(Κείμενο ἀπό τό ἔντυπο

«Ὀρθοδοξία καί αἵρεσις» τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Μαντινείας καί Κυνουρίας, τεῦχ. 108, Ἰούλ. - Σεπτ 2019).

Ἡ σημερινή ἐκπαιδευτική πραγματικότητα

Μέ τίς διάφορες ἀπανωτές μεταρρυθμίσεις στά ἀναλυτικά προγράμματα τῆς σχολικῆς ἐκπαίδευσης δέν ἀποσυντονίστηκε μόνο ἡ ἐκπαιδευτική κοινότητα, ἀλλά νοθεύτηκε σέ μεγάλο βαθμό ὁ χαρακτήρας μιᾶς ἑνιαίας καί ἐθνικῆς παιδείας, θυσία στόν βωμό τῆς ἀλλοπρόσαλλης παγκοσμιοποίησης. Ἐπίσημη θρησκεία ἔγινε πλέον ὁ ἰσοπεδωτικός καταναλωτισμός μέ τεχνοκρατικό ἔνδυμα καί, κυρίως, ὁ διαπολιτισμικός καί διαθρησκειακός συγκρητισμός. Οἱ ἐκπαιδευτικοί ἀναγκάζονται νά σέρνονται πίσω ἀπό τό ἅρμα τοῦ ἑκάστοτε τυποποιημένου κρατικοῦ δόγματος. Πλέον ἡ κρίση μοντερνισμοῦ, ἀντιθεϊσμοῦ καί δῆθεν ἐλευθεροφροσύνης τούς δεσμεύει: θά βρεθοῦν ὀπισθοδρομικοί ἄν δέν συγκατατεθοῦν στή «λογική» τοῦ «πρωτοτύπου», δηλαδή ἑνός συγκεχυμένου κόσμου, χωρίς Χριστό καί Ἐκκλησία. Συμβούλευε τούς ὀπαδούς του ὁ διδάσκαλος μιᾶς νεοβουδιστικῆς ὀργάνωσης, πού ἐπισκέφτηκε προσφάτως τή χώρα μας: «Τούς ἐκπαιδευτικούς τῶν πρώτων τάξεων τραβῆξτε. Στίς μεγαλύτερες τάξεις τά παιδιά διαμορφώνουν τίς ἀπόψεις τους, μέ θρησκευτικά ἤ ὄχι, ἀλλά τά μικρά τά κατευθύνει ὁ δάσκαλός τους. Τότε νά τά ἁλιεύετε»! Ἔτσι ἰνδουϊστές καί βουδιστές γκουρού ἔρχονται σάν σωτῆρες νά διαφωτίσουν τόν ἄτακτο νεοελληνικό λαό!

Ἀκόμη καί Ὀρθόδοξη ἐνορία στό Λονδῖνο προσέλαβε δασκάλους τῆς γιόγκα. Τί κι ἄν ἄλλες Μητροπόλεις τήν καταδικάζουν ὡς μυστικιστική πρακτική τῆς Ἄπω Ἀνατολῆς; Ἡ συγκεκριμένη ἐνορία δέν διοργανώνει Κατηχητικά Σχολεῖα ἤ ἀθλητικές δραστηριότητες, ἀλλά προσφέρει «ἐναλλακτικές» στιγμές στούς ἐνορίτες της. Ἔτσι ἡ γιόγκα, βασική θρησκευτική τελετουργία τῆς ἰνδουιστικῆς θρησκείας ὅπου μέσῳ τῶν ἀσκήσεων καί τοῦ διαλογισμοῦ ὁ ἀσκούμενος (γιόγκι) «αὐτολυτρώνεται» ἀπό τίς συνέπειες τοῦ «κοσμικοῦ κάρμα» καί ἑνώνεται μέ τό ἀπρόσωπο θεῖο, ἔγινε δεκτή στή Δύση σάν ἕνα εἶδος «γυμναστικῆς»!

Προσφάτως ἡ κατάσταση ἐπιδεινώθηκε μέ μιά πρωτόφαντη ἐγκύκλιο τοῦ Ὑπουργείου Ὑγείας, πού προκάλεσε διάφορες ἀντιδράσεις. Ἀπό αὐτές δημοσιεύουμε αὐτούσιο ἕνα χαρακτηριστικό ὑπόμνημα διαμαρτυρίας, μέ τίτλο: «Ἔνσταση γονέων γιά ἐπικίνδυνες πρακτικές βουδιστικοῦ διαλογισμοῦ (mindfulness) στά δημοτικά σχολεῖα». (http://www.ppu.gr/index.php/thematologia/giogka/4715-akros-epikindyni-i-praktiki-mindfulness).

 

 

Τό κείμενο τῆς Ἔνστασης γιά τόν διαλογισμό

Περιῆλθε στήν ἀντίληψή μας τό μέ ἀριθ. πρωτ. Γ1γ/ Γ.Φ.3.3,13,18Ζ ΦΑΥ 4,6 (2018) / Γ.Π. 25152/13-4-2018 τοῦ Ὑπουργείου Ὑγείας (Υ.Υ.) μέ θέμα: «Ἐνημέρωση σχετικά μέ τήν ἔγκριση ἀπό τό ΥΠ.Π.Ε.Θ./Ι.Ε.Π. κατάθεσης αἰτημάτων ὀργάνωσης καί ὑλοποίησης παρεμβάσεων / δράσεων… 2018-2019» ΑΔΑ: 7 ΝΦ 4465 ΦΥΟ-ΜΩΛ.

Οἱ παρεμβάσεις / δράσεις μέ βάση τό παραπάνω ἔγγραφο πού ἔχουν ἤδη ἀναπτυχθεῖ ἀπό τό Υ.Υ. καθώς καί πολλές ἀπό τίς νέες παρεμβάσεις, πού θά κατατεθοῦν ἀπό τό Υ.Υ. γιά ἔγκριση γιά τό σχολικό ἔτος 2018-2019 ἔχουν πολύ ἐνδιαφέρον καί φαίνονται ἀξιόλογες.

Ὅμως ὁ θεματικός ἄξονας: «Προαγωγή Ψυχικῆς Ὑγείας παιδιοῦ καί ἐφήβου» καί πιό συγκεκριμένα ἡ 1η παρέμβαση μέ τίτλο «Ἡ πυξίδα τοῦ ἑαυτοῦ μου» - MINDFULNESS - πιλοτική ἐφαρμογή γιά παιδιά Γ΄, Δ΄, Ε΄ Δημοτικοῦ, μας βρίσκει κάθετα ἀντίθετους.

Καί αὐτό γιατί ἡ διεθνής βιβλιογραφία ἀναφέρει κινδύνους καί παρενέργειες, ἀκόμα καί ἀνεπανόρθωτες γιά τήν ψυχική, ἀλλά καί τήν σωματική ὑγεία προσώπων πού ἀσχολοῦνται μέ τήν πρακτική τοῦ mindfulness καθώς καί μέ ὅλες τίς πρακτικές διαλογισμοῦ.

Τό mindfulness σύμφωνα μέ τούς ὑποστηρικτές του εἶναι ἕνα εἶδος διαλογισμοῦ, πού ἔχει σκοπό νά βοηθήσει τόν ἄνθρωπο μέ πολλαπλούς τρόπους, ὥστε νά ἀνταποκριθεῖ καλύτερα στίς ἀνάγκες τῆς καθημερινότητας.

Ὑπάρχει ὅμως καί ἡ ἀντίθετη ἄποψη ἀπό πολλές ἐπιστημονικές ἐρευνητικές μελέτες πού ἔχουν δημοσιεύσει τά ἀρνητικά ἀποτελέσματα τοῦ mindfulness καθώς καί πολλές ἀνασκοπήσεις, ὅπως ἡ ἐπισκόπηση (overview) γιά τό mindfulness, ἀπό τήν Cochrane Library (μία ἀπό τίς πιό ἔγκυρες βάσεις μελετῶν ἀνασκόπησης), πού συμπεραίνουν ὅτι ὑπάρχει γενική ἔλλειψη στοιχείων σχετικά μέ τήν ἀποτελεσματικότητα τοῦ mindfulness [Rodriguez L. et al 2016 βλ. conclusions].

Σύμφωνα μέ τή μελέτη τοῦ Brown University «Varieties of Contemplative Experience study», πού δημοσιεύτηκε στό ἐπιστημονικό περιοδικό PLoS (Public Library of Science), τό mindfulness εἶναι μία ἀπό τίς πολλές βουδιστικές τεχνικές διαλογισμοῦ, πού διαφημίζονται καί προωθοῦνται στόν δυτικό κόσμο ὡς «Προαγωγή τῆς Ὑγείας». Ἐνῶ τό mindfulness ἀντλεῖ ὑλικό βασισμένο σέ βουδιστικά κείμενα καί διδασκαλίες, προβάλλεται ὡς τεχνική ψυχικῆς καί σωματικῆς ὑγείας. Οἱ διάφορες ἐφαρμογές τοῦ mindfulness ἀποτελοῦν σήμερα σημαντική συνεισφορά στή βιομηχανία διαλογισμοῦ δισεκατομμυρίων δολαρίων. Δυστυχῶς ὅμως ἀποσιωποῦνται οἱ πάρα πολλές παρενέργειές του, πού πολλές φορές εἶναι πολύ σοβαρές καί μή ἀναστρέψιμες [Jared R. et al., 2017, βλ. I­n­t­r­o­d­u­c­t­i­on].

Αὐτές οἱ δύσκολες ἤ δυσάρεστες καταστάσεις περιγράφονται ἀκόμα καί ἀπό τίς ἴδιες τίς βουδιστικές βιβλιογραφικές πηγές [Jared R. et al., 2017, βλ. Introduction] πού ὅμως τίς δέχονται «ὡς τμῆμα τοῦ δρόμου πρός τόν φωτισμό» [Jolyon Jenkins ΒΒC 2016]. Ὅμως ὅπως ἀναφέρει τό BBC, «αὐτό πού εἶναι περίεργο, γιά ὅσους δέν εἶναι ὀπαδοί θρησκειῶν οἱ ὁποῖες σχετίζονται μέ διαλογισμό, εἶναι ὁ τρόπος μέ τόν ὁποῖο μιά πνευματική διαλογιστική πρακτική ἔχει μετατραπεῖ σχεδόν σέ ἰατρική θεραπεία, ἤ ἀκόμα μέρος ἑνός τρόπου ζωῆς» [Jolyon Jenkins ΒΒC 2016].

Ἀναφέρουμε ἐνδεικτικά καί πολύ περιληπτικά τίς σημαντικότερες παρενέργειες τοῦ mindfulness, ἀπό δημοσιευμένες ἐπιστημονικές ἐρευνητικές μελέτες.

Στόν γνωστικό τομέα

Ἔχουν ἀναφερθεῖ ἀδυναμία συγκέντρωσης, προβλήματα μέ τή μνήμη, ἀποσύνδεση ἀπό τό περιβάλλον, παράνοια, παραισθήσεις, ψευδαισθήσεις καί ἀποδιοργανωμένος λόγος [Jared R. et al., 2017, βλ. Description of phenomenology domains, Cognitive], [Utpal D, 2016].

Στόν αἰσθητηριακό καί ἀντιληπτικό τομέα

Καταγράφηκαν ἀλλαγές καί στίς πέντε αἰσθήσεις. Σχετικά μέ τήν ὅραση, συχνή ἦταν ἡ ὑπερευαισθησία στό φῶς, ψευδαισθήσεις μέ τή μορφή ὀπτικῶν φώτων καί σέ μερικές περιπτώσεις ἀναφέρθηκε ἡ παύση κάθε ὀπτικῆς ἀντίληψης. Ἄλλες ἀντιληπτικές στρεβλώσεις περιελάμβαναν στρέβλωση τοῦ χρόνου, τοῦ χώρου καί τῆς πραγματικότητας [Jared R. et al., 2017, βλ. Description of phenomenology domains, Perceptual].

Στόν συναισθηματικό τομέα

Ἔχει ἀναφερθεῖ κυρίως αὐξημένη συναισθηματικότητα, ὅπως φόβος, ἄγχος (πού σέ ὅσους πάσχουν ἀπό Μετατραυματική Διαταραχή Στρές (PTSD) γίνεται ἰδιαίτερα ἐπικίνδυνο), πανικός, αὐξημένη συναισθηματική ἀστάθεια καί εὐαισθησία, διέγερση ἤ εὐερεθιστότητα, οἱ ὁποῖες θά μποροῦσαν νά ἐνταθοῦν σέ θυμό καί ἐπιθετικότητα, ἀλλά καί μειωμένη συναισθηματικότητα ὅπως συναισθηματική ἰσοπέδωση, μερικές φορές ἀκόμη καί πλήρης ἀπουσία συναισθημάτων.

Τά θετικά συναισθήματα μετά ἀπό διαλογισμό mindfulness, ὅπως εὐδαιμονία καί εὐφορία, μερικές φορές ἀκολουθήθηκαν ἀπό ἐπακόλουθη κατάθλιψη, πού σέ ὁρισμένες περιπτώσεις ἔγινε τόσο σοβαρή ὥστε νά ὁδηγήσουν σέ αὐτοκτονικό ἰδεασμό, ἤ ἀντίθετα κλιμακώθηκαν σέ συνθῆκες ἀποσταθεροποίησης, πού ἔμοιαζαν μέ μανία καί ψύχωση, καί συχνά ἀπαιτοῦσαν νοσηλεία.

Στούς ἀσκούμενους μέ ἱστορικό ψυχολογικῶν τραυμάτων ἦταν συνηθισμένη ἡ ἐπανεμφάνιση τῶν τραυματικῶν ἀναμνήσεων καί ἐμπειριῶν [Jared R. et al., 2017, βλ. Description of phenomenology domains, Affective], [Utpal D, 2016].

Στόν σωματικό τομέα

Καταγράφηκαν κυρίως: ἀϋπνία καί ἐφιάλτες καθώς καί μείωση τῆς ὄρεξης καί πρόσληψης τροφῆς. Συχνές ἦταν οἱ ἀναφορές πίεσης καί ἔντασης στό σῶμα ἤ ἔντονου πόνου, πού ξεκινοῦσε ἤ γινόταν πιό ὀξύς κατά τή διάρκεια τῆς πρακτικῆς καθώς καί αἴσθημα θερμότητας καί κρύου εἴτε σέ ὅλο τό σῶμα εἴτε τοπικά. Ἐπίσης ἀναφέρθηκε αὐξημένος κίνδυνος ἐπιληπτικῶν κρίσεων [Jared R. et al., 2017, βλ. Description of phenomenology domains, somatic], [Utpal D, 2016].

Στόν βουλητικό τομέα (πού ἀναφέρεται στήν δύναμη τῆς θελήσεως)

Καταγράφηκαν ἔλλειψη ἐπιθυμίας γιά δραστηριότητες (ἀνηδονία) καί ἐπιδίωξη στόχων (ἀβουλησία). Πολλές φορές οἱ ἀσκοῦντες τό mindfulness χρησιμοποιοῦν τήν τεχνική αὐτή γιά νά ἀποφύγουν ἀπαιτητικές καί δύσκολες ἐργασιακές προκλήσεις [Jared R. et al., 2017, βλ. Description of phenomenology domains, conative], [Utpal D, 2016].

Ὡς πρός τήν ἀλλαγή στήν αἴσθηση τοῦ ἑαυτοῦ:

Ὁρισμένοι ἀσκούμενοι ἀνέφεραν τήν αἴσθηση ὅτι ὁ ἑαυτός τους συγχωνεύθηκε μέ τόν κόσμο, ἐνῶ ἄλλοι ἀντίστροφα ἀνέφεραν ὅτι ὁ κόσμος εἶχε συγχωνευθεῖ μέ τήν αἴσθηση τοῦ ἑαυτοῦ τους. Ἀναφέρθηκαν ἀκόμα πιό ἀκραῖες καταστάσεις, πού οἱ ἀσκούμενοι αἰσθάνονταν ὅτι δέν ὑπῆρχαν καθόλου ἤ ὅτι θά ἐξαφανίζονταν ἤ θά ἦταν ἀόρατοι γιά τούς ἄλλους. Ἀναφορές ἀποπροσωποιήσης (αἴσθημα ἀπομόνωσης ἀπό τίς ψυχικές καί σωματικές διεργασίες) καθώς καί ψύχωση (ἀπώλεια ἐπαφῆς μέ τήν πραγματικότητα) ἀναφέρονται καί σέ ἄλλες δημοσιεύσεις [Jared R. et al., 2017, βλ. Description of phenomenology domains, Sense of self].

Στόν κοινωνικό τομέα

Ἀναφέρθηκαν δυσκολίες στήν ἐργασία καί τήν οἰκογένεια μετά τήν πρακτική τοῦ διαλογισμοῦ mindfulness, πού λογίζονται ὡς κοινωνική ἀναπηρία [Jared R. et al., 2017, βλ. Description of phenomenology domains, Social].

Ἀπό δύο δημοσιεύσεις [Jared R. et al., 2017, βλ. Duration, severity and associated impairment], [Dawn Foster 2016, David Shapiro, καθηγητή τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Καλιφόρνιας, Irvine, τό 1992], ἡ συντριπτική πλειοψηφία τῶν ἀσκουμένων στό mindfulness ἀνέφερε ἀρνητικές ἐμπειρίες, πού ἔβλαψαν τήν καθημερινή τους ζωή ἤ εἶχαν ἀντίκτυπο στή ζωή τους, μέ ἕνα ποσοστό νά ἀναφέρει βαριές ἀνεπιθύμητες ἐνέργειες, μέχρι καί αὐτοκτονία.

Ὅπως ἐπισημαίνουν οἱ ψυχολόγοι Miguel Farias καί Catherine Wilkolm σχετικά μέ τό mindfulness:

«Ὁ βουδιστικός διαλογισμός σχεδιάστηκε γιά νά μήν μᾶς κάνει πιό εὐτυχισμένους, ἀλλά γιά νά ἀλλάξουμε ριζικά τήν αἴσθηση τοῦ ἑαυτοῦ μας καί τήν ἀντίληψη τοῦ κόσμου. Μέ δεδομένο αὐτό, ἴσως δέν προκαλεῖ ἔκπληξη τό γεγονός ὅτι μερικοί θά ἔχουν ἀρνητικές ἐπιπτώσεις. Καί ἄλλοι εἰδικοί ἔχουν καταλήξει σέ παρόμοια συμπεράσματα» [Utpal D, 2016].

Ἡ Βρετανική εἰδησεογραφική ἐφημερίδα «The Guardian» πού ἀσχολήθηκε ἐκτεταμένα μέ τό θέμα προτείνει ἀντί τοῦ mindfulness «ἐναλλακτικές μεθόδους χαλάρωσης, πού μποροῦν νά βοηθήσουν, ὅπως ἀνάγνωση βιβλίων, εὕρεση περισσότερου χρόνου μέ τούς φίλους σας καί ἁπλά, νά μάθετε νά κάνετε διαλείμματα ἀπό τόν φρενήρη ρυθμό τῆς ζωῆς σας» [Dawn Foster 2016].

Λαμβάνοντας ὑπόψη τά παραπάνω, οἱ γονεῖς ζητᾶμε ΝΑ ΑΠΟΣΥΡΘΕΙ ΑΜΕΣΑ ἡ 1η παρέμβαση «Ἡ πυξίδα τοῦ ἑαυτοῦ μου» – MINDFULNESS, τοῦ θεματικοῦ ἄξονα: «Προαγωγή Ψυχικῆς Ὑγείας παιδιοῦ καί ἐφήβου» καί ὅποια ἄλλη παρέμβαση σχετίζεται μέ διαλογισμό, διαλογισμό mindfulness ἤ ὁποιαδήποτε ἄλλη βουδιστικῆς προέλευσης τεχνική.

Ἀρνούμαστε νά γίνουν τά παιδιά μᾶς πειραματόζωα βουδιστικῶν τεχνικῶν, ἐπειδή αὐτές προωθοῦνται καί χρηματοδοτοῦνται.

Δέν δεχόμαστε νά γίνουν τά παιδιά μας χειραγωγήσιμα ὄντα μιᾶς τάχα «μοντέρνας κοινωνίας». Τό πῶς θά χρησιμοποιήσει κάποιος τόν ψυχικό του κόσμο καί τόν ἐγκέφαλό του εἶναι προσωπική του ὑπόθεση.

Οἱ τεχνικές αὐτές, τεχνικές πλύσεως ἐγκεφάλου στήν οὐσία, εἶναι τελείως ἔξω ἀπό τήν ἑλληνική παράδοση, φιλοσοφία, κουλτούρα καί θρησκεία. Τό σχολεῖο ἔχει πολλά νά διδάξει ἀπό τήν πλούσια ἑλληνική μας παράδοση, πού δέν ἔχει τίποτα νά ζηλέψει ἀπό τίς ἀνατολικῆς προέλευσης φιλοσοφίες καί θρησκεῖες. Δέν ἔχει κανένα δικαίωμα τό σχολεῖο νά στρέψει τά παιδιά μας στήν βουδιστική φιλοσοφία καί θρησκεία ἐρήμην μας καί μάλιστα ὅταν ὑπάρχουν τόσες διεθνεῖς ἀρνητικές ἀναφορές.

Ἐπιφυλασσόμαστε παντός νομίμου δικαιώματός μας.

Ἡ Ἱερά Σύνοδος γιά τή γιόγκα

Τό 2015 καθιερώθηκε ἀπό τόν ΟΗΕ ἡ 21η Ἰουνίου ὡς «Παγκόσμιας Ἡμέρα Γιόγκα». Μέ ἀφορμή τό γεγονός, ἡ Ἱ. Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ἐξέδωσε τό ἀκόλουθο Δελτίο Τύπου (16/6/2015), ἐνημερώνοντας σχετικά τό Ὀρθόδοξο πλήρωμα (Orthodoxia Info, 16/6/2015):

«Στό πλαίσιο τοῦ σεβασμοῦ τῆς θρησκευτικῆς ἐλευθερίας, ἡ ὁποία στήν Ἑλλάδα εἶναι συνταγματικῶς κατοχυρωμένη καί σεβαστή, ἀλλά καί τῆς ποιμαντικῆς της εὐθύνης γιά τήν ἀποφυγή δημιουργίας κλίματος θρησκευτικοῦ συγκρητισμοῦ, μέ ἀφορμή τήν πρόσφατη καθιέρωση ἀπό τόν ΟΗΕ τῆς 21ης Ἰουνίου ὡς "Παγκόσμιας Ἡμέρας Γιόγκα", ἡ Ἱερά Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ὑπενθυμίζει στό χριστεπώνυμο Πλήρωμα ὅτι: ἡ "Γιόγκα" ἀποτελεῖ θεμελιῶδες κεφάλαιο τῆς θρησκείας τοῦ Ἰνδουϊσμοῦ, ἔχει ποικιλομορφία σχολῶν, κλάδων, ἐφαρμογῶν καί τάσεων καί ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ "εἶδος γυμναστικῆς".

Ὡς ἐκ τούτου ἡ "Γιόγκα" τυγχάνει ἀπολύτως ἀσυμβίβαστη μέ τήν Ὀρθόδοξη Χριστιανική Πίστη μας καί δέν ἔχει καμία θέση στή ζωή τῶν Χριστιανῶν.

Ἐκ τοῦ Γραφείου Τύπου».

Μιλώντας στήν ἐφημερίδα «Καθημερινή» (17/6/2015) ὁ Ἀναπληρωτής Καθηγητής τῆς Θεολογικῆς Ἀθηνῶν κ. Κωνσταντῖνος Κορναράκης, ἐξήγησε ὅτι «ὁ ὅρος “συγκρητισμός” ἀναφέρεται στήν ἀλλοίωση τῆς καθαρότητας μιᾶς πίστης ὅταν αὐτή ἔλθει σέ ἐπαφή μέ ξένα πρός τήν ταυτότητά της στοιχεῖα. “Ὑπάρχουν διάφορες διδασκαλίες καί θρησκευτικά συστήματα, πού ἀντέχουν στό μπόλιασμα ἰδεῶν. Κάτι πού δέν συμβαίνει στή χριστιανική ἀντίληψη καί πίστη”, ἀνέφερε ὁ κ. Κορναράκης. […] Γιά κάποιους εἶναι γυμναστική, γιά κάποιους ἄλλους ἡ γιόγκα εἶναι φιλοσοφικό σύστημα πού πρεσβεύει τήν ἕνωση τῆς ψυχῆς μέ τόν Θεό μέσω τοῦ διαλογισμοῦ. “Ἕνας χριστιανός πού μπαίνει στή διαδικασία τῆς γιόγκα, χωρίς νά τό καταλαβαίνει ἐξοικειώνεται μέ ἕνα διαφορετικό τρόπο θεώρησης τοῦ ἀνθρώπου καί τοῦ θείου ἀπό αὐτόν πού προτείνει ὁ χριστιανισμός”, προσθέτει ὁ κ. Κορναράκης».

Τά ἀπότοκα τῆς ἡμιμάθειας καί ἡ στάση μας

Ὡστόσο, τό κοινόβιο
Σατυανάντασραμ στήν Παιανία πανηγύρισε τήν «ἐπέτειο», μέ τήν παρουσία ἐκδοτῶν, συγγραφέων, δασκάλων, ἠθοποιῶν καί καλλιτεχνῶν πάσης φύσεως. Στό κοινόβιο αὐτό συχνά διάσημοι «ἐπισκέπτες» ἐμφανίζονται μέ τά πολυτελή αὐτοκίνητά τους καί ἀποσύρονται σέ κοινότητες (retreats), πού κάνουν ἐντατικά μαθήματα διαλογισμοῦ.

Σέ τέτοιους κύκλους «διαλογιζομένων» καί «ἐξελιγμένων» στίς τεχνικές διαλογισμοῦ δέν χωροῦν ἀντιρήσεις. Αὐτοί ξέρουν τά πάντα, ὅπως κανείς ἄλλος, πλήν τοῦ πάνσοφου διδασκάλου - γκουρού τους, φυσικά! Κατ’ αὐτούς, ὁ Ἁγιασμός τῆς Ἐκκλησίας εἶναι δυναποιημένο νερό λόγω τῆς ψαλμωδίας, ἡ σκέψη κάνει θαύματα ἀφοῦ ὅλοι στή φύση εἴμαστε ἕνα ἀπό τήν ἴδια οὐσία προερχόμενοι, ἡ Ὁμοιοπαθητική θαυματουργεῖ καθώς τά μόρια τοῦ νεροῦ ἔχουν μνήμη ἐνῶ τά φάρμακα τῆς κλασικῆς ἰατρικῆς προέρχονται ἀπό κομπογιαννίτες, ἡ ὑγιεινή ζωή συμβαδίζει μέ τό φιλελεύθερο σέξ, οἱ γκουρού σάν παντογνῶστες μαντεύουν καί ἑρμηνεύουν τά ὄνειρα τῶν πιστῶν τους, ὁ Ἰνδός «δάσκαλος» πού ἔρχεται στήν Ἀθήνα θά ἀγγίξει καί θά «εὐλογήσει» τό φυλαχτό πού φοροῦν στόν τράχηλο, ὁ τίμιος Σταυρός εἶναι ἀποβλητέο σύμβολο, καί τέλος ἡ Ἐκκλησία πού προειδοποιεῖ γιά τόν Γκουρουϊσμό διέπεται ἀπό σκοταδισμό!

Ἀκόμη καί νύξεις γιά «ἡσυχασμό» καί πνευματική ἐνέργεια (κάτι σάν μαγνητικό πεδίο) ψιθυρίζουν οἱ ὀπαδοί τοῦ διαλογισμοῦ, μπερδεύοντας ἀκόμη καί ἡμιμαθεῖς ἐκπαιδευτικούς θεολόγους. Ποιά σχέση, ὅμως, ἔχει ἡ νοερά προσευχή στόν Ἐσταυρωμένο καί Ἀναστάντα Κύριο μέ τά «ὄμ» μιᾶς συμπαντικῆς θεότητας τοῦ τίποτε καί τοῦ πουθενά; Ὁ Χριστός καί ὁ διάβολος δέν συγχρωτίζονται, δέν χωροῦν μαζί στή ζωή μας, δέν συνδυάζονται.

Αὐτοκτονίες, παραισθήσεις, ἀντικοινωνική συμπεριφορά, διαζύγια καί οἰκογενειακές ἐντάσεις, παραπληροφόρηση, ἀντιχριστιανική προπαγάνδα, ἐκμετάλλευση εὐάλωτων προσώπων… ἰδού τό ἐκρηκτικό συνοθύλευμα τοῦ νεογκουρουϊσμοῦ καί τοῦ συγκρητισμοῦ στήν παραδοσιακῶς Ὀρθόδοξη χριστιανική καί ἑλληνική κοινωνία μας, πού κατά τά ἄλλα κινδυνεύει ἀπό τή «μισαλλοδοξία» καί τόν «σκοταδισμό» τῶν ρασοφόρων!

Ὅμως, ποιά εἶναι ἡ δέουσα στάση σέ τέτοια φαινόμενα; Τό πρῶτο βῆμα ἀντίδρασης καί ὑπεύθυνης ποιμαντικῆς εἶναι ἕνα: ἡ ἐνημέρωση τῶν ἀδελφῶν μας. Κληρικοί καί λαϊκοί, μέ τήν εὐλογία τῶν Ἱερῶν Μητροπόλεων, μιλῆστε, ἐνημερῶστε, «δότε λόγον παντί τῷ αἰτοῦντι». Ὅσο γιά τούς προπαγανδιστές τοῦ διαλογισμοῦ: ἀποκαλύψτε τήν πλάνη τους, μέ σώφρονα καί ὑπεύθυνο τρόπο φανερῶστε τήν ὑποκρισία τους, μιλῆστε μέ τήν παρρησία τοῦ Χριστιανοῦ. Ἡ Ἐκκλησία βίαια μέσα οὔτε ἀποδέχεται, οὔτε διαθέτει. Ὅπλο της ἐναντίον τῶν φαινομένων τῆς πλάνης καί τῶν μεθοδειῶν τοῦ διαβόλου εἶναι ὁ λόγος, ἀλλά καί ἡ προσευχή καί ἡ θεία Χάρη, πού πηγάζει ἀπό τά ἱερά Μυστήρια καί ἀπό τήν ἐν Χριστῷ ζωή.

τοῦ Ἰωάννου Μηλιώνη, ἐκπαιδευτικοῦ, μέλους τῆς Π.Ε.Γ.

Ἕνα ἀπὸ τὰ ἐξέχοντα πρόσωπα τοῦ συνδρόμου τῆς Νέας Ἐποχῆς τοῦ Ὑδροχόου εἶναι ἀναμφισβήτητα ὁ Ντίπακ Τσόπρα (Deepak Chopra). Ὁ Τσόπρα χαρακτηρίζεται ὡς ὁ νέος γκουρού τῶν Η.Π.Α., «διάσημος συγγραφέας[1] καί παράλληλα ἕνας ἀπὸ τοὺς πιὸ ἐ­πι­τυ­χη­μέ­νους πωλητὲς τοῦ ἑαυτοῦ του! Λέγεται ὅτι ἀποτελεῖ ἕναν ἀπὸ τοὺς ἐλάχιστους ἀνθρώπους ποὺ διδάσκουν ἀ­πο­τε­λε­σμα­τι­κὰ τὴν κατάκτηση τῆς ἐπιτυχίας! Ἀποτελεσματικά, γιατί ἀνάμεσα στοὺς πιστοὺς μαθητὲς του συγκαταλέγονται διάσημες προσωπικότητες τοῦ Χόλιγουντ, ὅπως ἡ Μαντόνα καὶ ἡ Ντέμι Μούρ!»[2].

Κατ' ἄλλους, «ὁ Ντίπακ Τσόπρα εἶναι ... κορυφαῖος δάσκαλος τῆς ἀνατολικῆς φιλοσοφίας στὸ δυτικὸ κόσμο. Τὰ βιβλία του σημειώνουν τεράστια ἐπιτυχία ἐδῶ καὶ δεκαετίες καὶ ἔχουν συμ­πε­ρι­λη­φθεῖ σὲ ὅλες τὶς λίστες εὐπώλητων (best sellers) στὶς Ἡ­νω­μέ­νες Πολιτεῖες, σημειώνοντας πωλήσεις ἑκατομμυρίων ἀν­τι­τύ­πων. Στὴ σχετικὴ λίστα τῶν New York Times ἔχουν ἐμφανιστεῖ, μεταξὺ ἄλλων, τὰ βιβλία του "Βούδας" (Buddha) καὶ "Ἰησοῦς" (J­e­sus)»[3].

Ὁ Ντίπακ Τσόπρα εἶναι Ἰνδός, γιὰ τὴν ἀκρίβεια Ἰν­δο­α­με­ρι­κα­νός. Εἶναι γιατρὸς (παθολόγος καὶ ἐνδοκρινολόγος) ἀλλὰ ἡ κύρια ἀσχολία του δὲν εἶναι ἡ ἐπιστήμη τὴν ὁποία σπούδασε ἀλλὰ ἡ μεταφυσική τῆς Νέας Ἐποχῆς, γύρω ἀπὸ τὴν ὁποία περιστρέφονται οἱ διαλέξεις ποὺ δίνει -γιὰ τὶς ὁποῖες χρεώνει $25,000 ἀνὰ διάλεξη[4]- καὶ τὰ πολλὰ βιβλία ποὺ ἔχει συγγράψει.

Βέβαια, ὑπάρχει καὶ ἡ ἀντίθετη ἄποψη γύρω ἀπὸ τὸ πρόσωπό καὶ τὸ «ἔργο» του, καθὼς ὁ ἴδιος διατυπώνει ἐξωφρενικὲς ἀ­πό­ψεις, ὅπως π.χ. ὅτι «Ἡ "κβαντικὴ θεραπεία" γιατρεύει τὸ "Σῶ­μα καί τόν Νοὺ" ἀπὸ ἕνα κβαντικὸ ἐπίπεδο. Δηλαδή, ἀπὸ ἕνα ἐ­πί­πε­δο ποὺ δὲν ἀντιλαμβανόμαστε μὲ τὶς αἰσθήσεις μας. Τὰ σώματά μας τελικὰ εἶναι πεδία πληροφόρησης, νοημοσύνης καὶ ἐ­νέρ­γειας», λέει. « Ἡ "κβαντικὴ θεραπεία" συνεπάγεται μιὰ ἀλλαγὴ στὶς ἐ­νερ­γεια­κὲς πληροφορίες, ἔτσι ὥστε νὰ ἐπιφέρει μιὰ διόρθωση σὲ μιὰ ἰδέα ποὺ ἔχει ἀποβεῖ λάθος. Ἔτσι, ἡ "κβαντικὴ θεραπεία" γιατρεύει μία λειτουργία συνείδησης, τοῦ νοῦ, γιὰ νὰ ἐπιφέρει ἀλλαγὲς σὲ μία ἄλλη λειτουργία συνείδησης, στὸ σῶμα»[5].

Δὲν χρειάζεται νὰ εἶναι κανεὶς ἐπιστήμων γιὰ νὰ ἀντιληφθεῖ ὅτι οἱ παραπάνω μωρολογίες ἀποτελοῦν ἀποκρυφιστικὲς καὶ νεοεποχίτικες συλλήψεις καὶ δὲν ἔχουν σχέση μὲ τὴν ἐπιστήμη.

Ὁ Δρ Τσόπρα ἔχει συντελέσει περισσότερα ἀπὸ ὁποιονδήποτε ἄλλον στὴ διαφήμιση τῆς Ἀγιουρβέδα (Ayurveda) τῆς ἰνδικῆς «ἰατρικῆς», τοῦ Μαχαρίσι Μαχὲς Γιόγκι (Maharishi Mahesh Y­o­gi) στὴν Ἀμερική, συμπεριλαμβανομένων καὶ ὁρισμένων «ἐ­νερ­γεια­κῶν» πλανῶν τῆς Νέας Ἐποχῆς, ὅπου ψευδῶς καὶ θρασύτατα ἐπιχειρεῖται νὰ συνδεθεῖ ἡ κβαντικὴ φυσικὴ μὲ τὴ συνειδητότητας. Σύμφωνα μὲ τὸν Τσόπρα, «Εἴμαστε, ὁ κάθε ἄν­θρω­πος, ἕνα ἀτομικὸ πεδίο ἐνέργειας καὶ πληροφοριῶν μὲ κυ­βερ­νη­τι­κοὺς (cybernetic) κύκλους ἀνατροφοδότησης, ποὺ ἀλ­λη­λε­πι­δροῦ­με μέσα σὲ ἕνα συμπαντικὸ (nonlocal) πεδίο ἐνέργειας καὶ πληροφόρησης». Ὁ Τσόπρα ἰσχυρίζεται ὅτι μπο­ροῦ­με νὰ χρησιμοποιήσουμε τὴν «κβαντικὴ θεραπεία» γιὰ νὰ ξεπεράσουμε τὰ γηρατειά. Πιστεύει ἀκόμη ὅτι ὁ νοῦς θεραπεύει μὲ τὴν ἐ­ναρ­μό­νι­ση ἢ τὴν ἐξισορρόπηση τοῦ «κβαντικοῦ μη­χα­νι­κοῦ σώματος» (quantum mechanical body), καί χρησιμοποιεῖ αὐτὸν τὸν ὄρο ἀντὶ τοῦ «πράνα» (prana) ἢ τοῦ «Τσὶ» (chi). Ὁ Τσόπρα κηρύττει ὅτι «ἁπλῶς ἐντοπίζοντας τὴν ἐπίγνωσή σας σὲ μιὰ πηγὴ πόνου, μπορεῖτε νὰ ἀρχίσετε νὰ θεραπεύετε, γιατί τὸ σῶμα στέλνει φυσιολογικὰ θεραπευτική ἐνέργεια ὅποτε προσελκύεται ἡ προσοχὴ». Ἤ, ὅπως τὸ θέτει ἐπίσης, «Ἂν ἔχετε θετικές σκέψεις, τότε ἔχετε χαρούμενα μόρια (happy m­o­l­e­c­u­l­es)».

Αὐτὸς ὁ «κβαντικός μυστικισμός» δὲν ἔχει καμία βάση στὴ φυσικὴ ἢ στὴ βιολογία καὶ ἀντιπροσωπεύει ἕνα ἅλμα τῆς μεταφυσικῆς φαντασίας[6].

Παρὰ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ Ντίπακ Τσόπρα καὶ ἄλλων ὅτι τὸ μυαλὸ μπορεῖ νὰ ἐλέγξει ἀσθένειες ὅπως ὁ καρκίνος, τὰ στοι­χεῖ­α ἀπὸ ἐπιστημονικὲς μελέτες δηλώνουν διαφορετικὰ[7]. Ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρὰ βέβαια, ὑπάρχουν ἐπιστημονικὲς ἀποδείξεις ὅτι οἱ αἰσιόδοξοι ζοῦν περισσότερο ἀπὸ τοὺς ἀπαισιόδοξους, ἂν καὶ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη κβαντικῆς φυσικῆς γιὰ νὰ ἐξηγηθεῖ τὸ γιατί.

Ἡ ἰδέα ὅτι ὁ μυστικισμὸς τῆς ἀρχαίας Ἰνδίας εἶναι ἁπλὰ κβαν­τι­κὴ φυσικὴ σὲ μεταφυσικὴ ἐπένδυση φαίνεται νὰ προέρχεται ἀπὸ τὸν Φτίτζοφ Τσάπρα (Fritjof Capra), τὸ 1974, στὸ βιβλίο του «Τὸ Ταὸ τῆς Φυσικῆς: Ἐξερεύνηση τῶν ἀναλογιῶν μεταξύ τῆς σύγχρονης φυσικῆς καὶ τοῦ ἀνατολικοῦ μυστικισμοῦ» (The Tao of Physics: Exploration of Parallels Between Modern Physics and Eastern Mysticism). Τὰ δύο πρῶτα μέρη τοῦ βιβλίου ἀποτελοῦν ἐξαιρετικὴ ἔκθεση τῶν ἀρχαίων θρησκειῶν τὸ ἕνα καὶ τῆς σύγχρονης φυ­σι­κῆς τὸ ἄλλο. Τὸ τρίτο μέρος, στὸ ὁποῖο προσπαθεῖ ὁ Τσάπρα νὰ συνδέσει τὰ δύο πρῶτα ἀποτελεῖ ἀβυσσαλέα ἀ­πο­τυ­χί­α καὶ πα­τα­γῶ­δες ναυάγιο τῆς ἁπλῆς λογικῆς σκέψης. Παρ' ὅλα αὐτά, αὐτὸ τὸ τρίτο μέρος ἔχει ἐπηρεάσει τοὺς νεοεποχίτες καὶ ἔχει δώσει τροφὴ στὸν ἰσχυρισμὸ ὅτι «ἡ κβαντικὴ φυσικὴ ἀ­πο­δει­κνύ­ει τὴν πραγματικότητα τῶν πάντων ἀπὸ τὸ chi καὶ τὴν prana ὡς τὸ ESP[8]». Οἱ ἐπιστήμονες μπορεῖ νὰ ἀρνοῦνται ὅτι ὑπάρχει τέτοια σύνδεση, ὅμως τὰ best sellers τῶν Ντίπακ Τσόπρα καὶ Γκάρυ Ζούκαβ (Gary Zukav)[9], ἐπισκιάζουν δυστυχῶς τὰ ἐπιστημονικὰ συγγράμματα τῶν φυσικῶν ὅσον ἀφορᾶ ὁ εὐρὺ κοινό.

Οἱ ἀνωτέρω θέσεις φυσικὸ ἦταν νὰ ἐπηρεάσουν κάποια ἀ­στή­ρι­κτα -ἀπὸ πνευματικῆς ἄποψης- μυαλὰ καὶ στὴ χώρα μας. Τὸ τραγικὸ εἶναι ὅτι μεταξύ τῶν ἀνθρώπων ποὺ ἐπηρεάστηκαν συγκαταλέγονται καὶ ἐπιστήμονες καὶ δὴ καὶ ἀστροφυσικοί.

Χαρακτηριστικὸ παράδειγμα, ὁ κ. Μηνᾶς Καφᾶτος, κορυφαῖος ἀστροφυσικός, καθηγητὴς ἕδρας Ὑπολογιστικῆς Φυσικῆς Fletcher Jones καὶ διευθυντὴς τοῦ Κέντρου Μοντελοποίησης Γήινων Συστημάτων καὶ Παρατηρήσεων τοῦ Πανεπιστημίου C­h­a­p­m­an.

Πολλοὶ καὶ βαρύγδουποι τίτλοι, ποὺ κανεὶς δὲν ἀρνεῖται ὅτι ἔ­χουν πιθανῶς ἀντίκρισμα. Ὅμως ὁ στόχος μας δὲν εἶναι νὰ μεί­νου­με σ' αὐτούς, ἀλλὰ νὰ ἐξετάσουμε τὴν ὑπαρξιακὴ τοποθέτηση -γιὰ νὰ μὴν ἀναφερθοῦμε σὲ θρησκευτικὴ τοποθέτηση- τοῦ ἐν λόγω ἐπιστήμονα.

Ὁ Μηνᾶς Καφᾶτος εἶναι Ἑλληνοαμερικανὸς ἀστροφυσικὸς καὶ συγγραφέας. Τὰ βιβλία του περιλαμβάνουν τά: «Τὸ μὴ το­πι­κὸ Σύμπαν» (The Nonlocal Universe) καὶ «Τὸ ἐνσυνείδητο Σύμπαν» (The Conscious Universe). Ὁ Μηνᾶς Καφᾶτος ἔχει γράψει καὶ μιλήσει πολὺ γιὰ τὴν προαγωγὴ τοῦ διαλόγου μεταξύ τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς θρησκείας, ὅμως μιᾶς «θρησκείας» ὅπως αὐτὸς τὴν κατανοεῖ· μιᾶς θρησκείας ποὺ προσπαθεῖ, νὰ «παν­τρέ­ψει» ἀσύμβατα πράγματα, τὴν πνευματικότητα μὲ τὴν τεχνολογία· καὶ βέβαια ποιὰ ἄλλη «πνευματικότητα» (spirituality) ἀπὸ αὐτὴν τῆς Νέας Ἐποχῆς τοῦ Ὑδροχόου (New Age), πού στη­ρί­ζε­ται στὴν ἀνυπόστατη πίστη ὅτι ὅλα εἶναι ἐνέργεια πρὸς τὴν ὁποία ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ δῆθεν νὰ συντονιστεῖ γιὰ νὰ γίνει ὁ Ὑπεράνθρωπος, νὰ ἀποκτήσει δῆθεν τὴν «ἀληθινὴ αὐ­το­γνω­σί­α», ὅτι δηλαδή εἶναι «κατὰ φύση θεός»;

Ὁ Μηνᾶς Καφᾶτος εἶχε τὴν ἀτυχία νὰ συγγράψει τὸ τελευταῖο του βιβλίο, «Εἶσαι τὸ Σύμπαν», σὲ συνεργασία μὲ τὸν Ντίπακ Τσόπρα, πρᾶγμα ποὺ φροντίζει ἐπιμελῶς νὰ προβάλλει στὰ ἑλληνικὰ ΜΜΕ μὲ κάθε τρόπο. Ὁ ὑπότιτλος τοῦ βιβλίου εἶναι «Ἀνακάλυψε τὸν συμπαντικό σου ἑαυτὸ καὶ γιατί εἶναι ση­μαν­τι­κὸ νὰ τὸ κάνεις». Πρόκειται γιὰ μία ἀκόμη ἀτυχῆ προσπάθεια νὰ συνδεθεῖ ἡ θεωρία τῆς κβαντικῆς μηχανικῆς μὲ τὴν συνείδηση τοῦ ἀνθρώπου.

Ὁ Μηνᾶς Καφᾶτος εἶναι ἕνας ἀξιόλογος καὶ «ἐπιτυχημένος» ἐπιστήμονας ποὺ ὅμως μπερδεμένος στὴν ἐπιστημοσύνη του ἄφησε νὰ τοῦ διαφύγει τὸ αὐτονόητο ὅτι: «Τὶ ὠφελήσει ἄν­θρω­πον ἐὰν κερδήση τὸν κόσμον ὅλον καὶ ζημιωθῆ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ; ἤ τὶ δώσει ὁ ἄνθρωπος ἀντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ;» (Μαρκ. η' 34-37). Κι ακόμη ὅτι, τὴν «ἐνέργεια» ποὺ ψάχνει νὰ βρεῖ, τήν ἐνέργεια πού γεμίζει τὸ σύμπαν, ἐμεῖς τὴν ἔχουμε ἐδῶ καὶ 2000 χρόνια. Εἶναι ἡ ἐνέργεια Ἐκείνου ποὺ εἶναι «πανταχοῦ παρὼν καὶ τὰ πάντα πληρῶν», πού είναι «ὁ θησαυρὸς τῶν ἀγαθῶν καὶ ζωῆς χορηγός...»· ναί, ὁ δικός μας θησαυρός.

 

[1] Οἱ ὑπογραμμίσεις, δικές μας.

[2] https://www.tovima.gr/2008/11/24/culture/ntipak-tsopra/

[3] http://www.livanis.gr/ViewAuthors.aspx?ValueId=600811

[4] http://skepdic.com/chopra.html

[5] Στο ἴδιο,

[6] Βλ. Victor Stenger, Quantum Quackery, Volume 21, No. 1, Ἰαν.-Φεβρ. 1997.

[7] http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/7052318.stm

[8] Extrasensory perception. Ἐξωαισθητηριακὴ ἀντίληψη. Ὀνομάζεται ἐπίσης ἕκτη αἴ­σθη­ση. Περιλαμβάνει λήψη πληροφοριῶν ποὺ δὲν ἀποκτήθηκαν μέσω τῶν φυσικῶν αἰ­σθή­σε­ων.

[9] Βλ. Γκάρυ Ζούκαβ, Οἱ χορευτὲς δάσκαλοι τοῦ Γοῦ Λί. Μιὰ ἐπισκόπηση τῆς νέας φυ­σι­κῆς (1976) (The Dancing Wu Li Masters).

Πρωτοπρ. Βασιλείου Γεωργοπούλου

Λέκτορος Θεολογικής Σχολής Α. Π. Θ.

 

   Ανησυχητικό φαινόμενο της εποχής μας, νεοεποχίτικη πρακτική πνευματικής σύγχυσης αποτελεί το γεγονός ότι τα τε­λευταία χρόνια, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό υπάρχει μία αυξανόμενη ενασχόληση και αναφορά στους αγγέλους σε πλήθος νεοεποχίτικων περιοδικών, κο­σμικών εντύπων, βιβλίων και διαδικτυα­κών τόπων, ακόμη και με την έκδοση ειδι­κών ad hoc περιοδικών1.

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός, ότι αυτή η έκρηξη ενασχόλησης με τους αγγέλους έχει οδηγήσει κάποιους ετερόδοξους θεο­λόγους ερευνητές να κάνουν λόγο για μία «νέα θρησκεία των αγγέλων»2, η οποία μά­λιστα, όπως έχει ορθώς επισημανθεί, δεν χρειάζεται καμία πίστη στο Θεο3. Σύμφωνα με μία άλλη προσέγγιση το φαινόμενο μπορεί να χαρακτηριστεί, επίσης, ως μία εκκοσμικευμένη μορφή λαϊκής θρησκευτι­κότητας του δυτικού ανθρώπου4.

Η ενασχόληση αυτή, βεβαίως, και στον ελληνικό χώρο δεν κινείται σε ορθόδοξα εκκλησιαστικά πλαίσια, ως μορφή υπενθύμισης της διδασκαλίας της Εκκλησίας μας για τους άγιους αγγέλους, το έργο τους, την αποστολή τους κ.λ.π. Πολύ δε περισσό­τερο, δε μπορεί να ενταχθεί ούτε στα ευρύτερα χριστιανικά αποδεκτά πλαίσια διδα­σκαλίας σχετικά με τους άγιους αγγέλους. (Δυστυχώς η προτεσταντική θεολογία του 19 & 20 αι. έχει διάφορες θέσεις περί των αγίων αγγέλων που, πολλές εξ αυτών, κινούνται μεταξύ άρνησης και αντίθεσης προς την εκκλησιαστική διδασκαλία)5.

Αντιθέτως, η ενασχόληση με τους αγγέλους άλλοτε έχει σαφώς συγκρητιστικό περιεχόμενο συνδυάζοντας χριστιανικά, ιουδαϊκά, ισλαμικά, εξωχριστιανικά και εσωτεριστικά στοιχεία, γεγονός που θυ­μίζει έντονα χαρακτηριστικά του αρχαίου Γνωστικισμού6 και άλλοτε έχει ευδιάκριτα νεοεποχίτικα χαρακτηριστικά7, κάτι που είναι και το πιο συνηθισμένο, με αφετηρία και περιεχόμενο ξεκάθαρα αποκρυφιστικό.

Η παρουσία και η αναφορά σε «αγγέλους» είναι γνωστή στο χώρο του αποκρυφισμού και μάλιστα σε διαφορετικά επίπεδα. Αναφέρεται πολύ χαρακτηριστικά σε αντιπροσωπευτικό έργο του αποκρυφιστικού χώρου: «Σπουδαίος ρόλος αποδίδεται εις την Αγγελολογία υπό της πρακτικής Καββάλας και εν συνέχεια υπό της τελετουργικής Μαγείας του δυτικού Εσωτερισμού.(...) Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι η Αγγελολογία αποτελεί σημαντικόν κρίκον εις την άλυσιν της εσωτερικής παραδόσεως»8.

Αποκρυφιστικού χαρακτήρα αγγελολο­γία έχουμε επίσης στο χώρο του Τεκτονι­σμού, του μονίμως, ως γνωστόν, διαβεβαιούντος, ότι δεν έχει θρησκευτικό χαρακτή­ρα, και μάλιστα, όπως αναφέρεται σε αντιπροσωπευτικό έργο του χώρου, στα τυπικά μύησης κάποιων ανώτερων βαθμών. Επιπλέον, σ' αυτό το έργο, καταγράφονται και ονόματα «αγγέλλων» πολλά από τα οποία προέρχονται από αποκρυφιστικές πηγές, π.χ. την Καμπάλα, τον Ερμητισμό αλλά και από αυτή την ισλαμική αγγελολογία.

Αντιπροσωπευτικά θα αναφέρουμε μό­νο ένα όνομα «αγγέλου», μεταξύ των 16, που αναφέρονται στο τεκτονικό έργο και είναι αποκαλυπτικό: «Αριήλ, το πνεύμα του αέρος, όστις εις ανώτερον τεκτονικόν βαθ­μόν συνδέεται με την ιδέα της αγνότητος. Κατά τους Μάγους Καββαλιστάς ο Αριήλ αποκαλύπτει κρυμμένους θησαυρούς και μυστικά της φύσεως»9.

Μία ακόμη αποκρυφιστική πτυχή της παλαιότερης και σύγχρονης αποκρυφιστικής «αγγελολογίας» σχετίζεται με την αστρολογία. Σύμφωνα με την αστρολογία, οι μήνες του έτους, ο ήλιος, η σελήνη, οι πλανήτες, κ.λ.π. έχουν πνεύματα-αγγέλους προστά­τες10 ή ταυτοχρόνως από αστρολόγους συ­σχετίζονται με τις λεγόμενες καρμικές αναφορές, σύμφωνα με την ορολογία του χώρου.

Ιδιαιτέρως όμως, σήμερα, μ' ένα κατ' εξοχήν προσεκτικό και θελκτικό λεξιλό­γιο, η νεοεποχίτικη και αποκρυφιστική ψευδοαγγελολογία στα έντυπα του χώρου της, σε διαδικτυακούς τόπους, σε κοσμικά περιοδικά, σε ειδικά σεμινάρια που διοργανώνονται για επικοινωνία με αγγέλους, σε ειδικές κάρτες αγγέλων, χρησιμοποιεί ονόματα «αγγέλων» που συναντάμε σε αποκρυφιστικούς χώρους.

Ιδιαιτέρως όμως η αιχμή του δόρατος της σύγχρονης νεοεποχίτικης και αποκρυφιστικής ψευδοαγγελολογίας είναι η πρακτική να παρουσιάζει τους αγγέλους, όχι ως δημιουργήματα του Θεού, αλλά ως αυθύπαρκτες πνευματικές-αγαθές οντό­τητες προστασίας, ως οντότητες φωτός και αγάπης, ως αντικείμενο διαλογισμού, ως πηγές ενέργειας, ως θεϊκές φανερώσεις11.

Επιπλέον, γίνεται λόγος για παρουσία τέ­τοιων «αγγελικών», υποτίθεται οντοτήτων, στις λεγόμενες επιθανάτιες εμπειρίες, ή σχε­τίζονται ακόμα και με ανορθόδοξες θεραπεί­ες (π.χ αγγελικό ρέϊκι).

Ιδιαιτέρως στη νεοεποχίτικη έκφανση της σύγχρονης ψευδοαγγελολογίας το κα­τ' εξοχήν στοιχείο το οποίο παραμορφώνε­ται, διαστρεβλώνεται και χρησιμοποιείται ως μέσο μετάδοσης αντιχριστιανικών θέ­σεων είναι το θέμα του φύλακα αγγέλου.

Μέσα σ' όλη αυτή την αποκρυφιστική καταχνιά δεν απουσιάζει σύζευξη της ψευδοαγγελολογίας και με την σύγχρονη μετεξέλιξη του πνευματισμού, που είναι το Channeling, όπου διάφοροι μεσάζοντες (Medium) παρουσιάζονται ως κανάλια- αγωγοί μηνυμάτων κάποιων, δήθεν αγγελικών, οντοτήτων. Αξιολογώντας αυτή την έκρηξη της σύγ­χρονης ψευδοαγγελολογίας από ορθόδο­ξου πλευράς, λαμβάνοντας ύπ' όψιν, με­ταξύ των άλλων, τον ευαγγελικό λόγο, ότι το δέντρο γνωρίζεται από τους καρπούς (Ματθ. 12, 33), αναμφιβόλως πρέπει να επισημάνουμε, ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια μορφή δαιμονολογίας που παρουσιάζεται ως αγγελολογία (Β' Κορ. 11,14)

  1. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το πε­ριοδικό «Engelmagazin» που εκδίδεται στη Γερμανία σε 75.000 τεύχη κάθε δίμηνο. ΒΛ. EZW. Materialdienst 6/ 2008, σ. 227.
  2. ΒΛ. Τ. Ruster, Die neuen Engelreligion. Lichtgestalten- dunkle Machte, 2010. Πρβλ. EZW. Materialdienst 4/2011, σ. 154.
  3. ΒΛ. EZW. Materialdienst 12/2010, σ. 462.
  4. Αναλυτικά (3Λ .Ο. Durr, Der Engel Mcichte, 2009.
  5. ΒΛ. W. Trillhaas, Dogmatik, 19844, σσ. 144 -152.
  6. ΒΛ. EZW. Materialdienst 12/2010, σ. 463.
  7. BA. W. J. Hanegraaff, New Age Religion and Western Culture. Esoterism in the Mirror of Secular Thought, 1998, σσ. 197-198, 200-201, 342-343.
  8. Βλ. Π. Γράβιγγερ, Εγκυκλοπαίδεια Εσωτερισμού..., Τομ. Α, σσ. 51-52. R. Biewald, Kleines Lexikon des Okkultismus, 2005. σ. 59.
  9. Ν. Λάσκαρι, Εγκυκλοπαίδεια της Ελευθέρας Τεκτο­νικής, σ. 16.
  10. ΒΛ. Ν. Drury, The Dictionary of the Esoteric, 20042, σ.
  11. ΒΛ. EZW. Materialdienst 4/2011, σ. 155.

 Από το περιοδικό «Διάλογος» τεύχος 67

 

τοῦ Ἰωάννου Μηλιώνη, ἐκπαιδευτικοῦ, μέλους τῆς Π.Ε.Γ.

 

Τό κακό ξεκίνησε ἀπ' τόν δικό μας, Ἀριστοτέλη (384 - 322 π.Χ.)· ἤ γιά νά εἴμαστε δίκαιοι, ξεκίνησε συγχρόνως ἀπό διάφορες κα­τευ­θύν­σεις, ἀπό διάφορους πολιτισμούς, ἄν καί ὁ Ἀ­ρι­στο­τέ­λης ὑπῆρξε ὁ πιό δημοφιλής, πού ἐπηρέασε μέ τή σκέψη του τή δυτική διανόηση. Ὁ «Κόσμος» τοῦ Ἀριστοτέλη, εἶχε στό κέντρο του τή σφαιρική Γῆ καί γύρω της σέ οὐράνιες σφαῖρες βρίσκονταν ἡ Σελήνη, ὁ Ἥλιος, οἱ πλανῆτες (Ἑρμῆς, Ἀφροδίτη, Ἄρης, Ζεύς, Κρόνος), ἡ σφαίρα τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων καί τέλος ἡ σφαίρα τῆς «πρώτης κινούσας δύναμης».

Ἡ παραπάνω «κοσμολογία» δέν διαφέρει καί πολύ ἀπό τήν ἀντίληψη πού τρέφει ἡ σύγχρονη Ἀστρολογία γιά τόν Κόσμο.

Οἱ Ἕλληνες φιλόσοφοι ἀπό τήν Ἰωνία θεωροῦσαν ὅτι στήν φύση ὑπάρχουν τέσσερα στοιχεῖατέσσερις οὐσίες: «ἡ γῆ, τό ὕδωρ, τό πῦρ καί ὁ ἀήρ». Ὁ Ἀριστοτέλης πρόσθεσε στήν τετράδα αὐτή τόν «αἰθέρα», ὁ ὁποῖος θά ἀποτελέσει τήν πέμπτη οὐσία πεμπτουσία. Τό στοιχεῖο αὐτό παρουσιάζει, σύμφωνα μέ τόν Ἀριστοτέλη, πολλές ἰδιαιτερότητες: εἶναι ἀγέννητον, ἀγήρατον, ἄφθαρτον, ἀΐδιον, ἀναυξές καί ἀναλλοίωτον. Ἐπιπλέον, ἐντοπίζεται στά ψηλά στρώματα τοῦ οὐρανοῦ (στόν «ἀνώτατον τόπον») ὅπου κατοικεῖ ἡ θεότητα.

Οἱ «ἰδιότητες» αὐτές τοῦ «αἰθέρα» μεταφέρονται ἀπό τήν φιλοσοφία καί τήν δυτική θεολογία τοῦ μεσαίωνα, διά τῶν ἀλ­χη­μι­στῶν καί τῶν ἁπανταχοῦ ἀποκρυφιστῶν μέχρι καί τόν 19ο αἰ­ώ­να, ὅπου ὁ «αἰθέρας» ἀποκτᾶ «ἐπιστημονική» ὑ­πό­στα­ση.

Νά σημειωθεῖ ὅτι τήν πίστη στήν ὕπαρξη τῆς λεπτοφυοῦς κι ἀόρατης ὕλης τοῦ «αἰθέρα» τήν συναντοῦμε τόσον σέ Ἐγ­χει­ρί­δια Φυσικῆς (1880)[1], ὅσον καί σέ ἀναφορές στά «Ἅπαντα τῆς ἀλ­λη­λο­γρα­φί­ας» τοῦ Ὁσίου Θεοφάνη τοῦ ἔγκλειστου (1815-1894) κ.ἀ., προφανῶς διότι ὁ «αἰθέρας» ἐντάσσετο στήν ἐπιστήμη τῆς ἐ­πο­χῆς.

Ὁ Νίκολα Τέσλα (Nikola Tesla), 1856-1943, γνωστός ἐ­πι­στή­μο­νας τήν περίοδο αὐτή, στήριζε τίς ἀ­νυ­πό­στα­τες θεωρίες του ἤδη ἀπό τό 1891 θεωρώντας τό σύμπαν ὡς ἕνα δυναμικό σύστημα γεμάτο «ἐνέργεια», πού μποροῦσε νά χρησι­μοποιηθεῖ. Ὁ Τέσλα γνωρίστηκε καί συνεργάστηκε μέ τόν Ἰνδό Σουάμι Βιβεκανάντα σέ μιά προσπάθεια νά «ἀποδείξει» ὅτι βασικές θρη­σκευ­τι­κές θεωρίες καί πρακτικές του Ἰνδουισμοῦ μποροῦ­σαν νά ταυ­τι­στοῦν μέ ἐπιστημονικά δεδομένα τῆς τότε Φυ­σι­κῆς, ὅπως ὁ «αἰθέρας».

Γιά τόν Βιβεκανάντα ἀξίζει νά ἀναφερθεῖ ὅτι αὐτός προσωπικά καί ἡ Θεοσοφική Ἐταιρία τῆς Ἑ. Π. Μπλαβάτσκυ εἶναι οἱ κατ' ἐξοχήν ὑπεύθυνοι γιά τή διείσδυση τοῦ ἰνδου­ισμοῦ στή Δύ­ση καί γενικά τή θεμελίωση αὐτοῦ, πού σήμερα μᾶς εἶναι γνωστό, ὡς ἡ «Νέα Ἐποχή» (New Age), ἤδη ἀπό τόν 19ο αἰώνα.

Ἀφότου ὁ Τέσλα συνάντησε τόν Βιβεκανάντα κι ἄρχισε νά μελετᾶ τό τί οἱ ἀνατολικές θρησκεῖες πιστεύουν γιά τή διαμόρφωση καί τή δομή τοῦ Κόσμου, ἄρχισε νά χρησιμοποιεῖ ὅρους σανσκριτικούς γιά νά ἐκφράζει τίς ἰδέες του. Ἔτσι, μεταξύ ἄλ­λων, ἀρχίζει νά χρησιμοποιεῖ τίς λέξεις «Ἀκάσα», «Πράνα», ἀλ­λά καί τήν ἰδέα τοῦ «φωτοβόλου αἰθέρα» (luminiferous aether), τοῦ «αἰθέρα, πού μεταφέρει τό φῶς» γιά νά περιγράψει τήν ὕ­παρ­ξη, τήν προέλευση, ἀλλά καί τή δομή τῆς ὕλης.

Ἡ θεωρία περί ὕπαρξης τοῦ «αἰθέρα» χρησιμοποιήθηκε κυρίως στά τέλη τοῦ 19ου αἰώνα, γιά νά ἐξηγήσει τήν δυνατότητα με­τά­δο­σης τοῦ φωτός -κυματοειδοῦς, φαινομενικά- μέσω τοῦ κενοῦ διαστήματος, κάτι πού -κατά τήν ἀντίληψη κάποιων ἐ­πι­στη­μό­νων τῆς ἐποχῆς-, τά ἠλεκτρομαγνητικά κύματα δέν θά ἦταν σέ θέση νά πραγματοποιήσουν. Ἡ θεωρία ἑνός χώρου γεμάτου «φωτοβόλο αἰθέρα», ἀντί ἑνός χώρου ἀπολύτου κενοῦ, πα­ρεῖ­χε τό θεωρητικό ὑπόβαθρο, πού ἀπαιτεῖτο γιά τήν στήριξη τῆς «κυματοειδοῦς φύσης» τοῦ φωτός. Ἡ θεωρία γύρω ἀπό τήν ὕπαρξη ἤ μή τοῦ αἰθέρα ὑπῆρξε θέμα σημαντικοῦ προ­βλη­μα­τι­σμοῦ καθ' ὅλη τήν διάρκεια τῆς ἱστορία του, καθώς ἀ­παι­τεῖτο ἡ ὕπαρξη μιᾶς ἀόρατης καί ἄπειρης ὕλης -ἔστω λε­πτο­φυ­οῦς-, πού δέν θά ἀλληλεπιδροῦσε μέ τά ἀντικείμενα τοῦ φυ­σι­κοῦ κόσμου. Καθώς ἡ φύση τοῦ φωτός διερευνήθηκε, ἰδιαίτερα τόν 19ο αἰώνα, οἱ θέσεις γιά τίς φυσικές ἰ­δι­ό­τη­τες, πού ἀ­παι­τοῦν­ταν γιά νά γίνει ἀποδεκτή ἡ ὕπαρξη τοῦ «αἰθέρα», γίνονταν ὅλο καί πιό ἀντιφατικές. Στά τέλη τοῦ 1800, ἀμφισβητήθηκε ἡ ὕ­παρ­ξή του ὁλοκληρωτικά, ἄν καί δέν ὑπῆρχε ἀκόμη ἄλλη θεωρία στή Φυσική γιά τήν ἀντικατάστασή του.

Ἡ ἀποτυχία τοῦ πειράματος Μάϊκελσον-Μόρλεϋ (Mi­chelson-M­o­r­l­ey)[2], ἔδειξε ὅτι ὁ «αἰθέρας» ἦταν ἀνύπαρκτος, κάτι πού ἐ­πι­βε­βαι­ώ­θη­κε μέ πειράματα, πού ἀκολούθησαν μέχρι καί τό 1920. Αὐτό ὁδήγησε σέ σημαντική θεωρητική ἐργασία γιά νά ἐξηγηθεῖ ἡ διάδοση τοῦ φωτός, χωρίς κάποιο μέσον σάν τόν «αἰθέρα». Ἡ κατάρριψη τῆς θεωρίας περί «αἰθέρα» ὑπῆρξε ἡ εὐκαιρία, πού ὁδήγησε τόν Ἄλμπερτ Ἀϊνστάϊν (Albert Einstein) στή ἀνάπτυξη τῆς Θεωρία τῆς Σχετικότητας, ἡ ὁποία μποροῦσε νά ἐξηγήσει γιατί τό πείραμα Μάϊκελσον-Μόρλεϋ ἀπέτυχε καί ἑρμήνευε τό γιατί ἕνα τέτοιο μέσον -σάν τόν «αἰθέρα»- δέν ἦταν ἀπαραίτητο στήν κατανόηση τῆς δομῆς τοῦ σύμπαντος. Τό πείραμα Μάϊκελσον-Μόρλεϋ (Michelson-Morley), μαζί μέ τήν ἀκτι­νοβολία τοῦ «μέλανος σώματος» (σκοτεινή ἀκτινοβο­λία)[3] καί τό «φωτοηλεκτρικό φαινόμενο»[4], ἔδωσαν τήν τεκμηρίωση γιά τήν ἀνάπτυξη τῆς σύγχρονης Φυσικῆς, πού περιλαμβάνει τόσο τή σχετικότητα ὅσο καί τήν κβαντική θεωρία καί ἐξηγεῖ -ἡ δεύτερη- τήν κυματόμορφη (wave-like)[5] φύση τοῦ φωτός.

Ἄλλα ὀνόματα γιά τόν «αἰθέρα» -π.χ. στόν Ἰνδουισμό- είναι: Πράνα (Prana), πού λογίζεται ὡς «ἐνέργεια», «ζωτική δύναμη» ἤ «ζωτική ἀρχή», πού διαπερνᾶ τό Σύμπαν σέ ὅλα τά ἐπίπεδα ἤ Ἀκάσα (Akasha), πού ἑρμηνεύεται ὡς ὕλη (λεπτοφυής), πού συνήθως μεταφράζεται καί ὡς «αἰθέρας». Ἀξίζει νά ἀναφερθεῖ ἐδῶ ὅτι ἡ «ζωτική δύναμη», Πράνα, ἀναφέρεται, ἀπό ποικίλους χώρους μέ διάφορα ὀνόματα μπερδεύοντας καί παραπλανώντας τό ἀνυποψίαστο κοινό.

Ὅπως ἀναφέρει κι ὁ Ὁμοιοπαθητικός Γεώργιος Βυθούλκας, «... Αὐτό τό εἶδος ἐνέργειας ἔχει δεχθεῖ διάφορες ὀνο­μασίες ἀπό διαφορετικούς ἀνθρώπους σέ διαφορετικές ἐποχές τῆς ἱστορίας. Ἔχει ἀποκληθεῖ: Πράνα, ἀπό τούς Ἰνδουιστές... Ἀστρικό φῶς ἀπό τούς Καβαλιστές, Ἀζώθ, ἀπό τούς Ἀλχημι­στές... Ζωικός μαγνητισμός, ἀπό τόν Μέσμερ... Ζωτική ἐνέργεια ἤ ζωτική δύναμη ἤ ζωτικό σῶμα, ἀπό τή βιταλιστική σχολή... Βιοπλάσμα, ἀπό Σοβιετικούς ἐ­πι­στή­μο­νες... "Συμπαντική ἐνέργεια"· αὐτός ὁ ὅρος προσδιορίζει καλύτερα μιά ἀπό τίς βασικές ἰδιότη­τές της: τή συμπαντικότητα...»[6].

Στά παραπάνω, ἀξίζει νά προσθέσουμε καί τίς ὀνομασίες: Τσί (chi), πού χρησιμοποιεῖται στήν Κίνα, Κι (ki), στήν Ἰαπωνία, «Μάνα» (Mana) στούς πολιτισμούς τῆς Ὠκεα­νίας, «Ὀντική Δύναμη» (Odic force) ἀπό τόν Κάρλ Φόν Ρά­ϊ­χεν­μπαχ (Carl von R­e­i­c­h­e­n­bach), «Σπίριτους» (Spi­ri­tus) ἀπό τόν Ρόμπερτ Φλάντ (Robert Fludd), «Ψυχοτρονική Ἐνέρ­γεια (p­s­y­c­h­o­t­r­o­n­i­cs) ἀπό Τσεχοσλοβάκους «ἐ­πι­στή­μο­νες» καί «Ὀργό­νη»[7] ἀπό τόν Βίλχελμ Ράϊχ (W­i­l­helm Reich). Τέλος, ὡς «Ζωτική Ἐνέργεια» ἀναφέρεται ἀπό τόν Σάμουελ Χάνεμαν (S­a­m­u­el Hahnemann) τόν πατέρα τῆς Ὁμοιο­παθητικῆς.

Σήμερα, ἀποδοχή τοῦ «αἰθέρα» συναντοῦμε στόν ἀποκρυφι­σμό, στίς ἁπανταχοῦ σέκτες τῆς «Νέας Ἐποχῆς», στίς «ἐνερ­γειακές» ἤ «ἐναλλακτικές» ψευδοθεραπεῖες καί στίς μασονικές στοές.

Περιέργως πῶς, τήν σύλληψη περί «αἰθέρα» τήν συναντοῦμε καί στήν ἐπωνυμία «Πεμπτουσία» (https://www.pemptousia.gr) τοῦ ἰ­στο­τό­που τῆς γνωστῆς καί καταξιωμένης «Ἱερᾶς Πατριαρ­χικῆς καί Σταυροπηγιακῆς Μονῆς Βατοπαιδίου»· καί διερωτόμαστε πῶς εἶναι δυνατόν τό ὄνομα τοῦ ἰστοτόπου μιᾶς Ἱ. Μο­νῆς νά παραπέμπει σέ εἰδωλολατρική καί ἀντιεπιστημονική ὁρολογία;

Ὅμως, τήν ἀπάντηση αὐτή θά πρέπει ἴσως νά τήν ἀ­πευ­θύ­νου­με στούς Ἐπιστημονικούς Συμβούλους[8] τοῦ ἰστοτόπου κ.κ. Μά­νο Δανέζη, ἐπίκουρο καθηγητή Ἀστροφυσικῆς τοῦ τμήματος Φυ­σι­κῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν καί Στράτο Θεοδοσίου, ἀναπληρωτῆ καθηγητῆ τοῦ τμήματος Φυσικῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν καί Πρόεδρο τῆς Ἕνωσης Ἑλλήνων Φυσικῶν...

 

[1] Βλ. Ebenezer Cobham Brewer (188038), «A Guide to the Scientific Knowledge of Things Familiar», σσ. 46-47, 363, 435.

[2] Ἐπιστημονικό πείραμα, πού πραγματοποιήθηκε γιά νά άποδειχθεῖ ἡ παρουσία τῆς «οὐσίας», πού ὀνόμαζαν αἰθέρα καί πού πίστευαν ὅτι γεμίζει τόν κενό χῶρο. Τό πείραμα ἔγινε ἀπό τούς Albert A. Michelson καί Edward Morley τό 1887.

[3] Ἀκτινοβολία «μαύρου σώματος» (blackbody radiation). Ἡ θερμική, ἠλεκτρο­μα­γνητική ἀκτινοβολία μέσα ἤ γύρω ἀπό ἕνα σῶμα, σέ θερμοδυναμική ἰσορροπία μέ τό περιβάλλον του ἤ ἡ ἐκπεμπόμενη ἀπό ἕνα ἀδιαφανές καί μή ἀντανακλαστικό σῶμα.

[4] Κβαντική διεργασία κατά τήν ὁποία ἀπελευθερώνονται ἠλεκτρόνια ἀπό μιά ἐπιφά­νεια ἀγωγοῦ ὅταν προσπέσει σέ αὐτή ἠλεκτρομαγνητική ἀκτινοβολία συχνότητας τέτοιας ὥστε τά ἠλεκτρόνια νά κατορθώσουν νά ὑπερπηδήσουν τό φράγμα δυναμικῆς ἐνέργειας, πού τά συγκρατεῖ στήν ἐπιφάνεια αὐτή.

[5] Κυματομορφή (Airy), ἕνα κύμα, πού περιγράφει πῶς τά κβαντικά σωματίδια κινοῦ­νται.

[6] Βλ. Γεωργίου Βυθούλκα, «Ἡ νέα διάσταση στήν ἰατρική», Ἐκδόσεις Ἀδάμ, σ. 86. & «Κριτική στήν Ὁμοιοπαθητική», Ἰωάννου Κουντουρᾶ, Καθηγητοῦ Παθολογίας στό Α. Π. Θ. https://www.alopsis.gr/alopsis/omiopa13.htm

[7] Ἡ «ὀργόνη» περιγράφεται ὡς ἕνα πανταχοῦ παρόν, ἐλεύθερο ἀπό μάζα ὑπόστρωμα ἐνέργειας ἀπό τό ὁποῖο δημιουργοῦνται δευτερογενῶς ἡ ὕλη, ἡ ζωή καί οἱ φυσικοί νόμοι.

[8] https://www.pemptousia.gr/pemptousia/

τοῦ Ἰωάννου Μηλιώνη, ἐκπαιδευτικοῦ, μέλους τῆς Π.Ε.Γ.

Γουΐκα (Wicca) εἶναι μιά μοντέρνα λατρεία -ὅπως οἱ ἴδιοι αὐτο­προσδιορίζονται-, μέ αντικείμενο τή «φύση» καί τή «δύναμή» της. Ὁ ὅρος χρησιμοποιεῖται σήμερα εὐ­ρύ­τα­τα σὰν τό συνώνυμο τῶν ὅρων μάγισσα (witch) καὶ μαγεία (witchcraft). Ἐκτὸς τοῦ Wicca χρησιμοποιοῦνται ἀπὸ τοὺς ὀπαδούς της καὶ οἱ ὅροι: «Παλαιὰ Θρησκεία» καὶ «Παγανισμός». Σὰν φιλοσοφία, ἀλλὰ καὶ πρακτικὴ Μαγεία, εἶναι κρᾶμα τῶν προχριστιανικῶν θρη­σκειῶν καὶ τελετουργικῶν τῆς Εὐρώπης, μὲ ἔντονες ἐπιρροὲς ἀπὸ τὴν ἀρχαία Ἑλληνική, τὴν Κέλτικη καὶ τὴν Σαξονικὴ θρησκεία.

Πρωταρχική, ὑπέρτατη δύναμη, κατὰ τοὺς ὀπαδούς, εἶναι ἡ «Φύση», ἡ ὁποία ἐκφράζεται μέσα ἀπὸ τὸν θεὸ καὶ τὴν θεά, ποὺ προσλαμβάνουν συχνὰ τὴ μορφή τους ἀπὸ τὸ ἀρχαῖο Ἑλληνικὸ πάνθεο. Ὁ θεὸς ἀναπαριστᾶται κυρίως ὡς Πᾶν καὶ ἡ θεὰ ὡς Ἄρτεμις ἢ Ἑκάτη. Τὰ Ἑλληνικὰ αὐτὰ ὀνόματα εἶναι καί τά κυρίως ἐν χρήσει. Οἱ δυὸ θεοὶ θεωροῦνται συμπλήρωση ὁ ἕνας τοῦ ἄλλου καὶ μαζὶ ὁλοκληρώνονται καὶ δημιουργοῦν κατά τούς ὀπαδούς τὴν ὑπέρτατη δύναμη. Δὲν θεωροῦνται κακόβουλοι ἀλλὰ οὔτε καὶ καλόβουλοι· εἶναι καὶ τὰ δύο, καθώς βασική κοσμοθεωρία αὐτῆς τῆς πίστης εἶναι ὁ δυϊσμός, ἡ δυαδικότητα ὅλων τῶν πραγμάτων. Οἱ θεοὶ πιστεύεται ὅτι βρίσκονται μέσα στὸν καθένα -δὲν εἶναι κάτι ἔξω ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο, ἀλλὰ ἕνα μέρος τῆς ὑπόστασής του-, ὅμως βρίσκονται καὶ γύρω του· τὸν πα­ρα­κο­λου­θοῦν, τὸν προστατεύουν, τὸν καθοδηγοῦν καὶ πιστεύεται ὅτι δὲν τιμωροῦν, παρὰ διδάσκουν. Μὲ ἄλλα λόγια, ἀπουσιάζει ἡ ἔννοια «ὀργὴ τοῦ θεοῦ». Οἱ θεοὶ δὲν ὀρ­γί­ζον­ταί μεν, ἀλλά ὅταν οἱ ὀπαδοὶ παραστρατήσουν «βρίσκουν τρόπους νὰ τοὺς διδάξουν» ὅτι οἱ πράξεις τους εἶναι λανθασμένες εἴτε μέσῳ τύψεων -τῆς «ἀνώτερης συνείδησης», ποὺ θεωρεῖται ἀπὸ τοὺς παγανιστὲς καὶ τοὺς ἀ­πο­κρυ­φι­στὲς ὡς «τὸ θεϊκὸ κομμάτι ποὺ ἐνυπάρχει μέσα στὸν ἄν­θρω­πο»-, εἴτε μέσῳ «θείας δίκης», ποὺ τὴν ὀνομάζουν: «Ὁ Νόμος τῆς Τριπλῆς Ἀν­τα­πό­δο­σης».

Ὠραία, βέβαια, ὅλ' αὐτά -προερχόμενα ἀπό δικές τους πηγές-, ἀλλά ἄς δοῦμε τό θέμα ὄχι τόσο ἐξιδανικευμένο.

Ἱδρυτὴς τῆς Γουΐκα ὑπῆρξε ὁ Τζέραλντ Γκάρντνερ (Gerald B. Gardner, 1884-1964), πού τὸ 1923, ὡς δημόσιος ὑπάλληλος τῆς Μεγάλης Βρετανίας, τοποθετεῖται ἐπιθεωρητὴς σὲ φυτεῖες καουτσοὺκ καὶ ὄπιου στὶς ἀνατολικὲς ἀποικίες, ἐνῶ τὸ 1936 ἐπιστρέφει στὴν Ἀγγλία ὡς συν­τα­ξι­οῦ­χος καί ἀφιερώνει ἀρκετὰ χρόνια σὲ ταξίδια στὴν Εὐρώπη καὶ στὴ Μικρὰ Ἀσία.

Σὲ ἐπίσκεψή του στὴν Κύπρο, ὑποστήριξε ὅτι «εἶδε πράγματα τὰ ὁποῖα εἶχε ξαναδεῖ μονάχα σὲ ὄνειρά του», κι ἔτσι πίστεψε πὼς εἶχε ζήσει στὴν Κύπρο σὲ προηγούμενη ζωή.

Λίγο πρὶν τὸ ξέσπασμα τοῦ Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, ὁ Γκάρντνερ γνωρίζεται μὲ μέλη τῆς «Ἀδελφότητας τοῦ Κρό­τω­να» (Crotona Fellowship), μιᾶς Ρο­δο­σταυ­ρι­κῆς ἀποκρυφιστικῆς ὁμάδας (Rosicrucian Order) σχετικῆς μὲ τὴ Μασονία, ἱδρύτρια τῆς ὁποίας ὑπῆρξε ἡ Μπέσαντ Σκὸτ (Besant Scott), κόρη τῆς Θεοσοφίστριας Ἄνι Μπέσαντ (Annie Besant). Μέσα σ’ αὐτὴν τὴν Ἀ­δελ­φό­τη­τα, ὁ Γκάρντνερ γνώρισε κάποιον, ποὺ ἰσχυρίστηκε ὅτι τὸν γνώριζε ἤδη ἀπὸ προηγούμενη ζωή του στὴν Κύπρο, καὶ μάλιστα τοῦ περιέγραψε γεγονότα ποὺ ὁ Γκάρντνερ εἶχε δεῖ στὰ ὁράματά του. Μέσα στὴν Ἀδελφότητα, ἐδραστηριοποιεῖτο κι ἕνα Κόβεν (Coven)[1]. Τά μέλη προσκάλεσαν τόν Γκάρντνερ στήν κοινότητά τους λίγες μέρες πρίν τήν ἔναρξη τοῦ πολέμου (1939), ὅπου καί μυήθηκε ἀπό τήν Ἀρχιέρεια καί ἱδρύτρια, τήν «Γραῖα» Ντόροθυ Κλάτερμπερκ (Old Dorothy Clutterburck).

Λίγο μετὰ τὸν πόλεμο, τὸ 1946, ὁ Γκάρντνερ γνώρισε τὸν Ἄλιστερ Κρόουλυ (Aleister Crowley)[2]. Ὁ Κρόουλυ ἔχρισε τὸν Γκάρντνερ ἐπίτιμο μέλος τῆς «Ἀδελφότητας τοῦ O.T.O.[3]» ὅπου ὁ Γκάρντνερ ὑπῆρξε γιὰ λίγο Ἀρχιερέας. Κατὰ τὴ διάρκεια ποὺ ὁ Γκάρντνερ συνεργάστηκε μὲ τὸν Κρόουλυ, λέγεται ὅτι ἐπηρεάστηκε ἔντονα ἀπὸ αὐτόν, καὶ ὅτι τὸν θαύμαζε ἰδιαίτερα. Τότε συνέλαβε τὴν ἰδέα τῆς ἀναβίωσης τῶν Κόβενς κατὰ τὰ πρότυπα ποὺ περιέγραφε ἡ Δρ. Μάργκαρετ Μάρεϊ στὸ βιβλίο της: «Ἡ Λατρεία τῆς Μαγείας στὴ Δυτικὴ Εὐρώπη»[4].

Ὁ Γκάρντνερ στὴ προσπάθειά του νὰ διαδώσει τὴν ἀπόκρυφη γνώση, ἐξέδωσε τὸ 1949, μὲ ψευδώνυμο, τὸ «Βοήθημα Ἀνώτερης Μαγείας» («High Magic’s Aid») σὲ μορφὴ μυθιστορήματος, καθὼς στὴν Ἀγγλία ἴσχυε νόμος ἐναντίον τῆς ἄσκησης τῆς Μαγείας. Τὸ βιβλίο περιεῖχε τελετουργίες, ποὺ εἶχε διδαχθεῖ ἐπὶ Κρόουλυ καὶ ποὺ ἀφοροῦσαν τὴν λατρεία τοῦ «Κερασφόρου θεοῦ», τοῦ Πανός, ὅμως χωρὶς καμία ἀναφορὰ στὴν «Θεά».

Ὅταν τὸ 1951 καταργήθηκε στὴν Ἀγγλία ὁ νόμος κατὰ τῆς Μα­γεί­ας, ὁ Γκάρντνερ ἱδρύει τὸ δικό του Coven. Οἱ πρακτικὲς προέρχονταν ἀπὸ τὸ Ο.Τ.Ο., ὅμως ὁ Γκάρντνερ εἰσήγαγε δικά του στοιχεῖα καὶ φιλοσοφία, μιὰ «ἐξαγνισμένη» ἔκδοση τῶν πρακτικῶν τοῦ Κρόουλυ, ἐπικεντρωμένη κυρίως γύρω ἀπὸ τήν ἄσκηση τοῦ σέξ, ποὺ οἱ «πιστοί» τελοῦσαν γυμνοὶ καί μὲ χρήση ναρκωτικῶν οὐσιῶν.

Τὸ 1953, μυεῖ στὸ coven του τὴν Ντορὺν Βαλιέντε (Doreen Valiente) καὶ μαζὶ συνεργάζονται καὶ ἐκδίδουν «Τὸ Βιβλίο τῶν Σκιῶν» («Book of Shadows»), πού θεωρεῖται ἀπὸ τοὺς ὀπαδούς ἡ «αὐθεντικὴ Γκαρντνεριανὴ Παράδοση», ἐνῶ τὸ 1954, ἐκδίδει τὸ «Ἡ Μαγεία Σήμερα» («Witchcraft Today»), ὅπου γιὰ πρώτη φορά μιλᾶ ξεκάθαρα γιὰ τὴν σύγχρονη ἄσκηση τῆς Μαγείας, καὶ ὑποστηρίζει πὼς ἡ Μαγεία, ὅπως τὴν γνωρίζουμε σήμερα, εἶναι ἡ Τέχνη ποὺ ἐπιβίωσε δῆθεν ἀπὸ τὴν Παγανιστικὴ θρησκεία τῶν Μαγισσῶν, ποὺ ἔζησαν κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ Μεσαίωνα.

Τὸ 1959, ἐκδίδει τὸ τελευταῖο του βιβλίο μὲ τίτλο «Τὸ Νόημα τῆς Μαγείας» («The Meaning of Witchcraft») καί τὸ 1960, σὲ δεξίωση στὸ Μπάκινγκχαμ, ὁ Γκὰρτνερ ἀναγνωρίζεται γιὰ τὴν κοινωνική του προσφορὰ στὶς ἀνατολικὲς ἀποικίες.

Τὸν χειμώνα τοῦ 1963, πρὶν φύγει γιὰ τὸ Λίβανο, γνωρίζει τὸν Ρέϊμοντ Μπάκλαντ (Raymond Buckland). Τὸν προσκαλεῖ στὸ Coven του ὅπου, ἡ Ἀρχιέρειά του Μονίκ Οὐΐλσον (Monique Wilson), ἡ «Γραῖα» Ὄλγουεν, τὸν μυεῖ στὴν Κοινότητα.

Στὶς 12 Φεβρουαρίου τοῦ 1964, ὁ Γκάρντνερ ξεψύχησε μέσα στὸ πλοῖο, ποὺ τὸν ἔφερνε ἀπὸ τὸ Λίβανο πίσω στὴν πατρίδα του. Ὁ Γκάρντνερ πέθανε προτοῦ προλάβει νὰ δεῖ πόσο πολύ συνετέλεσε τὸ ἔργο του στὴν ἐξάπλωση τῆς Μαγείας καὶ τῆς δῆθεν «Ἀρχαίας Θρησκείας». Οἱ ὀπαδοί του ἰσχυρίζονται ὅτι ἡ Wicca, τῆς ὁποίας ὑπῆρξε ἐμπνευστής, εἶναι σήμερα 8η μεταξύ τῶν θρησκειῶν, ἐνῶ ἔχει ἀναγνωριστεῖ ἐπίσημα στὴν Ἀγγλία καὶ στὴν Ἀμερική καί φαίνεται νά ἐξαπλώνεται μέ γοργό ρυθμό ἀκολουθώντας τό δίκτυο τῆς «Νέας Ἐποχῆς» (New Age).

Ὁ ἀποκρυφισμὸς στὴ μορφὴ τῆς μαγείας ἀκυρώνει τὴν πίστη τῶν χριστιανῶν στὴν ἐν Χριστῷ ἐλπίδα[5]. Ὁ ἀντιχριστιανικὸς χαρακτήρας εἶναι ἐδῶ προφανής, ἀκόμη κι ἂν δεχθοῦμε πὼς δὲν γίνεται ἐπίκληση δαιμονικῶν πνευμάτων ἢ δὲν ἀσκεῖται λατρεία τοῦ Διαβόλου. Ἐδῶ δὲν ὑπάρχει τὸ στοιχεῖο τῆς πίστης καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης στὸν προσωπικὸ Θεό. Ἡ πίστη ἀν­τι­κα­θί­στα­ται ἀπὸ τὴ γνώση καὶ ἀπὸ τὴν τεχνική, μέσω τῆς ὁποίας δῆθεν ἀπελευθερώνονται «δυνάμεις» μέσα ἀπὸ τὴ συνείδηση τοῦ ἀνθρώπου, ποὺ μὲ τὶς τεχνικὲς αὐτὲς «διευρύνεται».

Ἐδῶ ὁ ἄνθρωπος παίρνει τὴ θέση τοῦ Θεοῦ. Δὲν ἐλπίζει, οὔτε προσβλέπει στὸ ἔλεος κάποιου Θεοῦ ἔξω ἀπὸ τὸν ἑαυτό του. Καταδικάζεται σὲ μοναξιά. Αὐτὸ φαίνεται ἰδιαίτερα στὸν φεμινιστικό-μαγικὸ χῶρο, στὸ κίνημα τῶν νεο-μαγισσῶν. Ὁ ἄν­θρω­πος δὲν ἔχει πλέον ἀνάγκη νὰ ἀπευθυνθεῖ στὸν Θεὸ καὶ νὰ πεῖ: «Γεννηθήτω τὸ θέλημά Σου», ἀλλὰ μπορεῖ νὰ σκε­φθεῖ: «Γεννηθήτω τὸ θέλημά μου»! Ἡ ἀκραία περίπτωση τοῦ ἀ­πο­κρυ­φι­σμοῦ, ὁ νέο-σατανισμός, ἔχει τὴ θεωρητική του θεμελίωση στὸ «Σύμβολο Πίστεως» τοῦ Ἄλιστερ Κρόουλυ, πού ἡ «πρώτη ἐντολή» εἶναι: «Κάνε ὅ,τι θέλεις, αὐτὸς εἶναι ὁ νόμος»! Τὸ μήνυμα λοιπὸν αὐτό, δὲν εἶναι τὸ εὐαγγέλιο τῆς ἐν Χριστῷ ἐλπίδας.

Αὐτὲς οἱ ἀντιλήψεις εἶναι ἀσυμβίβαστες μὲ τὴν χριστιανικὴ πίστη, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποία ἡ σωτηρία δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα αὐτοεξέλιξης τοῦ ἀνθρώπου μέσα ἀπὸ ἀμέτρητες γεννήσεις καὶ μετενσαρκώσεις, ἀλλὰ δῶρο τοῦ Θεοῦ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. Ὁ Χριστός, ὡς μοναδικὸς Σωτήρας, ἐνῶ δὲν ἔπαυσε νὰ εἶναι Θεός, προσέλαβε τὴν ἀνθρώπινη φύση καὶ τὴν κατέστησε μέτοχο τῆς δικῆς Του ζωῆς. Ἡ κίνηση λοιπὸν τῆς σωτηρίας δὲν εἶναι ἀπὸ κάτω πρὸς τὰ ἄνω, ἀλλά, τὸ ἀντίθετο. Ὁ Θεὸς κατῆλθε στὸ πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, γιὰ νὰ ἀνέβει ὁ ἄνθρωπος, τὸν ὁποῖο προσέλαβε[6].

 

[1] Coven εἶναι «Κοινότητα 13 μαγισσῶν».

[2] Edward Alexander Crowley, 1875-1947. Ὁ Ἄλιστερ Κρόουλυ θεωρεῖται ὁ «πάπας» τοῦ Νεοσατανισμοῦ.

[3] Ordo Templi Orientis. «Τάγμα τῶν Ναϊτῶν τῆς Ἀνατολῆς».

[4] Margaret Alice Murray (1863-1963), "Witchcraft, The Witch-Cult in Western Europe", Λονδίνο, 1921.

[5] π. Ἀντωνίου Ἀλεβιζόπουλου, ἀπό ἐπιλεγμένα βιβλία του.

[6] Στό ἴδιο.

%MCEPASTEBIN%