σωστός!

- Εγώ είμαι σωστότερος! φώναζε ο δεύτερος.

- Εμείς είμαστε η Εκκλησία! φώναζε ο τρίτος.

Και μας εξήγησε ο Γέροντας:

 - Αυτό φανερώνει ότι ναι μεν μάλωναν, αλλά ανήκαν στην Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία. Είχαν κοινό το δόγμα και κοινή την Χάρη, αλλά δεν είχαν ελεύθερο Πνεύμα και αγιασμό , οπότε μάλωναν.  Πως μπορώ να πω εγώ τώρα ότι η επίσημη Εκκλησία της Ελλάδος είναι κακόδοξη και ότι δεν έχει την Χάρη του Θεού; Να τη πω κακόδοξη για το ημερολόγιο και μόνον; Και να πω ότι ο Δεσπότης είναι κολασμένος; Είμαι με το παλιό, αλλά δεν φρονώ όπως φρονούν οι ζηλωτές.

Έκδοσις ιεράς μονής Αγίου Αντωνίου Αριζόνας USA 2008 (Γέροντος Εφραίμ Φιλοθεΐτου).

Ο ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΜΟΥ ΙΩΣΗΦ Ο ΗΣΥΧΑΣΤΗΣ ΚΑΙ ΣΠΗΛΑΙΩΤΗΣ (1897-1959)


 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] σημ.εγκόλπιου: Πατριάρχης το 1950 ήταν ο Αθηναγόρας
[2] σημ.εγκόλπιου: Εννοεί την εγκύκλιο των σχισματικών του 1950 η οποία είναι η εξής:

Αριθμ. Εγκ. 13                                        Εν Αθήναις τη 26/9 Μαΐου 1950

Προς τους ευλαβεστάτους Ιερείς της καθ’ υμάς Αγιωτάτης Εκκλησίας των Γ.Ο.Χ. Ελλάδος

Τέκνα εν Κυρίω αγαπητά,
Χάρις υμίν και Ειρήνη παρά Θεού παρ’ Ημών δ’ ευχή και Ευλογία.

Η Ιερά Σύνοδος της καθ’ ημάς Αγιωτάτης Εκκλησίας λαβούσα υπ’ όψιν πληροφορίας καθ’ ας τινές των ευλαβεστάτων Ιερέων ημών αμελούσι την εκπλήρωσιν των καθηκόντων αυτών βάσει των Ιερών Κανόνων και της υφ’ ημών δοθείσης ομολογίας κατά το Σωτήριον έτος 1935, προσαγόμεθα όπως υπομνήσωμεν πάσιν αυτοίς τα ακόλουθα.

Κατά το Σωτήριον έτος 1935 εκηρύξαμεν την Εκκλησίαν των Καινοτόμων Νεοημερολογιτών Σχισματικήν˙επαναλαμβάνομεν και αύθις την τοιαύτην διακήρυξιν και κατά συνέπειαν εντελλόμεθα την εφαρμογήν του Α’ Κανόνος του Μεγάλου Βασιλείου δεδομένου ότι τα υπό των Νεοημερολογιτών τελούμενα Μυστήρια, ως σχισματικών όντων τούτων, στερούνται της Αγιαστικής χάριτος.

Ωσαύτος ουδένα Νεοημερολογίτην δέον να δέχεσθε εις τους Κόλπους της καθ’ ημάς Αγιωτάτης Εκκλησίας και κατά συνέπειαν να εξυπηρετείτε τούτον, άνευ προηγούμενης ομολογίας δι’ ης να καταδικάζη ούτος την καινοτομίαν των Νεοημρολογιτών και να κηρύσση την Εκκλησίαν τούτων σχισματικήν. Προκειμένου δε περί βαπτισθέντων υπό των καινοτόμων να Μυρώνωνται δια Αγίου Μύρου ορθοδόξου προελεύσεως, το οποίον ευρίσκεται εν αφθονία παρ’ ημίν.

Επι ταύτη δε τη ευκαιρία απευθύνομεν προς πάντας τους Γνησίους Ορθοδόξους Χριστιανούς, ύστατην έκκλησιν καλούντες αυτούς Πατρικώς, όπως προσέλθωσιν εις Ένωσιν μεθ΄ημών, ην επιβάλλει το συμφέρον του Ιερού υπέρ της Πατρώας ευσέβειας ημών αγώνος και αποτελεί τον διακή πόθον πάντων ημών.

Προσκαλούντες σε υμάς, αίρωμεν τα εξ υπαιτιότητος ημών δημιουργηθέντα σκάνδαλα και προς τούτοανακαλούμεν και αποκηρύσσωμεν παν ό,τι από του έτους 1937 έως σήμερον εγράφη και ελέχθη υφ’ ημών, δια κηρυγμάτων, διασαφήσεων, δημοσιευμάτων και εγκυκλίων, απάδον και αντιστρατευόμενον προς τας Αρχάς της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας του Χριστού και του υφ’ημών διεξαγωμένου Ιερού Αγώνος υπέρ της Ορθοδοξίας ούτινος το κήρυγμα περιλαμβάνεται εν τη εκδοθείση εγκυκλίω υπό της Ιεράς Συνόδου κατά το έτος 1935 άνευ ουδεμίας προσθήκης και αφαιρέσεως και αυτόν ακόμη τον επιστημονικόν όρον «Δυνάμει και Ενεργεία».

Ταύτα πάντα δηλούμεν δι’ υστάτην φοράν, χάριν των σκανδαλισθέντων Χριστιανών ων επιθυμούμεν την ψυχικήν σωτηρίαν και επ’ ευκαιρία διακηρύσσομεν ότι πάντες ημείς δέον να φυλάσσωμεν την υφ΄ημών δοθείσαν ομολογίαν εν έτει 1935 ακεραίαν μέχρι τέλους της ζωής ημών επικαλούμενοι το έλεος του Θεού πάσαν παρέκκλισιν

Στώμεν όθεν καλώς.
Μετ’ ευχών Διαπύρων 
Η Ιερά Σύνοδος

Ο Πρόεδρος
+Ο πρώην Φλωρίνης ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ

Τα μέλη 
+Ο Κυκλάδων ΓΕΡΜΑΝΟΣ
+Ο Χριστιανουπόλεως ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ
+Ο Διαυλείας ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ

 Πηγή εγκυκλίου:   http://www.ekklisiastikos.com/2009/07/1950.html


 

αγιοπνευμα

ΝΙΚΟΛΑΟΥ  I.  ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ

Θεολόγου – Φιλολόγου

ΑΘΗΝΑΙ 2003

ΤΟ  ΑΓΙΟΝ  ΠΝΕΥΜΑ

Έκδοσις Ορθοδόξου Ιεραποστολικής Αδελφότητος Ο  ΣΤΑΥΡΟΣ,

Ζωοδ. Πηγής 44, 106 81 Αθήναι, τηλ. 2103805539

 ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗ ΑΝΤΙΑΙΡΕΤΙΚΟΝ ΕΓΚΟΛΠΙΟΝ

Ευχαριστίες στον ακούραστο εργάτη του Ευαγγελίου, τον κ.Νικόλαο Σωτηρόπουλο για την ευγενή παραχώρηση του βιβλίου προς δημοσίευση στο διαδίκτυο. Όποιος το διαβάσει  ας ευχηθεί υπέρ του δούλου του Θεού ΝΙΚΟΛΑΟΥ.  Ευχαριστίες και στον κ.Ευάγγελο Καραμπάτση για την  ηλεκτρονική σάρωση του βιβλίου.

 

    Το μεγαλύτερο δόγμα του Χριστιανι­σμού, η μεγαλύτερη αλήθεια της Πίστεως, είνε ο Θεός μας. Η έννοια του Θεού μας είνε τόσο παράδοξη, τόσο μυ­στηριώδης, ώστε τέτοια έννοια ήταν αδύνατο να έλθη στη διάνοια του ανθρώπου. Η έννοια του Θεού μας είνε αδιανόητη και ανεπινόητη. Ο Θεός ως ένα ον κανονικώς έπρεπε να εννοήται ως ένα πρόσωπο. Δώ­δεκα Θεοί του Ολύμπου, ψεύτικοι βεβαί­ως Θεοί, εννοούνταν ως δώδεκα πρόσω­πα. Αλλ’ ο ένας Θεός του Χριστιανισμού, ο αληθινός Θεός, δεν εννοείται ως ένα πρόσωπο, αλλ’ ως τρία πρόσωπα, ως τρεις ύψιστες προσωπικότητες. Ο τριαδικός Θεός, αυτό είνε το παράδοξο των παρα­δόξων, αυτό είνε το μυστήριο των μυστη­ρίων, που δεν ήταν δυνατό να έλθη στη διάνοια του ανθρώπου.

Υπάρχει η έννοια του τριαδικού Θεού, η αδιανόητη και ανεπινόητη ανθρωπίνως, διότι υπάρχει πραγματικώς ο τριαδικός Θεός και φανέρωσε τον εαυτό του στους ανθρώπους. Άξιο παρατηρήσεως, ότι σ’ όλες τις αρχαίες μεγάλες Θρησκείες και Θεολογίες υπάρχει η έννοια της τριάδος. Το Αιγυπτιακό Πάνθεο είνε γεμάτο από τριάδες. Και διερωτάται κανείς: Πως στις αρχαίες μεγάλες Θρησκείες και Θεολο­γίες υπάρχει η έννοια της τριάδος; Η απάντησι στο σπουδαίο τούτο ερώτημα είνε: Από την αρχή, από τότε που δημιουργήθηκαν, οι άνθρωποι γνώρισαν το Θεό, το Δημιουργό τους, ως τριαδικό. Και από τότε, από την αφετηρία της, η ανθρωπότης διατήρησε ανάμνησι της τριαδικότητος του Θεού. Αλλ’ όσο παρέρχονταν οι αιώνες, όσο απομακρυνόταν η ανθρωπότης από την αφετηρία της, η έννοια της τριάδος αλλοιωνόταν, εξασθενούσε, έχα­νε την αρχική της σαφήνεια και λάμψι, συ­σκοτιζόταν, γινόταν όλο αμυδρότερη. Έξω δε από τη θεόπνευστη Γραφή, την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, η έννοια της τριάδος εν συγκρίσει προς τις άλλες Θρησκείες διασώθηκε καθαρώτερη στην Ινδική Θρησκεία, όπου ο Βράχμα, ο Βισνού και ο Σίβα εννοούνται ως τρία πρόσω­πα, αλλ’ ως ένας Θεός. Αλλά μέσα στη Γραφή και στη Θρησκεία μας η αλήθεια του τριαδικού Θεού είνε ολοκάθαρη, λάμ­πει ηλίου φαεινότερον, διότι η Γραφή είνε θεόπνευστη και η Θρησκεία μας είνε εξ αποκαλύψεως. Κατά τη Γραφή και τη Θρη­σκεία μας ο Θεός είνε Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα, τρία δηλαδή πρόσωπα η υποστάσεις, αλλά μία ουσία η θεότης.

Για να λάβωμε κάποια αμυδρή ιδέα του υψίστου μυστηρίου, του τριαδικού Θεού, ας αποβλέψωμε στον ήλιο, αυτόν τον μεγαλειώδη και τα μέγιστα ευεργετικόν αστέρα. Δεν αστοχούμε εάν πούμε, ότι ο φυσικός ήλιος είνε μία εικών του νοη­τού ήλιου, του Θεού μας. Στο φυσικό ήλιο υπάρχουν τρία πράγματα: Ο λαμπρός δί­σκος, που θαυμάζουμε ιδίως κατά την ανατολή και τη δύσι του· το φως, που γεννάται αμέσως από το δίσκο. και η θερμότης, που εκπορεύεται αμέσως από το δίσκο. Ήλιος είνε ο δίσκος, ήλιος είνε το φως, ήλιος είνε η θερμότης. Αλλ’ αυτά τα τρία δεν είνε τρεις ήλιοι, είνε ένας ήλιος, διότι και τα τρία στηρίζονται σε μία μάζα η ουσία, υλική ουσία. Έτσι Θεός είνε ο Πατήρ· Θεός είνε ο Υιός, που γεννάται αμέσως από τον Πατέρα· Θεός είνε και το Άγιο Πνεύμα, που εκπορεύεται αμέσως από τον Πατέρα. Αλλ’ αυτά τα τρία πρόσωπα δεν είνε τρεις Θεοί, είνε ένας Θεός, διότι και τα τρία πρόσωπα έχουν μία και την αυτή ουσία, Πνευματική ουσία είνε ομοούσια. Επειδή δε και τα τρία πρόσωπα έχουν μία και την αυτή ουσία, γι’ αυτό δεν είνε καν­ένα ανώτερο και κανένα κατώτερο από το άλλο, αλλά και τα τρία είνε ίσα και ισότιμα.

ΠΙΣΤΙΣ ΚΑΙ ΑΠΙΣΤΙΑ ΣΤΟΝ ΤΡΙΑΔΙΚΟ ΘΕΟ 

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ανέκαθεν πιστεύει και δο­ξάζει τριαδικό Θεό. Κατά τον αρχαιότατο εκκλησιαστικό ύμνο Φως ιλαρόν οι πιστοί υμνούν Πατέρα, Υιόν και Άγιον Πνεύμα, Θεόν.

Κατά τον 4ον αιώνα εμφανίσθηκαν αιρε­τικοί, οι οποίοι δεν παραδέχονταν τον τριαδικό Θεό. Είνε οι Αρειανοί και οι ακολουθήσαντες αυτούς Μακεδονιανοί. Εξ αιτίας δε των αιρετικών αυτών συνεκλήθη η Α' Οικουμενική Σύνοδος, η οποία κατωχύρωσε και διακήρυξε τη θεότητα του Υιού, και η Β' Οικουμενική Σύνοδος, η οποία καταχώρησε και διακήρυξε τη θεό­τητα του Αγίου Πνεύματος. Αυτές δε οι δύο Σύνοδοι συνέταξαν το Σύμβολο της Πίστεως.

Σήμερα Ορθοδοξία, Ρωμαιοκαθολικι­σμός και σχεδόν ολόκληρος ο Προτεσταν­τισμός ομολογεί πίστι στον τριαδικό Θεό.

 

ΑΙΡΕΤΙΚΗ ΑΝΤΙΛΗΨΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΝΕΥΜΑ 

Ως προς το Άγιο Πνεύμα ειδικώς, στο οποίον αφιερώνεται το παρόν Ημερο­λόγιο, οι Αρειανοί, οι Μακεδονιανοί, ολί­γοι Προτεστάντες και οι λεγόμενοι Μάρ­τυρες του Ιεχωβά αρνούνται τη θεότητά του και διδάσκουν, ότι το Άγιο Πνεύμα είνε απλώς δύναμις, η ενεργός δύναμι του Ιεχωβά, όπως εκφράζονται οι ψευδο- Μάρτυρες του Ιεχωβά.

Αλλά και μερικοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί, επειδή στερούνται κατηχήσεως και στοι­χειώδους θεολογικής γνώσεως, δεν έχουν συνειδητοποιήσει, ότι το Άγιο Πνεύμα είνε πρόσωπο και Θεός, και μάλλον θεω­ρούν το Άγιο Πνεύμα απλώς ως δύναμι!

Στο παρόν Ημερολόγιο επί τη βάσει χω­ρίων της Αγίας Γραφής αποδεικνύεται, ότι το Άγιο Πνεύμα είνε πρόσωπο και Θεός, γίνεται δε λόγος και για το έργο του Αγί­ου Πνεύματος στην Εκκλησία.

ΕΠΕΙΔΗ το Άγιο Πνεύμα έχει δύναμι, μάλιστα παντοδυναμία γι’ αυτό σε (ορι­σμένα χωρία, όπως π. Χ. Πράξ. 2:4 (επλήσθησαν άπαντες Πνεύματος Αγίου), 6:3 (πλήρεις Πνεύματος Αγίου), το Άγιο Πνεύμα σημαίνει πραγματικώς δύναμι, χάρι, χαρίσματα. Ο Ιησούς είπε στους μαθητάς του: Λήψεσθε δύναμιν επελθόντος του Αγίου Πνεύματος εφ’ υμάς (Πράξ. 1:8). Θα λάβετε, δύναμι, όταν θα έλθη το Άγιο Πνεύμα σε σάς.

Ναι, το Άγιο Πνεύμα σημαίνει δύναμι, αλλά τούτο δεν αποκλείει, ότι το Άγιο Πνεύμα είνε πρόσωπο. Ρητώς ο Πατήρ και ο Υιός λέγονται δύναμις (Ματθ. 26:64, Α' Κορ. 1:24), και όμως είνε πρόσωπα. Και άγγελοι ονομάζονται δυνάμεις (Ρωμ. 8:38, Α' Πέτρ. 3:22), αλλ’ είνε πρόσωπα. Και για το Σίμωνα το μάγο, ενώ ήταν πρόσωπο, άνθρωπος, οι κατάπληκτοι από τις μαγείες του έλεγαν: Ούτος έστιν η δύναμις του Θεού η μεγάλη (Πράξ. 8:10).

Και εμείς σήμερα για πρόσωπο, που έχει σπουδαία ικανότητα και αξία, λέγουμε, ότι είνε κεφάλαιο, ότι είνε δύναμις.

Θ’ αποδειχθή στη συνέχεια, ότι το Άγιο Πνεύμα δεν είνε απλώς δύναμις, αλλά πρόσωπο, και μάλιστα πρόσωπο της Θεότητος, ο ένας της Τριάδος.

Προς ανατροπήν της αιρετικής γνώμης, ότι το Άγιο Πνεύμα είνε δύναμις, πράγμα νεκρό και ασυνείδητο, όπως π. Χ. Είνε ο άνεμος ή ο ηλεκτρισμός, αναφέ- ρουμε εδώ τρία χωρία, στα οποία γίνεται λόγος και για δύναμι και για το Άγιο Πνεύμα.

Υμείς οίδατε. . . Ιησούν το από Ναζα­ρέτ, ως έχρισεν αυτόν ο Θεός Πνεύματι Αγίω και δυνάμει (Πράξ. 10: 37-38).

Κατά το λόγο τούτο του αποστόλου Πέ­τρου ο Θεός έχρισε τον Ιησού ως άνθρω­πο, με Πνεύμα Άγιον και με δύναμιν. Συνεπώς το Άγιο Πνεύμα και η δύναμις δεν ταυτίζονται, αλλ’ άλλο είνε το Άγιο Πνεύμα και άλλο είνε η δύναμις.

Ο λόγος μου και το κήρυγμά μου ουκ εν πειθοίς ανθρωπίνης σοφίας λόγοις, αλλ’ εν αποδείξει Πνεύματος και δυνάμεως (Α' Κορ. 2:4). Το ευαγγέλιον ημών

ουκ εγενήθη εις υμάς εν λόγω μόνον, αλλά και εν δυνάμει και εν Πνεύματι Αγίω (Α' Θεσ. 1:5).

Με τους λόγους τούτους ο απόστολος Παύλος κάνει διάκρισι του Αγίου Πνεύμα­τος από τη δύναμι.

- Το Άγιο Πνεύμα έχει δύναμι, αλλά δεν είνε δύναμις.

Το Πνεύμα έστιν η αλήθεια (Α' Ιωάν. 5:6).

Με το λόγο τούτο ο απόστολος Ιωάννης δεν λέγει ότι το Πνεύμα είνε η δύναμις, όπως λέγουν οι Πνευματομάχοι, αλλά λέ­γει, ότι το Πνεύμα είνε η αλήθεια, όπως αλλού λέγει ο Χριστός για τον εαυτό του (Ιωάν. 14:6).

ΤΟ ΕΚ ΤΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΕΚΠΟΡΕΥΟΜΕΝΟΝ

Πρόσωπο η προσωπικότης λέγεται το ον, που έχει λογικό και γνώσι, συναί­σθημα, βούλησι ή θέλησι και εγώ, αυτοσυνειδησία δηλαδή η συνείδησι της υπάρξεώς του. Το δε Άγιο Πνεύμα εμφανίζεται στη Γραφή με όλο τα γνωρίσματα του προ­σώπου.

Ως προς το λογικό, στο Πράξ. 15: 28 δια­βάζουμε για την απόφασι της Αποστολικής Συνόδου: Έδοξε τω Αγίω Πνεύματι και ημίν, τουτέστι, φάνηκε εύλογο στο Άγιο Πνεύμα και σε μας, ή, αποφά­σισε το Άγιο Πνεύμα και εμείς. Τα πρό­σωπα κρίνουν τούτο ή εκείνο εύλογο και αποφασίζουν, τα πράγματα, όπως ο ηλεκτρισμός, δεν έχουν κρίσι, διότι δεν έχουν λογική. Άρα το Άγιο Πνεύμα είνε πρόσω­πο, και μάλιστα ύψιστο πρόσωπο. Κανονικώς αναμενόταν να λεχθή Έδοξε τω Κυρίω, αλλ’ ελέχθη Έδοξε τω Αγίω Πνεύματι, διότι το Άγιο Πνεύμα είνε Κύ­ριος, Θεός.

Ως προς τη γνώσι, στο Α' Κορ. 2:10-11 περιέχεται: Το Πνεύμα πάντα ερευνά, και τα βάθη του Θεού. . . Τα του Θεού ουδείς οίδεν, ει μη το Πνεύμα του Θεού. Το ερευνά και το οίδε σημαίνει γνωρί­ζει. Το Άγιο Πνεύμα γνωρίζει το πάντα, και τα βάθη του Θεού Πατρός. Άρα το Άγιο Πνεύμα είνε πρόσωπο, και μάλιστα πρόσωπο της Θεότητος, αφού γνωρίζει τα πάντα, αφού είνε παντογνώστης.

Ως προς το συναίσθημα, στο Εφεσ. 4:30 γράφεται: Μη λυπείτε το Πνεύμα το Άγιον του Θεού. Τα πρόσωπα λυπούνται, όχι τα πράγματα. Και αφού εξ αιτίας των αμαρτιών μας το Πνεύμα το Άγιον λυπείται, είνε πρόσωπο, και μάλιστα θείο πρόσωπο. Κανονικώς αναμενόταν να λεχθή Μη λυπείτε τον Θεόν, αλλ’ ελέχθη Μη λυπείτε το Πνεύμα το Άγιον, διότι το Πνεύμα το Άγιο είνε Θεός.

Ως προς τη βούλησι ή θέλησι, στο Α' Κορ. 12:11 διαβάζουμε: Πάντα ταύτα ενεργεί το εν και το αυτό Πνεύμα, διαι­ρούν ιδία εκάστω καθώς βούλεται. Όλα δηλαδή τα χαρίσματα ενεργεί το ένα και το αυτό Πνεύμα. Και τα διανέμει ιδιαιτέ­ρως στον καθένα όπως αυτό θέλει. Αλλ’ αφού το Πνεύμα ενεργεί όλα τα χαρίσμα­τα, και μάλιστα τα διανέμει όπως αυτό θέ­λει, άρα είνε πρόσωπο, και μάλιστα Θεός.

Ως προς το εγώ, την αυτοσυνειδησία δηλαδή, στο Πράξ. 10:19-20 γράφεται: Είπεν αυτώ (τω Πέτρω) το Πνεύμα. Ιδού άνδρες τρεις ζητουσί σε. . . Εγώ απέσταλκα αυτούς. Αλλ’ αφού το Πνεύμα έχει εγώ, συνείδησι της υπάρξεώς του, άρα είνε πρόσωπο. Και επειδή είνε πρόσωπο, γι’ αυτό και ωμίλησε στον Πέτρο, και απέστειλε προς αυτόν τους τρεις άνδρες. Και απέστειλεν αυτούς, αφού έδωσεν εντολή δια μέσου αγγέλου στον Κορνήλιο (Πράξ. 10:1-8). Άρα το Πνεύμα, πρόσωπο ανώτερο των αγγέλων, είνε πρόσωπο της Θεότητος.

Το Πνεύμα το Άγιο είνε πρόσωπο, διότι ακούει, λαλεί, αναγγέλει (Ιωάν. 16:13), λέγει (Πράξ. 21:11), προλέγει (Πράξ. 1:16), διδάσκει και υπομιμνήσκει (Ιωάν. 14:26), μαρτυρεί (Ιωάν. 15:26), συμ­μαρτυρεί τω πνεύματι ημών (Ρωμ. 8:16), προμαρτύρεται (Α' Πέτρ. 1:11), διαμαρ­τύρεται (Πράξ. 20:23), επιποθεί προς φθόνον (Ιακ. 4:5), ήτοι ως νυμφίος των ψυχών υπεραγαπά ζηλοτύπως, προσκαλεί αποστόλους (Πράξ. 13:2), θέτει επι­σκόπους (Πράξ. 20:28) κ. α. Πολλές δε από τις ιδιότητες και τις ενέργειες του Αγίου Πνεύματος δεν αποδεικνύουν μόνο την προσωπικότητα του Αγίου Πνεύμα­τος, αλλά και τη θεότητά του.

Ο Χριστός ειπε: Εγώ ερωτήσω τον Πα­τέρα και άλλον Παράκλητον δώσει υμίν. . . Και εν υμίν έσται (Ιωάν. 14:16-17). Ένας Παράκλητος είνε ο Χριστός (βλέπε και Α' Ιωάν. 2:1), το δε Άγιο Πνεύμα είνε άλλος Παράκλητος. Αφού δε ο Χριστός πα­ραβάλλει το Άγιο Πνεύμα προς τον εαυτό του, άρα το Άγιο Πνεύμα είνε πρόσωπο. Και αφού επίσης ο Χριστός αποδίδει στο πρόσωπο του Αγίου Πνεύματος τη δυνα­τότητα να κατοική εντός όλων των πιστών, όπως κατά το Ιωάν. 14:23 δύναται να κατοική ο Πατήρ και ο Υιός, άρα το Άγιο Πνεύμα είνε Θεός.

Ο Χριστός έδωσε εντολή να βαπτίζωνται οι άνθρωποι εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος (Ματθ. 28:19). Κατά τη Γ ραφή ουδέποτε γί­νεται κάτι εις το όνομα (ή εν τω ονόματι) δυνάμεως ή πράγματος γενικώς, αλλά πάντοτε εις το όνομα (ή εν τω ονόματι) προσώπου. Αφού δε η βάπτισις γίνεται εις το όνομα. . . Και του Αγίου Πνεύματος, άρα και το Άγιο Πνεύμα είνε πρόσωπο. Ότι δε το Άγιο Πνεύμα είνε πρόσωπο, τούτο φαίνεται και από το ότι τί­θεται παραλλήλως και συμπαρατίθεται με τα πρόσωπα του Πατρός και του Υιού. Επί­σης πρέπει να παρατηρηθή, ότι το βαπτίζομαι εις το όνομα του Αγίου Πνεύματος σημαίνει, παραδίδομαι και ανήκω πλέον στο Άγιο Πνεύμα και είμαι ιδιοκτησία του. Αλλ’ αυτή η έννοια ευσταθεί, αν το Άγιο Πνεύμα είνε πρόσωπο και Θεός. Τέ­λος πρέπει να παρατηρηθή και τούτο, ότι το παρόν χωρίο για τη βάπτισι Ματθ. 28:19, χωρίο κλασσικό, δεικνύει την τριάδα των θείων προσώπων, αλλά και τη μονάδα της ουσίας των, διότι λέγει εις το όνομα του Πατρός, και του Υιού και του Αγίου Πνεύ­ματος, δεν λέγει εις τα ονόματα. Οι Τρεις είνε ένα όνομα, τουτέστι μία φύσις, ουσία, μία θεότης.

Στο Σύμβολο της Πίστεως η Β' Οικουμε­νική Σύνοδος, η οποία συνέταξε τα τε­λευταία άρθρα του Συμβόλου, για τον τρό­πο της υπάρξεως του Αγίου Πνεύματος μας έδωσε την διατύπωσι το εκ του Πα­τρός εκπορευόμενον. Ο Πατήρ υπάρχει αγεννήτως. Ο Υιός υπάρχει με τον τρόπο της γεννήσεως από τον Πατέρα προ πάν­των των αιώνων. Και το Άγιο Πνεύμα υπάρχει με τον τρόπο της εκπορεύσεως από τον Πατέρα επίσης προ πάντων των αιώνων.

Όπως δε η γέννησις του Υιού από τον Πατέρα είνε δίδαγμα της Αγίας Γραφής, έτσι και η εκπόρευσις του Αγίου Πνεύμα­τος από τον Πατέρα. Ο Χριστός είπε στους μαθητάς του: Όταν έλθη ο Παρά­κλητος, ον εγώ πέμψω υμίν παρά του Πα­τρός, το Πνεύμα της αληθείας, ο παρά του Πατρός εκπορεύεται, εκείνος μαρτυρήσει περί εμού (Ιωάν. 15:26). Επειδή ο Υιός γεννάται από τον Πατέρα, γι’ αυτό είνε της αυτής φύσεως με τον Πατέρα, Θεός αληθινός εκ Θεού αληθινού γεννώμενος. Ομοίως δε, επειδή το Άγιο Πνεύμα εκ­πορεύεται από τον Πατέρα, γι’ αυτό είνε της αυτής φύσεως με τον Πατέρα, Θεός αληθινός εκ Θεού αληθινού εκπορευόμε­νος.

Τη θεότητα του Αγίου Πνεύματος δει­κνύει και η ονομασία το Πνεύμα της αληθείας. Αυτή η ονομασία, όπου η γενική της αληθείας είνε της ιδιότητος, σημαί­νει το αληθινό Πνεύμα. Είνε δε ο Παρά­κλητος το αληθινό Πνεύμα εν συγκρίσει προς τα αγγελικά και τα ανθρώπινα πνεύ­ματα, τα οποία κατά τινά τρόπο είνε ψεύ­τικα πνεύματα, διότι είνε κτιστά και κατώ­τερα, και, αν τα εγκατέλειπε ο Θεός, θα επανέρχονταν στην ανυπαρξία.

Η διατύπωσις το εκ του Πατρός εκπορευόμενον είνε σύμφωνη προς το λόγο του Χριστού, που παραθέσαμε. Ο Χριστός είπε, ότι αυτός θα στείλη τον Παράκλητο, αλλά πρόσθεσε παρά του Πατρός. Γιατί; Διότι παρά του Πατρός εκπορεύεται. Ο Πατήρ είνε η αρχή στη Θεότητα· γεννά τον Υιό και εκπορεύει το Άγιο Πνεύμα, όπως ο ήλιος γεννά το φως και εκπορεύει τη θερμότητα. Απαγόρευσαν δε οι Πατέρες να επιφέρη κανείς μεταβολή στο Σύμβολο της Πίστεως. Εν τούτοις ο Πάπας, ανακηρύσσοντας τον εαυτό του ανώτερο των Αγίων Πατέρων και των Οικουμενικών Συ­νόδων, μάλλον δε ανώτερο και του Χρι­στού, πρόσθεσε στο Σύμβολο της Πίστεως το Filioque, ότι δηλαδή το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται και από τον Υιό. Αλλ’ αυτό είνε αίρεσις, πολύ μεγάλη αίρεσις- αυτό εισάγει δυαρχία στη Θεότητα- αυτό κατά λογική συνέπεια οδηγεί σε διθεΐα!

Είθε το Άγιο Πνεύμα να φωτίση τον Πά­πα και όλους τους αιρετικούς, ο δε Πάπας και οι αιρετικοί να δεχθούν το φωτισμό, να μετανοήσουν, ν’ αποβάλουν τις αιρέσεις των, και έτσι να γίνη η πολυπόθητη Ένωσις, Ένωσις αληθινή, και όχι Ψευδοένωσις που επιχειρούν οι Οικουμενισταί.

 

ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΝΕΥΜΑ ΘΕΟΣ ΚΑΙ ΔΕΣΠΟΤΗΣ

Στο Πράξ. 5:3-4 διαβάζουμε: Ανανία, διατί εκπλήρωσεν ο Σατανάς την καρδίαν σου ψεύσασθαί σε το Πνεύμα το Άγιον. . . ; Ουκ εψεύσω ανθρώποις, αλλά τω Θεώ. Μεταφράζουμε: Ανανία, γιατί κυ­ρίευσε ο Σατανάς την καρδιά σου, ώστε να ειπής ψέμα στο Άγιο Πνεύμα. . . ; Δεν είπες ψέμα σ’ ανθρώπους, αλλά στο Θεό. Ψεύ­δεται κανείς σε πρόσωπο, όχι σε δύναμι, πράγμα νεκρό και ασυνείδητο. Το Άγιο Πνεύμα, στο οποίον ο Ανανίας είπε ψέμα, είνε πρόσωπο, και μάλιστα ασυγκρίτως ανώτερο από τους ανθρώπους, είνε ο Θεός, όλη η θεία ουσία, όπως είνε και ο Πατήρ και ο Υιός.

Ουκ οίδατε ότι ναός Θεού έστε και το Πνεύμα του Θεού οικεί εν υμίν; Ει τις τον ναόν του Θεού φθείρει, φθερεί τούτον ο Θεός· ο γαρ ναός του Θεού άγιος έστιν, οίτινες έστε υμείς (Α' Κορ. 3:16-17). Με­ταφράζουμε: Δεν ξέρετε, ότι είσθε ναός (κατοικητήριο) του Θεού, και συνεπώς το Πνεύμα του Θεού κατοικεί σε σάς; Εάν κά­ποιος καταστρέφη το ναό του Θεού, θα καταστρέψη αυτόν ο Θεός. Διότι ο ναός του Θεού είνε άγιος, και ο ναός αυτός είσθε σεις. Η φράσις ναός Θεού ση­μαίνει κατοικητήριο Θεού. Θεός δε εδώ, ο οποίος έχει τους πιστούς ως κατοικητήριο, είνε το Πνεύμα, το οποίον οικεί, κατοικεί, στους πιστούς. Το Πνεύμα του Θεού, το Πνεύμα του Πατρός, είνε και αυτό Θεός, είνε ο Θεός, όλη η θεία ουσία, όπως και ο Χριστός είνε ο Υιός του Θεού (Πατρός) και συγχρόνως είνε ο Θεός, όλη η θεία ουσία.

Κατά το Εφεσ. 2:22 οι πιστοί είνε κατοικητήριον του Θεού εν Πνεύματι, ο Θεός δηλαδή κατοικεί στους πιστούς με την κατοίκησι του Πνεύματος. Άρα το Πνεύμα είνε ο Θεός, όλη η θεία ουσία.

ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΝΕΥΜΑ ΟΜΙΛΕΙ ΩΣ ΓΙΑΧΒΕ

Και ην αυτώ (τω Συμεών) κεχρηματισμένον υπό του Πνεύματος του Αγίου μη ιδείν θάνατον πριν ή ιδή τον Χρι­στόν Κυρίου. . . Και αυτός εδέξατο αυτόν (τον Χριστόν) εις τας αγκάλας αυτού και ευλόγησε τον Θεόν και είπε· Νυν απολύεις τον δουλόν σου, Δέσποτα, κατά το ρήμα σου εν ειρήνη, ότι είδον οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου (Λουκ. 2:26-30). Με­ταφράζουμε: Και είχε σ’ αυτόν (τον Συ­μεών) αποκαλυφθή από το Πνεύμα το Άγιο, ότι δεν θα έβλεπε θάνατο προτού ιδή τον Χριστό του Κυρίου. . . Τότε αυτός τον πήρε (τον Χριστό) στην αγκαλιά του και δόξασε το Θεό και είπε: Τώρα, Δέσπο­τα, απολύεις τον δούλο σου ευτυχισμένο συμφώνως προς τον λόγο σου, διότι τα μά­τια μου είδαν τον σωτήρα. Ότι ο Συμεών δεν θα έβλεπε θάνατο προτού ιδή τον Χρι­στό, τούτο ήταν χρηματισμός, αποκαλυπτικός δηλαδή λόγος, του Πνεύματος του Αγίου. Συνεπώς το Άγιο Πνεύμα είνε ο Θεός και Δεσπότης, τον οποίο δό­ξασε ο Συμεών, διότι συνέβη κατά το ρήμα αυτού, διότι δηλαδή πραγματοποι­ήθηκε ο αποκαλυπτικός λόγος του.

Γιαχβέ είνε το προσωπικό όνομα του αληθινού Θεού στην Παλαιά Διαθήκη στα εβραϊκά. Παραθέτουμε δύο χωρία της Πα­λαιάς Διαθήκης, στα οποία το Άγιο Πνεύμα ομιλεί ως Γιαχβέ, ως αληθινός Θεός.

Σήμερον, εάν της φωνής αυτού ακούσητε, μη σκληρύνητε τας καρδίας υμών ως εν τω παραπικρασμώ κατά την ημέραν του πειρασμού εν τη ερήμω, ου επείρασάν με οι πατέρες υμών, εδοκίμασάν με και είδον τα έργα μου. Τεσσαράκοντα έτη προσώχθισα τη γενεά εκείνη και είπα· Αεί πλανώνται τη καρδία, αυτοί δε ουκ έγνωσαν τας οδούς μου, ως ώμοσα εν τη οργή μου, ει εισελεύσονται εις την κατάπαυσίν μου (Ψαλμ. 94:8-11). Μεταφράζουμε: Σήμερα, όταν ακούσετε τη φωνή αυτού, να μη σκληρύνετε τις καρδιές σας όπως κατά την ανταρσία, κατά το χρόνο της προκλήσεως στην έρημο, όπου με προκάλεσαν οι πατέρες σας, με έθεσαν σε δοκιμασία, και είδαν τα έργα μου επί σαράντα έτη. Γι’ αυτό ωργίσθηκα κατά της γενεάς εκείνης και είπα: Πάντοτε εκτρέπονται από το δρόμο με τη θέλησί τους· ναι, αυτοί δεν αγάπησαν το δρόμο μου. Γι’ αυτό στην οργή μου ωρκίστηκα: Δεν θα εισέλθουν στον τόπο μου της αναπαύσεως.  

Το χωρίο τούτο είνε παράδοξο και κατα­πληκτικό. Σ’ αυτό ένα θείο πρόσωπο ομι­λεί στην αρχή για άλλο θείο πρόσωπο, και στη συνέχεια ομιλεί για τον εαυτό του. Και για μεν το άλλο θείο πρόσωπο ομιλεί σε γ' πρόσωπο και χρησιμοποιεί την αντωνυμία αυτού, για δε τον εαυτό του ομιλεί σε α' πρόσωπο και λέγει επείρασάν με, εδοκίμασά με, τα έργα μου, προσώχθισα, είπα, τας οδούς μου, ώμοσα, τη οργή μου, την κατάπαυσίν μου. Αλλά ποιο πρόσωπο ομιλεί στο χωρίο; Κατά τη μαρτυρία του Αποστόλου στο Εβρ. 3:7 ομιλεί το Άγιο Πνεύμα. Και από τα λόγια, που λέγει για τον εαυτό του, είνε ολοφάνερο, ότι το Άγιο Πνεύμα είνε Γιαχβέ, αληθινός Θεός. Με την αντωνυμία δε αυτού στην αρχή του χωρίου το Άγιο Πνεύμα διακρίνει τον εαυτό του από τον Θεό Πατέρα. Συντόμως η έννοια του χω­ρίου είνε: Σήμερα, κατά τη μεσσιακή εποχή, όταν ακούσετε τη φωνή αυτού, του Θεού Πατρός, ομιλούντος δια μέσου του Υιού, μη πράξατε όσα ασεβή έπραξαν οι πατέρες σ’ εμένα το Πνεύμα το Άγιο, και ωργίσθηκα και τους τιμώρησα.

Άξιο παρατηρήσεως, ότι κατά το παρόν χωρίο οι Εβραίοι επείρασαν το Πνεύμα το Άγιο, κατά το Α' Κορ. 10:9 επείρασαν τον Χριστό, και κατ’ άλλα χωρία, όπως Ψαλμ. 77 (78):41,56, επείρασαν τον Θεό. Και τους Τρεις επείρασαν οι Εβραίοι, διότι οι Τρεις είνε μία ουσία η Θεότης.

Και ήλθε επ’ εμέ Πνεύμα και έστησε με επί τους πόδας μου και ελάλησε προς με και ειπέ μοι. Είσελθε και εγκλείσθητι εν μέσω του οίκου σου. Και συ, υιέ ανθρώπου, ιδού δέδονται επί σε δεσμοί, και δήσουσί σε εν αυτοίς, και ου μη εξέλθης εκ μέσου αυτών. Και την γλώσσαν σου συνδήσω και αποκωφωθήση και ουκ έση αυτοίς εις άνδρα ελέγχοντα, διότι οίκος παραπικραίνων εστί. Και εν τω λαλείν με προς σε ανοίξω το στόμα σου και ερείς προς αυτούς- Τάδε λέγει Κύριος. . . (Ιεζ. 3: 24-27).

Το Πνεύμα ομιλεί στον προφήτη, λέγει ότι θα τον δέσουν (πρβλ. Πράξ. 21:11), ότι θα τον καταστήση άλαλο, και ότι πάλι θα λαλήση προς αυτόν και θα του άνοιξη το στόμα για να κηρύξη λέγοντας: Τάδε λέγει Κύριος. . . Το Πνεύμα θα λαλή, και ο προ­φήτης, μεταδίδοντας τους λόγους του Πνεύματος, θα διακηρύττη: Τάδε λέγει Κύριος. . . Άρα το Πνεύμα είνε Κύριος, στα εβραϊκά Γιαχβέ, αληθινός Θεός.

 

Ο ΚΥΡΙΟΣ ΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΘΕΟΣ ΜΟΥ

Και είπε Κύριος. . . Δεύτε και καταβάντες συγχέωμεν αυτών εκεί την γλώσσαν. . . Εκεί συνέχεε Κύριος τα χείλη πάσης της γης (Γεν. 11:6-9).

Το β' πρόσωπο δεύτε (=έλθετε) αποκλείει να είνε οι πληθυντικοί της μεγαλοπρεπείας· είνε μυστηριώδεις πληθυντικοί αναφερόμενοι στο μυστήριο των προσώ­πων της Θεότητος, όπως οι πληθυντικοί ποιήσωμεν και ημών στα χωρία Γεν. 1:26 και 3:22 αντιστοίχως. Το δεύτε (=έλθετε) φανερώνει, ότι ο Θεός Πατήρ απευθύνεται σε περισσότερα του ενός πρόσωπα για να κατεβούν και να επιφέ­ρουν σύγχυσι στη γλώσσα των οικοδόμων του πύργου της Βαβέλ. Συμφώνως προς πλήθος χωρία της Γραφής αναφερόμενα σε τρία πρόσωπα, Πατέρα, Υιό και Άγιο Πνεύμα, στο υπ’ όψιν χωρίο το ένα πρό­σωπο, ο Θεός Πατήρ, απευθύνεται προς δύο πρόσωπα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα.

Και τα τρία δε πρόσωπα, που επέφεραν μαζί τη σύγχυσι στη γλώσσα των ανθρώπων, ονομάζονται με το όνομα Κύριος, στα εβραϊκά Γιαχβέ, όπως φαίνεται από τη φράσι Εκεί συνέχεε Κύριος τα χείλη πό­σης της γης. Κύριος λοιπόν, Γιαχβέ, αληθινός Θεός, είνε και το Άγιο Πνεύμα.

Ώφθη δε αυτώ (τω Αβραάμ) ο Θεός (ο Γιαχβέ κατά το Εβραϊκό κείμενο) προς τη δρυί τη Μαμβρή. . . Αναβλέψας δε τοις οφθαλμοίς αυτού είδε, και ιδού τρεις άν­δρες. . . Και ιδών προσέδραμεν εις συνάντησιν αυτοίς. . . Και προσεκύνησεν επί την γην και είπε. Κύριε, ει άρα εύρον χάριν εναντίον σου, μη παρέλθης τον παίδα σου. Ληφθήτω δη ύδωρ, και νιψάτωσαν τους πόδας υμών, και καταψύξατε υπό το δένδρον και λήψομαι άρτον, και φάγεσθε, και μετά τούτο παρελεύσεσθε προς την οδόν υμών, ου ένεκεν εξεκλίνατε προς τον παίδα υμών. Και είπαν ούτω ποίησον, καθώς είρηκας (Γεν. 18: 1-5).

Ο Γιαχβέ φάνηκε οφθαλμοφανώς στον Αβραάμ. Πολλά δε τα παράδοξα κατ’ αυτή τη θεοφάνεια. Η εμφάνισις έγινε με μορ­φή τριών ανδρών. Ο Αβραάμ προσφωνεί τους τρεις σ’ ενικό αριθμό, Κύριε. Κα­τόπιν ομιλεί προς αυτούς σε πληθυντικό αριθμό. Ιδιαιτέρως αξιοπαρατήρητο, ότι τη μία φορά λέγει τον παίδα σου (=τον δούλο σου) και την άλλη φορά λέγει τον παίδα υμών (=τον δούλο σας). Αξιοπαρα­τήρητο επίσης, ότι οι τρεις ομιλούν συγ­χρόνως, σαν με ένα στόμα, και εμφανίζονται ισότιμοι.

Εκτός τούτων, το κείμενον για τους τρεις άλλοτε γράφει είπαν, στίχ. 5, κατά το Εβραϊκό και 9, άλλοτε δε γράφει είπε ή είπε Κύριος (Γιαχβέ). Επί πλέον, ενώ κατά τους στίχ. 20-21 ο Γιαχβέ θα κατέβαινε προσωπικώς, για να διαπιστώση με τα μάτια του την ηθική κατάστασι των Σοδόμων, κατά το στίχ. 33 μετά την εμφάνισι στον Αβραάμ ο Γιαχβέ απήλθε στον ουρανό στα δε Σόδομα μετέβησαν οι δύο άγγελοι, τουτέστιν επεσταλμένοι, αγγελιαφόροι (Γεν. 19:1). Δεν κατέβηκε λοιπόν ο Γιαχβέ στα Σόδομα προσωπικώς; Ναι, κατέβηκε προσωπικώς εν τω προσώπω των δύο ανδρών αγγέλων. Οι δύο ως πρόσωπα, ως ουσία είνε ο ένας και ο αυτός Γιαχβέ.

Κατά το κεφ. 19 της Γενέσεως πολλά πα­ράδοξα συμβαίνουν και κατά την εμφάνι­σι των δύο ανδρών - αγγέλων στο Λωτ στα Σόδομα. Αρχικώς ο Λωτ τους προσφωνεί σε πληθυντικό, Κύριοι (Γεν. 19:2), δείχνοντας ότι είνε δύο πρόσωπα. Αλλ’ έπειτα τους προσφωνεί σε ενικό, Κύριε, δείχνοντας ότι είνε μία ουσία. Και στη συνέχεια απευθύνεται προς τους δύο σ’ ενικό: Είπε δε Λωτ προς αυτούς- Δέομαι, Κύριε, επειδή εύρεν ο παις σου έλεος εναντίον σου και εμεγάλυνας την δικαιοσύνην σου, ο ποιείς επ’ εμέ του ζήν την ψυχήν μου. . . Και ζήσεται η ψυχή μου ένεκέν σου (Γεν. 19:18-20). Για την απάντησι των δύο προς τον Λωτ χρησιμο­ποιείται επίσης ενικός: Και είπεν αυτώ· Ιδού εθαύμασά σου το πρόσωπον και επί τω ρήματί σου τούτω. . . Ου γαρ δυνήσομαι ποιήσαι πράγμα, έως του ελθείν σε εκεί (Γεν. 19: 21-22). Στο Γεν. 19:17 κατά το Εβραϊκό για τις ενέργειες των δύο χρησι­μοποιείται ένα ρήμα στον πληθυντικό και ένα στον ενικό, εξήγαγον και είπε. Το δε παραδοξότερο, κατά το Γεν. 19:24 Κύ­ριος έβρεξεν επί Σόδομα και Γόμορρα θείον (=θειάφι) και πυρ παρά Κυρίου εξ ουρανού. Ο Κύριος έβρεξεν εκ μέρους του Κυρίου! Εδώ το Κύριος είνε μετάφρασις του Γιαχβέ. Ο Γιαχβέ έβρεξεν εκ μέρους του Γ ιαχβέ! Ο πρώτος Κύ­ριος ή Γιαχβέ, ο οποίος έβρεξε την κα­ταστροφή στις αμαρτωλές πόλεις, είνε οι δύο άνδρες - άγγελοι, τουτέστιν ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα. Ο δε δεύτερος Κύριος ή Γιαχβέ, εκ μέρους του οποί­ου απεστάλησαν οι δύο για να προκαλέσουν την καταστροφή (Γεν. 19:13), είνε ο Θεός Πατήρ.

Κατά ταύτα τα τρία πρόσωπα, που εμφανίσθηκαν στον Αβραάμ, λέγονται άν­δρες, διότι εμφανίσθηκαν με τη μορφή ανθρώπων. Από τα τρία αυτά πρόσωπα τα δύο, που εμφανίσθηκαν στον Λωτ, λέγον­ται άγγελοι, διότι ήταν απεσταλμένοι του άλλου προσώπου και αγγελιαφόροι. Δεν πρόκειται λοιπόν ούτε για ανθρώπους, ούτε για αγγέλους, αλλά γι’ αυτόν τον Γιαχβέ Θεό, όπως δηλώνεται στην αρχή του 18ου κεφαλαίου της Γενέσεως. Ο Γ ιαχβέ Θεός είνε τρία πρόσωπα, αλλά μία ουσία η θεότης. Το Άγιο Πνεύμα είνε ένα από τα τρία πρόσωπα, ομοούσιο προς τα άλλα δύο πρόσωπα, Γιαχβέ Θεός, όπως εκείνα.

Είπεν ο Κύριος τω Κυρίω μου. Κάθου εκ δεξιών μου. . . Ράβδον δυνάμεως εξαποστελεί σοι Κύριος εκ Σιών. . . Ώμοσε Κύ­ριος και ου μεταμεληθήσεται. . . Κύριος εκ δεξιών σου συνέθλασεν εν ημέρα οργής αυτού βασιλείς. . . (Ψαλμ. 109 [110]: 1-5).

Εδώ ένας Κύριος, ο Πατήρ, θέτει εκ δε­ξιών του δεύτερο Κύριο τον Υιό - Μεσσία, και ομιλεί προς αυτόν για τρίτο Κύριο εκ δεξιών του δευτέρου. Ο τρίτος Κύριος, στα εβραϊκά Αδωνάι και Γιαχβέ, προ­φανώς είνε το Άγιο Πνεύμα.

Ηνίκα αν επιστρέψη (ο άνθρωπος) προς Κύριον, περιαιρείται το κάλυμμα. Ο δε Κύ­ριος το Πνευμά έστιν ου δε το Πνεύμα Κυ­ρίου, εκεί ελευθερία (Β' Κορ. 3: 16-17).

Όταν ο Ιουδαίος επιστρέψη προς τον Κύριον, αφαιρείται το κάλυμμα, που δεν τον αφήνει να ιδή. Ο δε Κύριος στην προ­κειμένη περίπτωσι είνε το Πνεύμα. Ρητώς εδώ λέγεται, ότι το Πνεύμα είνε ο Κύριος, στα εβραϊκά Γιαχβέ συμφώνως προς το Έξοδ. 34:34, απ’ όπου η φρασιολογία του Β' Κορ. 3:16. Παραδόξως όμως, κατά μεν το Β' Κορ. 3:17 ο Παράκλητος είνε το Πνεύμα Κυρίου, κατά δε τον προηγούμενον στίχ. 16 είνε αυτός ο Κύριος. Πρά­γματι, ως πρόσωπο ο Παράκλητος είνε το Πνεύμα Κυρίου, δηλαδή το Πνεύμα του Γιαχβέ Πατρός, και ως ουσία είνε ο Κύ­ριος, ο Γιαχβέ, η όλη θεία ουσία, ο όλος Θεός. Ομοίως ο Χριστός είνε ο Υιός του Θεού και συγχρόνως ο Θεός (Ιωάν. 11:4, Α' Ιωάν. 5:20).

Ο Κύριος κατευθύναι υμών τας καρδίας εις την αγάπην του Θεού και εις την υπομονήν του Χριστού (Β' Θεσ. 3:5).

Το χωρίο είνε τριαδικό. Ο Κύριος, ο οποίος δύναται να κατευθύνη εις την αγάπην του Θεού (Πατρός) και εις την υπομονήν του Χριστού, είνε το Άγιο Πνεύμα.

Μνημονεύουμε, απλώς ωρισμένα ακόμη από τα τριαδικά χωρία της Καινής Διαθή­κης, χωρία δηλαδή όπου το Άγιο Πνεύμα αναφέρεται συντεταγμένο με τον Πατέρα και με τον Υιό ως πρόσωπο της αυτής τάξεως με τα δύο άλλα πρόσωπα: Ρωμ. 15:16, 30· Α' Κορ. 12: 4-6, Β' Κορ. 1: 21-22, 13:13, Εφεσ. 4: 4-6' Α' Πέτρ. 1:2’ Ιούδ. 20-21.

ΤΟ ΕΡΓΟ TOY ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ

Είνε μεγάλο το πλήθος των χωρίων της Αγίας Γραφής, Καινής και Παλαιάς Διαθήκης, στα οποία αναφέρεται το Άγιο Πνεύμα. Ήδη αναφέρεται στην αρχή της Αγίας Γραφής, στο Γεν. 1:2, στη φράσι, Και Πνεύμα Θεού επεφέρετο επάνω του ύδατος. Οι δε ψευδό - Μάρτυρες του Ιε­χωβά, οι μεγαλύτεροι διαστροφείς, αλλά και πλαστογράφοι του κειμένου της Αγίας Γραφής, αρχίζοντας τη διαστροφή και την πλαστογραφία από την αρχή της Αγίας Γραφής, τη λέξι Πνεύμα στην εν λόγω φράσι μεταφράζουν - πως; Η ενεργός δύναμις! Δεν θα έπρεπε να επεμβή εισαγγελεύς κατά των πλαστογράφων του κειμένου της Γραφής;. . . Το Άγιο Πνεύμα αναφέρεται και προς το τέλος της Αγίας Γ ραφής, στο Αποκ. 22:17 στη συγκινητική εκείνη φράσι, Και το Πνεύμα και η νύμφη λέγουσιν Έρχου!.

Από το μεγάλο πλήθος των χωρίων της Γραφής περί του Πνεύματος τα πλείστα δεικνύουν τι είνε το Πνεύμα στη φύσι του, και απ’ αυτά χρησιμοποιήσαμε ωρισμένα μόνο. Και επί τη βάσει αυτών σαφώς αποδείχθηκε, ότι το Πνεύμα το Άγιο δεν είνε απλώς δύναμις, πράγμα νεκρό και ασυνείδητο, όπως ισχυρίζονται οι Πνεύματομάχοι, αλλ’ είνε πρόσωπο, ον λογικό και συ­νειδητό με όλα τα γνωρίσματα του προ­σώπου, και μάλιστα πρόσωπο ύψιστο, πρό­σωπο της Θεότητος, ο ένας της Τριάδος.

Προς απόδειξιν της προσωπικότητος και της θεότητος του Αγίου Πνεύματος πα­ραθέσαμε και χωρία, όπου ρητώς το Άγιο Πνεύμα ονομάζεται Θεός, Δεσπότης και Κύριος, και μάλιστα Κύριος με την έννοια Γιαχβέ.

Λυπείται κανείς βαθύτατα, διότι υπάρχουν και Ορθόδοξοι χριστιανοί, οι οποίοι δεν γνωρίζουν τι είνε ο Παράκλητος το Πνεύμα το Άγιο. Ανάγκη να γίνωνται όχι μόνον ηθικολογικά, αλλά και θεολογικά κηρύγματα και μαθήματα, για ν’ αποκτούν οι άνθρωποι την πρώτη, την ανώτερη και αναγκαιότερη γνώσι, τη θεογνωσία. Τι είνε όλες οι γνώσεις του κόσμου μπροστά στη θεογνωσία; Τι να κάνωμε όλες τις γνώσεις του κόσμου, εάν λείπη η θεογνωσία; Μή­πως δύνανται οι γνώσεις του κόσμου να μας δώσουν ζωή αιώνια;

Απευθυνόμενος προς τον Γιαχβέ ο Ψαλμωδός προσφωνεί: Ο Θεός μου και ο Κύ­ριός μου (Ψαλμ. 34 [35]: 23). Απευθυνό­μενος προς τον Χριστό ο Θωμάς αναφωνεί: Ο Κύριός μου και ο Θεός μου ( Ιωάν. 20: 28). Αλλ’ ό,τι ισχύει για τον Γιαχβέ και για τον Χριστό, αυτό ισχύει και για το Άγιο Πνεύμα. Αν κανείς ερωτήση τον πι­στό, Τι είνε το Άγιο Πνεύμα;, ο πιστός ας αισθανθή την κυριότητα και την θεότη­τα του Αγίου Πνεύματος, ας πλημμυρισθή από αισθήματα αγάπης και λατρείας προς τον Παράκλητο, ας υψώση τη φωνή του και ας αναφωνήση: Το Άγιο Πνεύμα εινε ο Κύ­ριός μου και ο Θεός μου.

Γιατί ήλθε το Πνεύμα το Άγιο; Ο Χρι­στός είχε πει: Συμφέρει να απέλθω εγώ, για να στείλω σε σάς τον Παράκλητο (Ιωάν. 16:7). Ο Παράκλητος ήλθε για το συμ­φέρον μας. Όχι για μικρό συμφέρον, αλλά για το μεγάλο και αληθινό συμφέρον μας, για την αιώνια σωτηρία και δόξα μας.

Ο Χριστός με το έργο του, και ιδίως με τη σταυρική θυσία του, εξασφάλισε για μας σωτηρία και δόξα στους απεράντους αιώνες. Αυτή δε τη σωτηρία και δόξα το Πνεύμα το Άγιο ήλθε να μας βοηθήση για να την προσοικειωθούμε, για να την προσλάβωμε δηλαδή και να την κάνωμε προ­σωπικό μας κτήμα. Αυτός συντόμως, συντομώτατα, είνε ο σκοπός του ερχομού του Αγίου Πνεύματος. Αναλύουμε το σκοπό:

Ο Χριστός, ο σαρκωμένος Θεός, με το αίμα του απέκτησε την Εκκλησία, όπου συντελείται η σωτηρία. Η Εκκλησία είνε σώμα, σώμα Χριστού ηθικό, μυστικό. Και όπως το σάρκινο σώμα του ανθρώπου εμψυχώνεται με το Πνεύμα, έτσι και το ηθικό και μυστικό σώμα του Χριστού, η Εκκλησία, εμψυχώθηκε με το Πνεύμα το Άγιο. Εν σώμα και εν Πνεύμα, λέγει ο Απόστολος (Εφεσ. 4:4), αναφερόμενος στο σώμα -Εκκλησία και στο Άγιο Πνεύμα, που ήλθε στην Εκκλησία και έμψύχωσε την Εκκλησία και την έκανε ζωντανό οργανισμό.

Το Άγιο Πνεύμα παραμένει στην Εκκλη­σία αιωνίως και την οδηγεί εις πάσαν την αλήθειαν (Ιωάν. 16:13), σ’ όλη την αποκαλυφθείσα και αναγκαία για τη σωτηρία μας αλήθεια, και κάνει την Εκκλησία στύλον και εδραίωμα της αληθείας (Α' Τιμ. 3:15). Το άτομο δύναται να πλανηθή σε ζητήματα πίστεως, και γι’ αυτό το αλάθητο του Πάπα καταδικάζεται ως αίρεσις. Η Εκκλησία όμως, σύνολο πιστών, δεν είνε δυνατό να πλανηθή στα ζητήματα της πίστεως. Το Πνεύμα το Άγιο έχει εγγράψει στη συνείδησι της Εκκλησίας τις αλήθειες της πίστεως και η έγγραφή είνε ανεξίτηλη, ανεξάλειπτη.

Το Πνεύμα το Άγιο τελεί τα μυστήρια της Εκκλησίας, με τα οποία αγιάζονται οι πιστοί.

Το Πνεύμα το Άγιο χορηγεί χαρίσματα και αναδεικνύει χαρισματούχους και θαυ­ματουργούς. Πάντα χορηγεί το Πνεύμα το Άγιον.

Το Πνεύμα το Άγιο φωτίζει. Φώτισε τους Αποστόλους και τους ανέδειξε σοφωτέρους όλων των σοφών όλων των αιώνων. Απτή απόδειξις της υπέρτερης σοφίας των αγίων Αποστόλων είνε το Ευαγγέλιο, το χρυσό, το ολόχρυσο σε νοήματα βιβλίο. Το Πνεύμα το Άγιο φωτίζει κάθε πιστό, για να γνωρίζη την αλήθεια, να καταλαβαίνη το σωστό, να λέγη το σωστό και να βαδίζη το δρόμο του Θεού. Το Πνεύμα το Άγιο φωτίζει και τον άπιστο, αφαιρεί από τα μά­τια της ψυχής του το κάλυμμα, το τυφλοπάνι, ελευθερώνει τα μάτια και έτσι ο άπι­στος βλέπει την αλήθεια. Για τον άπιστο Ιουδαίο ο Απόστολος γράφει: Ηνίκα δ’ αν επιστρέψη προς Κύριον, περιαιρείται το κάλυμμα. Ο δε Κύριος το Πνευμά έστιν (Β' Κορ. 3:16-17). Όταν δηλαδή ο άπιστος Ιουδαίος (επι)στρέψη προς τον Κύριο, αφαιρείται το κάλυμμα, το τυφλοπάνι, και ελευθερώνονται τα μάτια της ψυχής και βλέπουν την αλήθεια. Ο δε Κύ­ριος σ’ αυτή την περίπτωσι είνε το Πνεύμα, ο Παράκλητος.

Το Πνεύμα το Άγιο δίνει δύναμι. Ο Χρι­στός είπε στους μαθητάς του να μη βγουν από την Ιερουσαλήμ, έως ότου περιβληθούν δύναμιν εξ ύψους (Λουκ. 24:49). Αδύνατοι και δειλοί οι μαθηταί προ της Πεντηκοστής. Αλλ’ από την Πεντηκοστή και έπειτα λέοντες πυρ πνέοντες! Κήρυ­ξαν με παρρησία σ’ όλη τη γνωστή τότε οικουμένη, και αντιμετώπισαν όλους τους διώκτες και ισχυρούς της γης και βασανι­στήρια και θάνατο σαν να ήταν αθύρματα, παιγνίδια! Γιατί; Γιατί είχαν τη δύναμι του Αγίου Πνεύματος. Και εκατομμύρια μάρ­τυρες με τη δύναμι του Παρακλήτου αντιμετώπισαν τα μαρτύρια σαν να μη συνέβαιναν στο σώμα τους, αλλά στη σκιά του σώματός τους!

Το Πνεύμα το Άγιο νύσσει και κατανύσσει τις καρδιές και προκαλεί μετάνοια και επιστροφή. Την ημέρα της Πεντηκοστής με ένα κήρυγμα ήλθαν σε κατάνυξι και με­τάνοια τρεις χιλιάδες ψυχές. Το Πνεύμα το Άγιο κάνει τις λίθινες καρδιές σάρκι­νες, ευαίσθητες, πιστές.

Το Πνεύμα το Άγιο διδάσκει πως να προσευχώμεθα. Εμπνέει και φωτίζει τον πιστό κατά την ώρα της προσευχής, θερμαίνει την καρδιά του, προκαλεί σ’ αυτή στενα­γμούς αλαλήτους, κάνει την καρδιά του να αισθάνεται τον Θεό ως Πατέρα και να κράζη προς αυτόν: Αββά, Πατέρα!

Το Πνεύμα το Άγιο δυναμώνει τον πιστό για να πολεμή τον Διάβολο, τον κόσμο τον άκοσμο με τις αμαρτωλές προκλήσεις, και τα ιδικά του πάθη. Το Πνεύμα το Άγιο δυ­ναμώνει τον πιστό για να εκτελή το θέλη­μα και τις εντολές του Κυρίου. Το Πνεύμα το Άγιο βοηθεί, για να γίνη ο σαρκικός άνθρωπος Πνευματικός. Το Πνεύμα το Άγιο έρχεται και κατοικεί μέσα στην καρ­διά του πιστού ανθρώπου, και έτσι ο άνθρωπος γίνεται όχι απλώς Πνευματικός, αλλά Πνευματοφόρος! Αλλ’ όπου το Πνεύμα το Άγιο, εκεί και ο Θεός Πατήρ και ο Χριστός. Και έτσι ο πιστός άνθρωπος γί­νεται και Πνευματοφόρος και Χριστοφόρος και Θεοφόρος!

Ο Χριστός θυσιάστηκε για να μπορούμε να λάβωμε Πνεύμα Άγιο και δυνάμει του Αγίου Πνεύματος ν’ αποκτήσωμε τις απαραίτητες προϋποθέσεις για να παραλάβω- με βασιλεία ασάλευτη, την ευλογημένη βασιλεία του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, και να συμβασιλεύωμε με τον εν Τριάδι Θεό μας στους απεράντους αιώνες και της βασιλείας μας να μην υπάρχη τέλος.

 

 

(Κείμενο ἀπό τό ἔντυπο «Ὀρθοδοξία καί αἵρεσις» τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Μαντινείας καί Κυνουρίας, τεῦχ. 109, Ὀκτ. - Δεκ. 2019).

Θρησκευτικές πρακτικές στήν παραγωγή τροφίμων

Τά τελευταῖα χρόνια, παράλληλα μέ τούς λαθρομετανάστες, πού συνεχίζουν νά κατακλύζουν τήν πατρίδα μας καί τόν εὐρωπαϊκό χῶρο, καί στό ὄνομα τοῦ διεθνοῦς ἐμπορίου, ἀλλά καί τοῦ δῆθεν ἀνοίγματος τῆς ἑλληνικῆς ἀγορᾶς πρός ἀνατολάς καί πρός δυσμάς, παρατηρεῖται τό φαινόμενο τῆς εἰσβολῆς ἑτεροθρήσκων συνηθειῶν καί ἱεροπραξιῶν στή χώρα μας, πού τείνουν νά ἀλλοιώσουν τό Ὀρθόδοξο φρόνημα.

Τέτοιες θρησκευτικές πρακτικές, πού εἰσβάλουν καθημερινά στή ζωή μας χωρίς νά τό ἀντιλαμβανόμεθα, εἶναι καί οἱ «πιστοποιήσεις τροφίμων» «Κασσέρ» («Kosher»), πού στά ἑβραϊκά σημαίνει «κατάλληλο καί πλῆρες», καί «Χαλάλ» («Halal»), πού στά ἀραβικά σημαίνει «νόμιμο» ἤ «ἐπιτρεπτό». Γιά κάποιους πρόκειται γιά ἀκίνδυνες καί χωρίς πνευματικές συνέπειες πρακτικές. Γιά μᾶς τούς Ὀρθοδόξους ὅμως, πρόκειται γιά θρησκευτικές ἱεροπραξίες ἄλλων θρησκειῶν, ἀσυμβίβαστες μέ τήν πίστη μας, καί καλό θά ἦταν νά εἴμαστε πλέον προσεκτικοί στό πῶς ἐπιλέγουμε τρόφιμα γιά τήν οἰκογένειά μας καί στό τί προϊόντα προμηθευόμεθα ἀπό τίς ἀγορές. Τί εἶναι, ὅμως, αὐτές οἱ πιστοποιήσεις τροφίμων;

Τί εἶναι τό πιστοποιητικό Kosher

«Πιστοποιητικό Kosher» ὀνομάζεται τό ἔγγραφο, πού ἀποδεικνύει ὅτι ἕνα προϊόν παρασκευάζεται σύμφωνα μέ τίς ἑβραϊκές θρησκευτικές πεποιθήσεις. Εἰδικότερα, τά τρόφιμα πού ἀποστέλλονται στό Ἰσραήλ πρέπει νά ἔχουν τέτοιο πιστοποιητικό. Στίς μελέτες πιστοποίησης Kosher τά πιό εὐαίσθητα τρόφιμα εἶναι τό κρέας καί τά γαλακτοκομικά προϊόντα. Ὡστόσο, καθώς οἱ διαδικασίες πιστοποίησης αὐξάνουν τό κόστος παραγωγῆς, δέν διαθέτουν ὅλες οἱ ἑταιρείες τέτοιες πιστοποιήσεις, μέ ἀποτέλεσμα ὅσες τίς διαθέτουν νά θεωροῦνται πιό ἀξιόπιστες. Ἔτσι, τό γεγονός ὅτι κάποια τρόφιμα ἔχουν πιστοποιητικό Kosher συνιστᾶ λόγο προτίμησής τους.

Στήν πράξη, τό ἔγγραφο πού ἐκδίδεται ἀπό τόν ἐπικεφαλῆς Ραβίνο στή χώρα μας εἶναι ἀρκετό γιά τά τρόφιμα πού ἐξάγονται στό Ἰσραήλ. Ὡστόσο, εἶναι ἀπαραίτητο οἱ θρησκευτικές ἀρχές νά ἀσχολοῦνται μέ τά εἴδη διατροφῆς, πού εἶναι κρίσιμα γιά τή θρησκεία, ἰδιαίτερα τό κρέας καί τά γαλακτοκομικά προϊόντα. Κάθε εἴδους εἰσροές καί βοηθητικά μέσα στήν παραγωγή τροφίμων πρέπει νά πληροῦν τά κριτήρια Kosher. Ἀκόμη καί ἡ γραμμή παραγωγῆς πρέπει νά πληροῖ αὐτά τά κριτήρια. Σύμφωνα μέ αὐτά, ὑπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί γιά τούς τύπους ζώων, τῶν ὁποίων τό κρέας καταναλώνεται ὡς τρόφιμο. Γιά παράδειγμα, ἐπιτρέπεται ἡ κατανάλωση κατοικίδιων ζώων, μηρυκαστικῶν καί ζώων μέ διπλό δάχτυλο. Ἀπαγορεύεται ἡ κατανάλωση χοιρινοῦ κρέατος, κουνελιοῦ καί καμήλας. Ἡ κατανάλωση ὅλων τῶν τύπων ἐντόμων, ἑρπετῶν καί τρωκτικῶν ἀπαγορεύεται ἐπίσης. Τά πουλιά πού μποροῦν νά καταναλωθοῦν εἶναι τά εἴκοσι εἴδη, πού ἀναφέρονται στήν Τορά (Μωσαϊκό Νόμο). Δέν ἐπιτρέπονται ἄλλα ζῶα ἐκτός αὐτῶν.

Τά πρόσωπα, στά ὁποῖα ἐπιτρέπεται ἡ σφαγή αὐτῶν τῶν μή ἀπαγορευμένων ζώων πρέπει νά εἶναι ἐξειδικευμένοι κληρικοί μέ εἰδική ἐκπαίδευση. Πρό τῆς σφαγῆς τά ζῶα πρέπει νά ὑποβληθοῦν σέ εἰδική ἐξέταση καί τουλάχιστον νά μήν ὑπάρχει ὁρατή ἀσθένεια ἤ ἀναπηρία. Πρέπει νά σφάζονται μέ κατάλληλες μεθόδους καί δέν ἐπιτρέπεται νά ὑποφέρουν κατά τή σφαγή. Τό αἷμα τῶν ζώων πρέπει νά ἀποβάλλεται ἐντελῶς. Μετά τή σφαγή πρέπει νά ἐξεταστοῦν τά ἐσωτερικά ὄργανα, γιά νά διαπιστωθεῖ ὅτι δέν ὑπάρχει καποια ἀσθένεια ἤ ἀναπηρία, πού ἀποτρέπει τήν κατανάλωσή τους ὡς τροφή. Ἡ τομή πρέπει νά εἶναι κατάλληλη γιά μία εἰδική μέθοδο κοπῆς πού ὀνομάζεται «μάρτυρας».

Ὑπάρχουν, ἐπίσης, περιορισμοί γιά τά εἴδη ψαριῶν, πού μποροῦν νά καταναλωθοῦν. Δέν καταναλώνονται καρκινοειδῆ, ὅπως μύδια, στρείδια, ἀστακοί, χταπόδια, καλαμάρια καί γαρίδες, ἐκτός ἀπό τά ψάρια μέ ζυγαριές καί πτερύγια. Δέν ὑπάρχει περιορισμός στήν κατανάλωση φυτικῶν προϊόντων, τά ὁποῖα, ὡστόσο πρέπει νά εἶναι ἀπαλλαγμένα ἀπό κάθε εἴδους παράσιτα καί ἔντομα.

Ὅλα τά ἐπιτρεπόμενα τρόφιμα πρέπει νά συμμορφώνονται μέ κανόνες, ἀρχῆς γενομένης ἀπό τήν πηγή, τήν προετοιμασία, τήν ἐπεξεργασία καί τήν ἄφιξή τους στό τραπέζι. Τό πιστοποιητικό Kosher ἀποδεικνύει αὐτή τή συμμόρφωση. Τό σημαντικότερο σημεῖο, στή διαδικασία πιστοποίησης, εἶναι ἡ μέθοδος καταπολέμησης τῶν παρασίτων τῆς ἐπιχείρησης. Ὁποιοδήποτε ζωντανό ἤ μή ἔντομο, πού θά ἐντοπιστεῖ κατά τήν ἐπιθεώρηση, θά προκαλέσει τή διακοπή τῆς διαδικασίας πιστοποίησης. Τό κριτήριο αὐτό ἀποτελεῖ τή βάση τῶν ἐλέγχων Kosher καί δέν εἶναι σέ καμμία περίπτωση παραβλέψιμο. Ἀπό τήν ἄποψη αὐτή, ἐλέγχεται ἰδιαίτερα τό πῶς ἡ ἑταιρεία ἀντιμετωπίζει τά παράσιτα. Εἶναι, ἐπίσης, σημαντικό κριτήριο τό ὅτι ἡ ἐπιχείρηση ξεκινᾶ τήν παραγωγή μέ ἤ ὑπό τήν ἐποπτεία ἑνός Ἑβραίου. Τό προϊόν παραγωγῆς μέ αὐτό τόν τρόπο θεωρεῖται εὐλογημένο.

Τά προϊόντα μέ πιστοποιητικό Kosher φέρουν ἕνα ἐνδεικτικό σημάδι. Ὡστόσο, δέν ὑπάρχει κοινό σῆμα γιά τό ἔγγραφο Kosher. Ὁ Ὀργανισμός Πιστοποίησης χρησιμοποιεῖ γενικά ἕνα σῆμα τῆς δικῆς του ἐπιλογῆς. Ἡ διεξαγωγή τῶν ἀπαραιτήτων ἐλέγχων καί ἡ ἔκδοση τοῦ πιστοποιητικοῦ ἐξαρτᾶται ἀποκλειστικά ἀπό τήν ἐξουσιοδότηση τοῦ ἐπικεφαλῆς ραβίνου. Στή χώρα μας, οἱ ἑταιρεῖες παραγωγῆς τροφίμων, οἱ ἑταιρεῖες ἐπεξεργασίας καί οἱ ἑταιρεῖες πού παράγουν σύνθετα τρόφιμα μποροῦν νά ζητήσουν πιστοποιητικό Kosher.

Ὑπάρχουν πολλά ὀφέλη γιά τίς ἐπιχειρήσεις πού διαθέτουν τό πιστοποιητικό. Οἱ ἐπιχειρήσεις αὐτές ὑπερέχουν μεταξύ τῶν ἀνταγωνιστῶν τους στήν ἀγορά. Τό ἔγγραφο Kosher ἀποδεικνύει τή σημασία τόσο τῶν θρησκευτικῶν κανόνων ὅσο καί τῆς ἀνθρώπινης ὑγείας καί τῆς προστασίας τῆς φύσης στίς δραστηριότητες παραγωγῆς.

Τί εἶναι τό πιστοποιητικό Halal

«Halal» σημαίνει «Σύστημα Διαχείρισης Ἀσφάλειας Τροφίμων» σέ συμμόρφωση μέ τό δίκαιο τῆς Σαρία (ἱερό Μουσουλμανικό δίκαιο). Ὁ ἀραβικός ὅρος «Halal» δέν χαρακτηρίζει μόνο τρόφιμα καί ποτά, ἀλλά καί πολλά προϊόντα τῆς καθημερινότητας. Ὡς πρός τά τρόφιμα, ὁ ὅρος, δέν ἀφορᾶ μόνο στά προϊόντα κρέατος. Ἀφορᾶ γενικά σέ ὅλα τά τρόφιμα, εἰδικά στά ἐπεξεργασμένα. Ἐπίσης, ἀφορᾶ σέ φαρμακευτικά εἴδη καί σέ πολλά ἀκόμη προϊοντα. Ἡ ἀγορά προϊόντων Halal ἀναπτύσσεται ραγδαία καί ἀσκεῖ μεγάλη ἐπιρροή στό καταναλωτικό κοινό παγκοσμίως, καλύπτοντας μιά μεγάλη γκάμα ἐδώδιμων καί μή προϊόντων, τά ὁποῖα ἀφοροῦν σέ πολλούς παραγωγικούς καί μή κλάδους τῆς παγκόσμιας οἰκονομίας. Ἐνδεικτικά ἀναφέρονται οἱ κλάδοι τῶν φαρμακευτικῶν προϊόντων, τῶν logistics, τοῦ τουρισμοῦ, τῆς σίτισης καί τῆς ἑστίασης, τῶν καλλυντικῶν, τῆς ὑγειονομικῆς περίθαλψης καί πολλῶν ἀκόμη καταναλωτικῶν καί μή προϊόντων.

Ἡ σφαγή τῶν ζώων γίνεται μέ μαχαίρι. Εὐλογεῖται ἀπό τόν μουφτή στό ὄνομα τοῦ Ἀλλάχ καί τότε μπαίνει ἡ ἔνδειξη «Halal». Αὐτή τήν ἔνδειξη υἱοθετοῦν πλέον ὅλο καί περισσότερες ἑταιρεῖες τροφίμων στή χώρα μας. Ὁ ὅρος «Halal», ἄγνωστος στή συντριπτική πλειονότητα τῶν Ἑλλήνων, εἶναι ἀραβικός καί σημαίνει κάτι τό ἀποδεκτό, σύμφωνα μέ τόν ἰσλαμικό νόμο, εἴτε πρόκειται γιά ἀντικείμενο, εἴτε γιά προϊόν, εἴτε γιά πράξη.

Ἡ ἐντυπωσιακή αὔξηση τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μουσουλμάνων στήν Ἑλλάδα συνοδεύτηκε ἀπό τήν ἐξάπλωση τροφίμων στήν ἐγχώρια ἀγορά μέ ἰσλαμική σφραγίδα. Τό ἀποτέλεσμα εἶναι Ἕλληνες νά καταναλώνουν ἐρήμην τους κρέατα ὄχι μόνο τελετουργικά σφαγμένα, ἀλλά καί εὐλογημένα ἀπό μουφτή!

Οἱ μουσουλμάνοι ἀπαγορεύεται αὐστηρά νά καταναλώσουν κρέας χωρίς πιστοποίηση Halal. Μέ τόν ὅρο αὐτό σφραγίζονται προϊόντα πού ἔχουν παραχθεῖ καί προετοιμαστεῖ μέ βάση τίς παραδόσεις καί τούς κανόνες τοῦ Ἰσλάμ. Συγκεκριμένα, πρόκειται γιά κρέατα, ἐκτός τοῦ χοιρινοῦ, πού ἔχουν θανατωθεῖ σύμφωνα μέ ἕνα πολύ συγκεκριμένο τελετουργικό. Ἀρχικά, πρίν ἀπό τό σφάξιμο, τό ζῶο ἔχει τραφεῖ μόνο μέ φυτική τροφή πού δέν περιέχει ζωικά ὑποπροϊόντα.

Ὁ μουσουλμάνος σφαγέας -μόνο μουσουλμάνος ἐπιτρέπεται νά σφάξει τό ζῶο- διαβάζει μιά προσευχή. Γιά τήν ἀκρίβεια, κατά τή διάρκεια τῆς σφαγῆς πρέπει νά προφέρεται τό ὄνομα τοῦ Ἀλλάχ. Τό ζῶο πού θά ὁδηγηθεῖ στόν τόπο τῆς σφαγῆς δέν πρέπει νά ἔχει χάσει τίς αἰσθήσεις του. Στή συνέχεια, ἐνῶ τό ζῶο εἶναι ζωντανό, σφάζεται ἀργά μέ ἕνα πολύ κοφτερό μαχαίρι στόν λαιμό μέχρι νά χάσει ὅλο του τό αἷμα, ἐνῶ κρεμιέται ἀνάποδα. Αὐτό σημαίνει ὅτι τά ζῶα βιώνουν ἕναν ἀργό καί ὀδυνηρό θάνατο.

Ἡ εὐρωπαϊκή νομοθεσία ἀπαιτεῖ τά ζῶα νά ἀναισθητοποιοῦνται πρό τῆς σφαγῆς τους καί γιά τόν σκοπό αὐτό χρησιμοποιεῖται πιστόλι ἀναισθητοποίησης. Αὐτό, ὅμως, ἐμποδίζει τήν ἀκατάπαυστη ἐκροή τοῦ αἵματος, κάτι πού θεωρεῖται πολύ σημαντικό γιά τούς μουσουλμάνους. Πρό ἐτῶν στήν περιοχή τῆς Ξάνθης εἶχε ξεσπάσει σάλος, ὅταν ἀποκαλύφθηκε ὅτι μία ἐκ τῶν μεγαλύτερων πτηνοτροφικῶν ἑταιρειῶν, εἶχε ἀπό τό 2003, μέ σχετική σύμβαση, υἱοθετήσει τή μουσουλμανική πρακτική γιά τμῆμα τῶν προϊόντων της.

Ὅμως, ὅσο αὐξάνεται ἡ ζήτηση, τόσο αὐξάνεται καί τό ἐνδιαφέρον τῶν ἐπιχειρήσεων πού δραστηριοποιοῦνται στόν κλάδο τοῦ κρέατος. Γι’ αὐτό ὑπάρχει ἐπίσημο Κέντρο Πιστοποίησης Halal «ὄχι μόνο γιά τούς μουσουλμάνους, ἀλλά καί γιά ἁπλούς καταναλωτές πού δέν ἔχουν σχέση μέ μουσουλμάνους, ἀλλά ἀγοράζουν προϊόντα μέ τίς “θρησκευτικές” αὐτές πιστοποιήσεις, ἐπειδή θεωροῦν ὅτι εἶναι πιό ὑγιεινά καί πιό ἁγνά», ὅπως ἀναφέρεται. Ὅλο καί περισσότερες ἐπιχειρήσεις, λοιπόν, ἀποτείνονται στό ἐπίσημο Κέντρο Πιστοποίησης Halal στήν Ἑλλάδα, μέ ἕδρα τήν Ξάνθη, γιά νά ἔχουν τήν ἐπίσημη βεβαίωση, πού μέ ἀντικείμενο διάφορες κατηγορίες, ὅπως σφαγή τῶν ζώων καί σφαγεῖα, παραγωγή, παρασκευή καί μεταποίηση τροφίμων, παραγωγή καλλυντικῶν, ὑλικά συσκευασίας καί ἀποθήκευσης, μεταφορά καί διανομή. Τό κόστος τῆς πιστοποίησης κυμαίνεται ἀνάλογα μέ τήν ἰδιαιτερότητα τῶν προϊόντων πού πρόκειται νά πιστοποιηθοῦν.

Τά ἀρχαῖα εἰδωλόθυτα καί ἡ θέση τῆς Ἐκκλησίας

Ἄς δοῦμε ὅμως, τή διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας μας γιά τήν κατανάλωση τροφῶν πού προέρχονται ἀπό θρησκευτικές τελετές ἄλλων θρησκειῶν, καί γιά τό ἄν αὐτή ἐπηρεάζει ἤ ὄχι τήν ἐν γένει πνευματική πορεία καί ζωή τοῦ Χριστιανοῦ. Ἄς δοῦμε, ἀκόμη, πῶς οἱ Ἀπόστολοι καί, ἰδιαίτερα, ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἀναφέρονται στά εἰδωλόθυτα καί στό ἄν πρέπει νά καταναλώνονται αὐτά ἀπό Χριστιανούς, ἀφοῦ ὑπάρχουν σαφεῖς ἀναλογίες μεταξύ τῶν ἀρχαίων εἰδωλοθύτων καί τῶν πιστοποιημένων τροφίμων τῆς ἐποχῆς μας.

«Εἰδωλόθυτα» ὀνομάζονταν τά κρέατα ἀπό τά σφάγια, πού προσέφεραν οἱ εἰδωλολάτρες στίς θυσίες πρός τούς «θεούς» τους. Ἕνα μέρος ἀπό αὐτά καιγόταν στό θυσιαστήριο, ἕνα ἄλλο μέρος τρωγόταν ὡς «ἱερό» γεῦμα στόν ναό καί τό ὑπόλοιπο τό διέθεταν στήν ἀγορά γιά κατανάλωση.

Τό ζήτημα τῶν εἰδωλοθύτων ἀπασχόλησε τούς πρώτους Χριστιανούς ἤδη στήν ἀποστολική ἐποχή, καθώς πολλοί «ἐθνικοί» (εἰδωλολάτρες), δεχόμενοι τό κήρυγμα τῶν Ἀποστόλων ἀποκήρυσσαν τήν πλάνη τους καί βαπτίζονταν Χριστιανοί. Πολλοί ἀπ’ αὐτούς, ὅμως, ἀπό ἄγνοια συνήθως, ἔτρωγαν εἰδωλόθυτα, ἀλλ’ αὐτό προκαλοῦσε τούς Ἰδουδαιοχριστιανούς (πρώην Ἰουδαίους Χριστιανούς), πού πίστευαν ὅτι ἐντός τῆς Ἐκκλησίας συνεχίζουν νά ἰσχύουν οἱ διατάξεις τοῦ Μωσαϊκοῦ Νόμου καί τῆς περιτομῆς. Ὅταν οἱ ἀπόστολοι Παῦλος καί Βαρνάβας, ἐπιστρέφοντας ἀπό τήν πρώτη ἀποστολική περιοδεία τους, ἔφτασαν στήν Ἀντιόχεια, κάποιοι Ἰουδαιοχριστιανοί ἀπέφευγαν ἐπιδεικτικά τήν ἐπαφή μέ πρώην εἰδωλολάτρες πιστούς. Ἡ στάση τους δημιούργησε μεγάλη ἀναταραχή καί κρίση στήν Ἐκκλησία τῆς Ἀντιόχειας, γιά τήν ἀντιμετώπιση τῆς ὁποίας, κρίθηκε ἀναγκαία ἡ σύγκληση Συνόδου τῶν Ἀποστόλων. Πρόκειται γιά τήν περίφημη Ἀποστολική Σύνοδο στά Ἱεροσόλυμα τό 49 μ.Χ.

Ἐκεῖ συγκεντρώθηκαν οἱ Ἀπόστολοι καί οἱ Πρεσβύτεροι, καθώς καί ἡ τοπική Ἐκκλησία. Πρῶτος μίλησε ὁ ἀπόστολος Πέτρος, ὑπενθυμίζοντας ὅτι ὁ Θεός προσκάλεσε καί τούς ἐθνικούς στήν Ἐκκλησία καί τούς ἔδωσε ἐξ ἴσου τό Ἅγιο Πνεῦμα, χωρίς νά θέσει ἄλλη προϋπόθεση πέρα ἀπό τήν πίστη. Οἱ ἀπόστολοι Παῦλος καί Βαρνάβας, στή συνέχεια, διηγήθηκαν τά θαύματα πού ἐπετέλεσε ὁ Θεός, μέσω αὐτῶν, σέ ἐθνικούς. Τέλος, ὁ Ἀδελφόθεος Ἰάκωβος παρέθεσε τούς λόγους τοῦ προφήτη Ἀμώς (9,11-12) γιά τήν μελλοντική πίστη ὅλων τῶν ἐθνῶν στόν Κύριο. Κατέληξε δέ, ὅτι γνώμη του ἦταν νά μήν ἐπιβαρυνθοῦν μέ ἐπιπλέον ὑποχρεώσεις οἱ ἐθνικοί πού προσέρχονται στό Θεό, παρά μόνο νά ἀποφεύγουν εἰδωλολατρικά ἔθιμα καί πρακτικές. Πρότεινε, μάλιστα, νά τούς σταλεῖ ἐπιστολή, μέ τήν ὁποία νά γνωστοποιεῖται ἡ ἀπόφαση τῆς Συνόδου. Πράγματι, ἡ Σύνοδος δέχθηκε ὁμόφωνα τήν πρόταση τοῦ ἁγίου Ἰακώβου καί ἀπέστειλε μέ ἐπιστολή στήν Ἀντιόχεια τήν Ἀπόφασή της, ἡ ὁποία ἀνέφερε:

«Οἱ Ἀπόστολοι καί οἱ Πρεσβύτεροι καί οἱ ἀδελφοί χαιρετοῦν τούς ἀδελφούς, πού προέρχονται ἀπό τούς ἐθνικούς στήν Ἀντιόχεια, στή Συρία καί στήν Κιλικία. Ἐπειδή ἀκούσαμε, ὅτι μερικοί ἀπό μᾶς ἦρθαν καί σᾶς τάραξαν μέ τά λόγια τους καί κλόνισαν τίς ψυχές σας, χωρίς ἐμεῖς νά τούς ἔχουμε δώσει σχετική ἐντολή ... κρίθηκε σωστό ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα καί ἀπό ’μᾶς νά μή σᾶς ἐπιβληθεῖ κανένα πρόσθετο βάρος, ἐκτός ἀπό τά ἀναγκαῖα: νά ἀπέχετε ἀπό τά εἰδωλόθυτα, ἀπό τό αἷμα, ἀπό τό κρέας τῶν πνιγμένων ζώων καί ἀπό τήν πορνεία. Ἄν φυλάγεστε ἀπό αὐτά, θά βαδίζετε σωστά» (Πράξ. 15,23-29).

Οἱ ἀπεσταλμένοι τῆς Συνόδου πῆγαν στήν Ἀντιόχεια, συγκέντρωσαν τούς πιστούς καί τούς διάβασαν τήν ἐπιστολή μέσα σέ κλίμα μεγάλης χαρᾶς καί ἱκανοποίησης. Τό σημαντικότερο ἴσως, πού προέκυψε ἀπό τή λειτουργία της, ἐκφράζεται στήν Ἀπόφαση τῆς Συνόδου («κρίθηκε σωστό ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα καί ἀπό ’μᾶς»), ὅπου δηλώνεται ὅτι ἡ τελική θέση διαμορφώθηκε μέσα ἀπό τή κοινωνία (τόν φωτισμό, τή σύμπνοια) τοῦ Σώματος τῆς Ἐκκλησίας μέ τό Ἅγιο Πνεῦμα.

Παρόμοιο πρόβλημα ἀντιμετώπισε λίγο ἀργότερα ὁ ἀπόστολος Παῦλος στήν Ἐκκλησία τῆς Κορίνθου. Ἐκεῖ κάποιοι πρώην εἰδωλολάτρες Χριστιανοί συνέχιζαν νά τηροῦν οἰκογενειακές τους παραδόσεις καί νά τρῶνε εἰδωλόθυτα, μέ τήν πεποίθηση ὅτι «τά εἰσερχόμενα δέν μολύνουν» (Ματθ. 15,11) καί ὅτι τά εἴδωλα ἤ οἱ δαίμονες δέν μποροῦν νά βλάψουν τόν Χριστιανό. Ἄλλοι, ὅμως, παρασυρμένοι ἀπό τούς παραπάνω, ἔτρωγαν τά εἰδωλόθυτα ὡς «ἱερή» τροφή. Ἔτσι, στήν Πρός Κορινθίους Α΄ ἐπιστολή του (8,1-13) ὁ Ἀπόστολος ἀναφέρει:

«Σχετικά μέ τό ἄν πρέπει νά τρῶμε εἰδωλόθυτα, γνωρίζουμε ὅτι στήν πραγματικότητα κανένα εἴδωλο δέν ὑπάρχει στόν κόσμο, καί κανένας ἄλλος θεός δέν ὑπάρχει, παρά μόνο ὁ ἕνας, ὁ ἀληθινός Θεός. Κι ἄν μερικοί πιστεύουν ὅτι ὑπάρχουν πολλοί λεγόμενοι θεοί, στόν οὐρανό ἤ στή γῆ -ὅπως πράγματι ὑπάρχουν πολλοί ψευδεῖς θεοί καί πολλοί ψευδεῖς κύριοι-, ὅμως γιά ’μᾶς ἕνας μόνο Θεός ὑπάρχει, ὁ Πατήρ, ἀπό τόν Ὁποῖο πηγάζουν τά πάντα καί στόν Ὁποῖο ἐμεῖς ἀποβλέπουμε. Καί ἕνας μόνος Κύριος ὑπάρχει, ὁ Ἰησοῦς Χριστός, διά τοῦ Ὁποίου ἔγιναν τά πάντα καί διά τοῦ Ὁποίου καί ’μεῖς ἀναγεννηθήκαμε.

Ἀλλ' αὐτή ἡ καθαρή καί ἁγία γνώση δέν ὑπάρχει σέ ὅλους. Γιατί κάποιοι ἔχουν στή συνείδησή τους τήν πεποίθηση ὅτι τό εἴδωλο, πού λάτρευαν κάποτε, εἶναι πράγματι θεός, καί συνεχίζουν νά τρῶνε τά κρέατα τῶν θυσιῶν, ὡς ἱερά. Ἔτσι, ἡ συνείδησή τους, πού εἶναι ἀκόμη ἀσθενής καί ἀφώτιστη, μολύνεται καί τούς ἐλέγχει. Βέβαια, οἱ τροφές δέν μᾶς ὁδηγοῦν στόν Θεό. Οὔτε ἄν φᾶμε προοδεύουμε, οὔτε ἄν δέν φᾶμε ὑστεροῦμε.

Προσέξτε, ὅμως, μήπως ἡ ἐξουσία σας αὐτή γίνει ἐμπόδιο στούς ἀσθενεῖς στήν πίστη. Γιατί, ἄν κάποιος ἀπ’ αὐτούς δεῖ ἐσένα, πού ἔχεις τήν ὀρθή γνώση, νά κάθεσαι σέ τραπέζι εἰδωλολατρικοῦ ναοῦ, δέν θά παρασυρθεῖ ἡ συνείδησή του, ἐπειδή εἶναι ἀσθενής, νά τρώει τά εἰδωλόθυτα ὡς ἱερά; Καί μέ τή δική σου γνώση θά καταλήξει στήν ἀπώλεια ὁ ἀσθενής ἀδελφός, γιά τόν ὁποῖο ὁ Χριστός θυσίασε τή ζωή Του! Ἔτσι, ἁμαρτάνοντας ἐναντίον τῶν ἀδελφῶν σας καί πληγώνοντας τή συνείδησή τους τήν ἀσθενῆ, ἁμαρτάνετε ἐνώπιον τοῦ ἴδιου τοῦ Χριστοῦ. Γι' αὐτό, ἄν ἡ τροφή γίνεται ἀφορμή νά κλονισθεῖ καί νά πέσει ὁ ἀδελφός μου, δέν θά φάω ποτέ κρέας, γιά νά μή σκανδαλίσω τόν ἀδελφό μου».

Ὁ Ἀπόστολος μέ μεγάλη διάκριση δίνει τήν ἀπάντηση στά θέματα πού μᾶς ἀπασχολοῦν. Ὄντως, οὔτε τά εἴδωλα, οὔτε οἱ ἀνύπαρκτοι «θεοί», οὔτε οἱ δαίμονες μποροῦν νά βλάψουν τόν τέλειο Χριστιανό! «Πάντες οἱ θεοί τῶν ἐθνῶν δαιμόνια» διαβεβαιώνει ἡ Ἁγία Γραφή (Ψαλμ. 95,5) καί ὁ Παῦλος στήν ἴδια ἐπιστολή ἐπισημαίνει ὅτι, «ὅταν θυσιάζουν οἱ εἰδωλολάτρες, θυσιάζουν στά δαιμόνια καί ὄχι στόν Θεό». «Δέν σᾶς θέλω μετόχους δαιμονίων», προσθέτει. «Δέν μπορεῖτε νά μετέχετε στό ποτήριο τοῦ Κυρίου καί στήν τράπεζα τῶν δαιμονίων»! «Ἅ θύει τά ἔθνη, δαιμονίοις θύει καί οὐ Θεῷ· οὐ θέλω δέ ὑμᾶς κοινωνούς τῶν δαιμονίων γίνεσθαι. Οὐ δύνασθε ποτήριον Κυρίου πίνειν καί ποτήριον δαιμονίων· οὐ δύνασθε τραπέζης Κυρίου μετέχειν καί τραπέζης δαιμονίων» (Α΄ Κορ. 10,20).

Ὅμως, ποιός αἰσθάνεται τόσο τέλειος, ὥστε νά μήν κινδυνεύει ἀπό τίς δαιμονικές ἐνέργειες καί ἀπό τά «εὐλογημένα» («πιστοποιημένα») τρόφιμα ἄλλων θρησκειῶν, πού προωθοῦνται στίς σύγχρονες ἀγορές; Μπορεῖ ὁ Χριστιανός νά δέχεται τίς εὐλογίες τῶν Ἱερέων τῆς Ἐκκλησίας καί ταυτόχρονα τίς «εὐλογίες» τῶν ραβίνων καί τῶν μουφτήδων; Ἐπειδή ἀκριβῶς αἰσθανόμεθα ἀσθενεῖς καί ἀδύναμοι καί νήπιοι πνευματικά, εἴμαστε ἀσφαλεῖς μόνο ὅταν ἀπέχουμε παντελῶς ἀπό τέτοια τρόφιμα, ὅπως ἀκριβῶς προτρέπει ὁ ἀπόστολος Παῦλος.

Ἀλλά, καί στήν ἀντίθετη περίπτωση, ἐπειδή πάντα ὑπάρχουν ἀδελφοί ἀσθενέστεροι ἀπό ’μᾶς, χωρίς ἐπαρκῆ γνώση καί χωρίς σταθερή πίστη, πού εὔκολα σκανδαλίζονται, πάλι ὀφείλουμε νά ἀπέχουμε ἀπό τέτοιου εἴδους τροφές καί ἀπό τέτοιου εἴδους συνήθειες. Ἡ ἀγάπη πρός τούς ἀδελφούς ἀπαιτεῖ θυσία τῶν δικαιωμάτων μας, ὅταν δι’ αὐτῆς ἀποφεύγονται σκάνδαλα καί οἰκοδομεῖται ἡ ἐν Χριστῷ ζωή.

Ἱερεύς Ἀριστείδης Σκόρδος