«Οι Αδιάλλακτοι Αιρετικοί»

Ο Αιρεσιάρχης Λούθηρος

και η αντιμετώπιση των "αιρετικών"

 «Δεν παραδέχομαι ότι η θεωρία μου δύναται να κριθή από οιονδήποτε, ούτε καν από τους αγγέλους.  Εκείνος ο οποίος δεν δέχεται την θεωρία μου, δεν δύναται να σωθεί»

      Είναι διδακτικό να παρατηρήσουμε πώς ο Λούθηρος κινήθηκε από την ανεκτικότητα στο δόγμα εφ' όσον η δύναμη και η βεβαιότητά του αύξαναν.

Μεταξύ των «πλανών», τις οποίες ο Λέων Γ, στην βούλα «EXSURGE DOMINE», κατήγγειλε στον Λούθηρο ήταν ότι «η καύση των αιρετικών είναι αντίθετος προς το Άγιον Πνεύμα». Στην «Ανοικτή επιστολή προς τους χριστιανούς ευγενείς» (1520) ο Λούθηρος χειροτόνησε τον «καθένα Ιερέα», με το δικαίωμα να ερμηνεύει την Βίβλο κατά την δική του ατομική κρίσιν, και τα προσωπικά του φώτα, και πρόσθετε, «θα έπρεπε να νικήσομε τους αιρετικούς με βιβλία και όχι με την καύση».

Στο δοκίμιο «Περί της κοσμικής εξουσίας» (1522) έγραφε:

«Επί της ψυχής ο Θεός δεν δύναται και δεν θέλει να αφήσει κανένα άλλον να κυβερνά παρά μόνον τον εαυτόν του... Θέλομε να καταστήσομε τούτο τόσο σαφές ώστε να το κατανοήσει ο καθένας και για να δουν οι Γιούνκερ μας, οι πρίγκιπές και οι επίσκοποι, πόσο ανόητοι είναι όταν επιχειρούν να πιέσουν τον λαό,.. να πιστέψει το ένα ή το άλλο πράγμα... δεδομένου ότι η πίστη ή η απιστία είναι υπόθεση της συνειδήσεως του καθενός... Η κοσμική εξουσία θα έπρεπε να περιοριστεί εις την διαχείριση των δικών της υποθέσεων και να επιτρέπει στους ανθρώπους να πιστεύουν το ένα ή το άλλο αναλόγως της ικανότητος και της διαθέσεως αυτών και να μην εξαναγκάζει κανένα δια της βίας. Διότι η πίστη είναι ελεύθερο έργο, στο οποίο κανείς δεν δύναται να εξαναγκασθεί... η πίστη και η αίρεση δεν είναι ποτέ τόσον ισχυρές παρά όταν οι άνθρωποι αντιτίθενται προς αυτές μόνον για της βίας, χωρίς τον λόγο του Θεού.»

Αλλά ήταν δύσκολο γι' ένα άνθρωπο με τον δυναμικό και θετικό χαρακτήρα του Λουθήρου, να υποστηρίξει ανεκτικότητα, όταν η θέση του κατέστη σχετικώς ασφαλής. Ένας άνθρωπος ο οποίος ήταν βέβαιος ότι κατείχε τον Λόγο του Θεού δεν μπορούσε να ανεχθεί τις αντιρρήσεις προς αυτόν.

Η μετάβαση προς την αδιαλλαξία ήταν ευκολότερη σε ότι αφορούσε τους Εβραίους.

Μέχρι του 1537, ο Λούθηρος υποστήριζε ότι έπρεπε να συγχωρηθούν διότι διατηρούσαν την πίστη των, «εφ' όσον οι ανόητοι δικοί μας, οι πάπες, οι επίσκοποι, σοφιστές και μοναχοί, οι χοντροκέφαλοι αυτοί γάιδαροι, μεταχειρίσθηκαν τους Εβραίους κατά τούτο τρόπον ώστε ο κάθε χριστιανός θα προτιμούσε να ήταν Εβραίος. Πράγματι, εάν εγώ ήμουν Εβραίος και είχα δει τοιούτους ηλιθίους και ανόητους να εξηγούν τον χριστιανισμό, θα προτιμούσα να γίνω χοίρος μάλλον παρά χριστιανός...».

Πιθανόν ο Λούθηρος να είχε αντιληφθεί ότι ο προτεσταντισμός ήταν από μερικές απόψεις μια επάνοδος στον Ιουδαϊσμό, με την απόρριψη του μοναχισμού και της αγαμίας του κλήρου, με την έμφαση την οποία έδινε στην Πάλαιαν Διαθήκη, τους προφήτες και τους ψαλμούς και με την παραδοχή (εξαιρουμένου του Λουθήρου) μιας αυστηρότερης σεξουαλικής ηθικής από αυτήν του ρωμαιοκαθολικισμού.

Απογοητεύθηκε όταν οι Εβραίοι δεν προέβησαν σε αντίστοιχη κίνηση προς τον προτεσταντισμό, η δε αντίρρησή του για την είσπραξη τόκου, συνέτεινε στο να στραφεί εναντίον των Εβραίων δανειστών και κατόπιν κατά των Εβραίων γενικώς.

Όταν ο εκλέκτορας Ιωάννης έδιωξε τους Εβραίους από την Σαξονία (1537) ο Λούθηρος απέρριψε μία έκκληση των Εβραίων προς αυτόν όπως μεσολαβήσει.

Στις «Επιτραπέζιες ομιλίες» του, συνένωνε «Εβραίους και παπιστές» ως άπιστα καθάρματα... δύο περικνημίδες κατασκευασμένες από το αυτά τεμάχιο υφάσματος». Κατά τα τελευταία έτη της ζωής του καταλήφθηκε από μανία αντισημιτισμού, κατήγγειλε τους Εβραίους ως «έθνος σκληροτράχηλο, άπιστο, αλαζονικό, διεστραμμένο, απαίσιο» και απαίτησε όπως τα σχολεία και οι συναγωγές των καταστραφούν δια πυρός.

Οποιοσδήποτε μπορεί, ας πετάξει θειάφι και κατράμι έπ' αυτών. Εάν κανείς μπορούσε να τους ρίξει το πυρ της κολάσεως, θα ήταν ακόμη καλύτερα... Και αυτό πρέπει να γίνει για την τιμήν του Κυρίου ημών και του χριστιανισμού, για να δει ο Θεός ότι είμεθα πράγματι χριστιανοί.

Ας διαλυθούν επίσης και ας καταστραφούν τα σπίτια των... Ας αφαιρεθούν από αυτούς τα βιβλία των προσευχών των και τα Ταλμούδ και όλη η Βίβλος των επίσης· ας απαγορευθεί, επί ποινή θανάτου, στους ραβίνους των να διδάσκουν εις το μέλλον.

Ας κλείσουν γι' αυτούς οι δρόμοι των πόλεων και της υπαίθρου. Ας απαγορευθεί σε αυτούς να ασκούν τοκογλυφία και ας αφαιρεθούν από αυτούς οι θησαυροί των σε χρυσό και σε άργυρο και ας ασφαλισθούν κάπου άλλου.

Και αν όλα αυτά δεν αρκούν, ας τους διώξουμε σαν λυσσασμένους σκύλους από την χώρα.''

     Ο Λούθηρος δεν θα έπρεπε να φθάσει στο γήρας. Ήδη το 1522 είχε γίνει παπικώτερος των πάπων.

 «Δεν παραδέχομαι», έγραφε, «ότι η θεωρία μου δύναται να κριθή από οιονδήποτε, ούτε καν από τους αγγέλους. Εκείνος ο οποίος δεν δέχεται την θεωρία μου, δεν δύναται να σωθεί»

 Κατά τα 1529 χάρασσε μερικές λεπτές διακρίσεις :

«Κανείς δεν πρέπει να εξαναγκάζεται να ομολογεί την πίστη αλλά και δεν πρέπει να επιτρέπεται σε κανένα να την βλάπτει. Οι αντίπαλοί μας ας προβάλουν τις αντιρρήσεις των και ας ακούσουν τις απαιτήσεις μας. Εάν κατ' αυτόν τον τρόπον προσηλυτισθούν, έχει καλώς, εάν όχι, ας κρατήσουν την γλώσσα των και ας πιστεύουν ό,τι θέλουν... Για να αποφύγουμε αναταραχές, δεν θα έπρεπε, κατά το δυνατόν, να ανεχόμαστε αντίθετες διδασκαλίες εντός του κράτους μας. Ακόμη και άπιστοι θα έπρεπε να εξαναγκάζονται να τηρούν τις δέκα εντολές, να πηγαίνουν στην εκκλησία και να συμμορφώνονται εξωτερικώς.»

Ο Λούθηρος τώρα συμφωνεί με την ρωμαιοκαθολική Εκκλησία ότι «οι χριστιανοί απαιτούν βεβαιότητα, συγκεκριμένα δόγματα και ασφαλή Λόγο του Θεού, τον οποίον να εμπιστεύονται για να ζήσουν και να πεθάνουν με αυτόν».

Όπως η Εκκλησία κατά τους πρώτους αιώνες του χριστιανισμού, διαιρέθηκε και εξασθένησε από το αυξανόμενο πλήθος βίαιων αιρέσεων, αισθάνθηκε ότι ήταν επιβεβλημένο να καθορίσει την πίστη της και να απομακρύνει όλους τους ταραξίες, τοιουτοτρόπως τώρα ο Λούθηρος, στενοχωρημένος από την ποικιλία των φιλέριδων αιρέσεων, οι οποίες φύτρωσαν από τον σπόρο της ατομικής κρίσεως, μετεπήδησε βήμα προς βήμα από την ανεκτικότητα στον δογματισμό.

 «Όλοι οι άνθρωποι έχουν τώρα την αξίωση να κάμουν κριτική του Ευαγγελίου», παραπονιόταν· «σχεδόν ο κάθε ξεμωραμένος γέρος ή φλύαρος σοφιστής θα πρέπει, πράγματι, να γίνει διδάκτωρ της θεολογίας».

Ερεθισμένος από τις προκλήσεις των ρωμαιοκαθολικών ότι είχε εξαπολύσει μία διαλυτική αναρχία πίστεως και ηθών, κατέληξε, συμφωνώντας με την Εκκλησία, ότι η κοινωνική τάξις απαιτούσε κάποιον περιορισμό στις συζητήσεις, κάποια ανεγνωρισμένη αυθεντία, η οποία θα χρησίμευε ως «άγκυρα της πίστεως». Τι θα έπρεπε να είναι αυτή η αυθεντία ; Η Εκκλησία απαντούσε ότι έπρεπε να είναι η Εκκλησία, διότι μόνον ένας ζωντανός οργανισμός θα μπορούσε να προσαρμόσει τον εαυτόν του και τις Γραφές στις αναπόφευκτες μεταβολές.

Όχι, έλεγε ο Λούθηρος, μοναδική και τελική αυθεντία έπρεπε να είναι η Βίβλος, δεδομένου ότι όλοι αναγνωρίζουν ότι είναι ο Λόγος του Θεού.

Στο δέκατον τρίτον κεφάλαιο του Δευτερονομίου, του αλάθητου αυτού βιβλίου, βρήκε μία ρητή εντολή, θεώρησε ότι προερχόταν από το στόμα του Θεού, να θανατώνονται οι αιρετικοί: «και ου φείσεται ο οφθαλμός σου έπ' αυτώ, ουκ επιποθήσεις έπ' αυτώ, ούδ' ου μη σκεπάσης αυτόν», έστω και αν ήτο ο αδελφός σου ή ο υιός σου ή η γυνή σου ή εν κόλπω σου... «και αί χείρες σου έσονται έπ' αυτόν εν πρώτοις αποκτείναι αυτόν».

Με βάση το τρομερό αυτό ένταλμα, η Εκκλησία ενέργησε κατά τον δέκατον τρίτο αιώνα, εξαφανίζοντας τους Αλβιγηνούς. Η θεία αυτή κατάρα είχε γίνει πιστοποιητικό εξουσίας για τις καύσεις της Ιεράς εξετάσεως. Παρά την βιαιότητα των λόγων του, ο Λούθηρος ουδέποτε συναγωνίστηκε την Εκκλησία σε αυστηρότητα όταν ενεργούσε κατά αντιφρονούντων, αλλά ενεργούσε, εντός του χώρου και των ορίων της εξουσίας του, να τους επιβάλει σιγή ειρηνικώς εφ' όσον μπορούσε.

Το 1525 επικαλέσθηκε την βοήθεια υφισταμένων διατάξεων λογοκρισίας για να εμποδίσει την εκτύπωση των «βλαβερών θεωριών» των Αναβαπτιστών και των Ζβιγγλιανών.

Το 1530, στο σχόλιό του επί του 82ου ψαλμού, συνέστησε στις κυβερνήσεις να θανατώνουν όλους τους αιρετικούς οι όποιοι κήρυτταν την επανάσταση ή εναντίον της ατομικής ιδιοκτησίας και «εκείνους οι οποίοι διδάσκουν εναντίον ενός σαφούς άρθρου της πίστεως... όπως είναι τα άρθρα τα οποία μαθαίνουν τα παιδιά στην κατήχηση. Όπως π.χ. εάν κανείς θα δίδασκε ότι ο Χριστός δεν ήταν Θεός άλλα απλός άνθρωπος»

Ο Σεβαστιανός Φράνκ, θεωρούσε ότι υπήρχε μεγαλύτερη ελευθερία του λόγου μεταξύ των Τούρκων παρά στα λουθηρανικά κράτη ο δε Λέων Γιούντ, ο ζβιγγλιανός, συνετάχθη με τον Κάρλστατ στο να ονομάσει τον Λούθηρο δεύτερο Πάπα.

Θα πρέπει, εν τούτοις, να σημειώσουμε ότι περί τα τέλη του βίου του ο Λούθηρος επανήλθε στα παλαιά του αισθήματα της ανεκτικότητας. Στο τελευταίο του κήρυγμα συνέστησε την εγκατάλειψη πάσης προσπάθειας εξαλείψεως των αιρέσεων δια της βίας, «πρέπει να ανεχόμαστε υπομονητικά τους ρωμαιοκαθολικούς και τους Αναβαπτιστές μέχρι της Μελλούσης Κρίσεως, όταν ο Χριστός θα λάβει μέριμνα γι' αυτούς.

Άλλοι μεταρρυθμιστές συναγωνίσθηκαν ή υπερέβαλαν τον Λούθηρο στην καταδίωξη των αιρέσεων.

Ο Μπούσερ του Στρασβούργου παρακινούσε τις πολιτικές αρχές στα προτεσταντικά κράτη να εξοντώσουν όλους εκείνους οι οποίοι πίστευαν μία «ψευδή» Θρησκεία. Τοιούτοι άνθρωποι, έλεγε, είναι χειρότεροι από φονιάδες· ακόμη και οι σύζυγοι και τα τέκνα και τα ζώα των έπρεπε να καταστραφούν.

Ο σχετικώς ήπιος Μελάγχθων αποδέχθηκε την προεδρία της κοσμικής Ιεράς Εξετάσεως η οποία κατέπνιξε τους Αναβαπτιστές στην Γερμανία με φυλακίσεις και θανατώσεις.

 «Γιατί να οικτίρομε τέτοιους ανθρώπους περισσότερο από ό,τι τους οικτίρει ο Θεός;» ρωτούσε, διότι ήταν πεπεισμένος ότι ο Θεός προόριζε όλους τους Αναβαπτιστές για την κόλαση. Συνέστησε όπως η μη παραδοχή του βαπτίσματος των νηπίων ή του προπατορικού αμαρτήματος ή της πραγματικής παρουσίας του Χριστού στην Ευχαριστία, τιμωρείται ως κεφαλαιώδες έγκλημα.

Επέμενε όπως καταδικασθεί σε θάνατον ένας αιρετικός ο οποίος πίστευε ότι οι ειδωλολάτρες μπορούσαν να σωθούν και ένας άλλος ο οποίος αμφέβαλλε αν η πίστη στον Χριστό ως λυτρωτή θα μπορούσε να μεταβάλει ένα φύσει αμαρτωλό σε δίκαιο.

Ζήτησε από το κράτος να εξαναγκάσει τον λαό να προσέρχεται κανονικώς στις προτεσταντικές Ιεροτελεστίες.

 Απαίτησε την απαγόρευση όλων των βιβλίων τα όποια αντιτίθονταν ή εμπόδιζαν την λουθηρανή διδασκαλία. Τοιουτοτρόπως, τα συγγράμματα του Ζβιγγλίου και των οπαδών του είχαν επισήμως καταγραφεί στον κατάλογο των απαγορευμένων βιβλίων στην Βιττεμβέργη. Ενώ ο Λούθηρος ήταν ικανοποιημένος με την εκδίωξη των ρωμαιοκαθολικών από τις περιοχές που οι λουθηρανοί ηγεμόνες διοικούσαν, ο Μελάγχθων ευνοούσε σωματικές ποινές. Και οι δύο συμφωνούσαν ότι η πολιτική εξουσία ήταν υποχρεωμένη εκ καθήκοντος να διαδίδει και να υποστηρίζει τον «νόμο του Θεού», δηλ. τον λουθηρανισμό. Εν τούτοις ο Λούθηρος συμβούλευε ότι όπου υπάρχουν δύο μερίδες σε ένα κράτος, η μειοψηφία όφειλε να υποτάσσεται στην πλειοψηφία. Σε ένα χαρακτηριστικό ρωμαιοκαθολικό πριγκιπάτο, οι προτεστάντες θα έπρεπε να υποχωρήσουν και να μεταναστεύσουν. Σε μία χαρακτηριστικώς προτεσταντική επαρχία οι ρωμαιοκαθολικοί όφειλαν να ενδώσουν και να αναχωρήσουν. Αν αντιστέκονταν τότε θα έπρεπε να τιμωρηθούν αποτελεσματικά.

      Οι προτεσταντικές αρχές, ακολουθώντας ρωμαιοκαθολικά προηγούμενα, παραδέχθηκαν την υποχρέωση να τηρούν την θρησκευτική συμμόρφωση. Στο Άουγκσμπουργκ (18 Ιανουαρίου 1537) το δημοτικό συμβούλιο εξέδωσε διάταγμα, δια του οποίου απαγόρευε την ρωμαιοκαθολική λατρεία και εξόριζε μετά οκταήμερο, όλους όσους δεν θα αποδέχονταν την νέα πίστη. Μετά την εκπνοή της προθεσμίας, το συμβούλιο απέστειλε στρατιώτες να καταλάβουν όλες τις εκκλησίας και τα μοναστήρια· θυσιαστήρια και αγάλματα αφαιρέθηκαν, ιερείς, μοναχοί και μοναχές εξορίστηκαν.

Η Φραγκφούρτη επί του Μάιν εξέδωσε παρόμοιο διάταγμα η δε κατάσχεση των περιουσιών των ρωμαιοκαθολικών εκκλησιών και η κατάργηση της ρωμαιοκαθολικής λειτουργίας επεκτάθηκαν σε όλα τα κράτη τα οποία έλεγχαν οι προτεστάντες. Η λογοκρισία του τύπου, η οποία είχε ήδη καθιερωθεί στις ρωμαιοκαθολικές περιοχές, έγινε δεκτή και από τους προτεστάντες· τοιουτοτρόπως ο εκλέκτορας της Σαξονίας Ιωάννης, κατόπιν αιτήσεως του Λουθήρου και του Μελάγχθονος, εξέδωσε (1528) ένα διάταγμα, δια του οποίου απαγόρευε την δημοσίευση, την πώληση και την ανάγνωση της ζβιγγλιανής ή της αναβαπτιστικής φιλολογίας καθώς και το κήρυγμα ή την διδασκαλία των θεωριών των, «και οιοσδήποτε πληροφορηθεί ότι τούτο γίνεται από οποιονδήποτε, είτε ξένο είτε γνώριμό του, πρέπει να πληροφορεί τους... άρχοντας του τόπου ίνα ο δράστης συλληφθεί εγκαίρως και τιμωρηθεί... Όσοι πληροφορηθούν τοιαύτας παραβάσεις των διαταγών... και δεν παράσχουν τις δέουσες πληροφορίες, θα τιμωρούνται με την απώλεια της ζωής ή της περιουσίας των».

Ο αφορισμός, όπως η λογοκρισία, υιοθετήθηκε εκ μέρους των προτεσταντών από τους ρωμαιοκαθολικούς. Η Ομολογία του Άουγκσμπουργκ [γνωστή ως Αυγουσταία Ομολογία] του 1530 διακήρυξε το δικαίωμα της Λουθηρανής Εκκλησίας να αφορίζει πάν μέλος αυτής το οποίο θα απέρριπτε ένα βασικό λουθηρανικό δόγμα. Ο Λούθηρος εξήγησε ότι «παρ' όλον ότι ο αφορισμός στην παποσύνη χρησιμοποιείται και υφίσταται επαίσχυντη κατάχρηση και έχει γίνει ένα απλό βασανιστήριο, εν τούτοις δεν πρέπει να τον καταργήσουμε αλλά να κάνουμε ορθή χρήση αυτού, όπως διέταξε ο Χριστός».

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ: 

THE STORY OF CIVILIZATION  - WILL DURANT - NEW YORK 1959

ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗ:

Αντιαιρετικόν Εγκόλπιον www.egolpion.com

    

Η δίκη στο Διαρκές Στρατοδικείο

Αεροπορίας Αθηνών.

α. Καταθέσεις μαρτύρων.

Στις 18 Μαΐου 1992, στο ΔΣΑΑ άρχισε η δίκη των κατηγορούμε­νων, σύμφωνα με το βούλευμα 155/1991. Από αυτούς ο Σ.Μ. ήταν ήδη απόστρατος. Οι κατηγορούμενοι ζήτησαν να εξεταστούν διά ζώσης οι μάρτυρες υπεράσπισης Σπ.Κ. και Χ.Α. Ο Επίτροπος συμφώνησε με το αί­τημά τους και ζήτησε επιπλέον την δια ζώσης εξέταση και του μάρτυρα π. Κ. Μυγδάλη1. Απουσίαζαν οι μάρτυρες Ν.Κ. (πρώην σμηνίτης, προσήλυτος), π. Αντώνιος Αλεβιζόπουλος, Θ. Τσίκας, Α.Ζ. και τα αδέλφια Απ. και Μ.Μπ. Για τους τελευταίους τέσσερεις διαβάστηκαν οι ληξιαρχικές πρά­ξεις θανάτου τους2. Στη συνέχεια κατέθεσαν οι μάρτυρες ως εξής:

 Ο σπουδαστής (πρώην σμηνίτης) Α.Κ. ανέφερε, μεταξύ των άλλων, ότι με τους κατηγορούμενους Δ.Λ. και Ι.Σ. είχε υπηρεσιακή σχέ­ση, μόνο όταν ήταν Αξιωματικοί Υπηρεσίας στη Μονάδα3. Ο Δ.Λ. του άνοιγε συζητήσεις για θρησκευτικά θέματα και στην αρχή του παρείχε την εντύπωση ότι ήταν Ορθόδοξος. Μετά από δύο μήνες αποκάλυψε την πί­στη του και κατηγορούσε την ορθόδοξη πίστη4. Ο Δ.Λ., είπε ο μάρτυρας, επεδίωκε τις συναντήσεις και μάλιστα με φορτικότητα και τον πίεζε να δεχθεί τις απόψεις του. Ο μάρτυρας δυσκολευόταν να αποφύγει τις συνα­ντήσεις, γιατί αυτός ήταν σμηνίτης και ο Δ.Λ. αξιωματικός.

Ο Ι.Σ. τον πλησίαζε και του άνοιγε συζητήσεις θρησκευτικού περιε­χομένου (συνολικά πενήντα φορές). Και αυτός (Ι.Σ.) δεν αποκάλυψε από την αρχή ότι ήταν Πεντηκοστιανός. Ο μάρτυρας το έμαθε από το σμηνίτη Γ.Αντ. μετά δύο μήνες. Ο Ι.Σ. του ζήτησε τον αριθμό τηλεφώνου του σπι­τιού του, για να πάνε μαζί στην πεντηκοστιανή «εκκλησία». Επίσης, όταν έπαιρνε άδεια, με επιμονή του ζητούσε να πάει στην «εκκλησία» τους, λέγοντας του ότι εκεί γίνονται θαύματα, όπως η γλωσσολαλιά5, και εκεί θα γνωρίσει την πραγματική ζωή. Τον πίεζε ακόμα να διαβάζει την εφημ. Χριστιανισμός. Και οι δύο παραπάνω αξιωματικοί, όταν εκτελούσαν χρέη Αξιωματικών Υπηρεσίας, τον καλούσαν στο γραφείο τους, του διάβαζαν περικοπές της Αγ. Γραφής, τις οποίες ερμήνευαν κατά τα δικά τους πι­στεύω και του έβαζαν να ακούει κασέτες με πεντηκοστιανά κηρύγματα6.

 

 

 1)     Πολλές φορές με τα λεγόμενα τους θιγόταν η θρησκευτική του συνείδη­ση. Χαρακτήρισε τους κατηγορούμενους ευγενείς αλλά φορτικούς. Δεν τους κατήγγειλε τότε, γιατί αφενός δε γνώριζε ότι μπορούσε να το κάνει και αφετέρου γιατί ήταν επιφυλακτικός. Φοβόταν, επειδή ήταν αξιωματικοί7.

2) Ο Γ.Αντ., δάσκαλος (πρώην σμηνίτης), ανέφερε, μεταξύ των άλ­λων, ότι τις συζητήσεις άρχιζε ο Δ.Λ., ο οποίος καταφερόταν από την πρώτη τους συνάντηση κατά της ορθόδοξης πίστης και του ζητούσε να πάει στην «εκκλησία» τους. Προσπαθούσε να τον πείσει γι' αυτό με φορτικότητα (είκοσι φορές), πάντα με δική του πρωτοβουλία. Οι συζητήσεις πραγματοποιούνταν στο γραφείο Αξιωματικού Υπηρεσίας. Η με φορτικότητα επιμονή των αξιωματικών να επιβάλουν τις θρησκευτικές τους από­ψεις στους υφιστάμενους τους σμηνίτες επαναφέρει στη σκέψη μας την πρόταση κατάργησης των «μεταξικών» νόμων περί προσηλυτισμού. Δεν θα είχαμε αντίρρηση να δεχθούμε τη θέση του καθηγητή Μ. Σταθόπουλου για μια «ανοιχτή κοινωνία»8 ή τη θέση του καθηγητή Χ. Παπαστάθη για μια εφ' άπαξ δικαστική απόφαση, με την οποία θα αναγνωρίζονταν όλες οι θρησκείες ως Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου, αλλά γεννούνται αυτομάτως εύλογα ερωτήματα: Ποιες όμως θρησκείες; Τις γνωστές; Ορ­θόδοξη, Ρωμαιοκαθολική, Ισραηλιτική κ.ά.; ή όλες τις αμερικανοεισαγόμενες ομάδες προτεσταντικού προσανατολισμού, με βασική επιδίωξη το με κάθε τρόπο «ευαγγελισμό» των ατόμων, όπως η περίπτωση που εξετά­ζουμε εδώ;

 Όταν ανέλαβε προϊστάμενος του ο Σ.Μ., εκμεταλλευόμενος τη θέση του, τον παρότρυνε να δεχθεί τις δοξασίες των Πεντηκοστιανών. Κι αυτός τον πίεζε (επτά φορές) να αποδεχθεί τις δοξασίες του και τον προέτρεπε με φορτικότητα να επισκεφθεί την «εκκλησία» τους. Κάθε φορά που επέ­στρεφε από άδεια στη Μονάδα, τον ρωτούσε αν επισκέφθηκε την «εκ­κλησία» τους.

 Ο μάρτυρας τόνισε ότι, επειδή ήταν αξιωματικοί (ιεραρχική εξάρτη­ση), δεν μπορούσε να αρνηθεί τις προσκλήσεις τους για συζήτηση (φοβό­ταν τη μετέπειτα συμπεριφορά τους απέναντι του). Δεν απευθύνθηκε στους προϊσταμένους του, είπε, γιατί είχε μάθει ότι και ανώτατοι αξιωμα­τικοί της Πολεμικής Αεροπορίας ήταν μέλη αυτής της αίρεσης10.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

1. Απόφαση με αριθμ. 209/1992/ΔΣΑΑ, σ. 2. Πράγματι, με βάση το άρθρ. 353 § 1 ΚΠΔ, εφαρμοζόμενο στην προκειμένη περίπτωση σύμφωνα με το άρθρ. 434 ΣΠΚ, εάν το δικαστήριο κρίνει ότι κατά την διάρκεια της συνεδρίασης είναι δυνατό να προσέλθει μάρ­τυρας που δεν κλητεύθηκε και τη μαρτυρία του τη θεωρεί αναγκαία, μπορεί να διατάξει την άμεση εμφάνιση και εξέταση αυτού (Πρβλ. Α. ΚΟΝΤΛΞΗ [επιμέλ.], Κώδικας Ποινι­κής Δικονομίας, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα 1995, σσ. 293-294, όπου και παραπομπές σε συ­ναφή άρθρα).

2. Απόφαση, σ. 3.

3. Αξιωματικός Υπηρεσίας Μονάδος: «άρθρ. 47.§ 3. Τυγχάνει ο αντιπρόσωπος του διοικητού και του επιτελείου της Μονάδος κατά τας μη εργασίμους ώρας και ημέρας αρ­γίας, και είναι υπεύθυνος δια την άμεσον λήψιν των ενδεικνυομένων μέτρων εις πάσαν περί­πτωσιν, μέχρις αφίξεως του διοικητού ή υποδιοικητού της Μονάδος, ή των αρμοδίων επιτε­λών... § 6. Ευθύνεται δια την άμεσον αντιμετώπιπιν όλων των παρουσιαζομένων καταστά­σεων, βάσει των οδηγιών και κατευθύνσεων του διοικητού» (ΓΕΣ/Δνσις Οργανώσεως/3β, Κανονισμός εσωτερικής υπηρεσίας των στρατευμάτων, ΣΚ 20-2, εκδ. Τυπογραφείον Ενό­πλων Δυνάμεων, Αθήναι 1980, ανατύπωση 1995, σσ. 47-48). Σημειώνεται ότι ο ΣΚ 20-2 κυρώθηκε με τη με αριθμ. Φ. 073.114/3/244609/Σ. 150/10 Μαΐου 1980 απόφαση του Υφυ­πουργού Εθνικής Άμυνας.

4. Ο Λ. Φέγγος, απαντώντας σε ερωτήματα «πιστών», γράφει: «Η θεολογική διδα­σκαλία της εκκλησίας είναι η ίδια με της Ορθόδοξης. Θεολογική διδασκαλία, δεν εννοώ τον τρόπο της λειτουργίας και της λατρείας τους, αλλά τα δόγματα όπως διατυπώνονται στο σύμβολο της Πίστεως...» (Χριστιανισμός, Ιούλ. 1992, σ. 4).

5. Οι Πεντηκοστιανοί ερμήνευσαν τη φράση από τις Πράξεις των Αποστόλων 2, 4: «...και ήρξαντυ λαλείν ετέραις γλώσσαις καθώς το πνεύμα έδιδον αυτοίς αποφθέγγεσθαι» όπως ήθελαν. Για περισσότερα στοιχεία βλ.: ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΥ, Εγχειρίδιο αφέ­σεων, σσ. 175-178. ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ, Πεντηκοστιανοί, σσ. 23-26. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, Σύγχρο­νες αιρέσεις, σσ. 152 επ. Ψ ΑΛΤ ΑΚΗ, Απειλή για την Ορθοδοξία μας, σσ. 70-73. ΚΑΡΑΝΙΚΟΛΑ, Οι αιρετικοί Προτεστάντες, σ. 280. ΤΣΙΑΚΚΑ, Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό, σσ. 793-794.

6. Ο Α. Χ. Παπαδαμάκης αναφέρει χαρακτηριστικά: «Ειδικότερα η υπηρεσιακή ε­ξουσία υπάρχει όταν ο δράστης με βάση την υπηρεσιακή του θέση, ως προϊσταμένου, μπορεί να επηρεάσει δυσμενώς ή ευνοϊκός την υπηρεσιακή θέση του υφισταμένου του. Ενώ η κατά­χρηση της υπηρεσιακής εξουσίας καταφάσκεται όταν η ανωτέρω εξουσιαστική σχέση χρησι­μοποιείται από το δράστη (είτε με διαταγή είτε με διατύπωση σχετικών αξιώσεων) για τη διαμόρφωση της βουλήσεως του υφισταμένου στη διενέργεια πράξεων που δεν έχουν σχέση με την υπηρεσία ή εν πάση περιπτώσει αντιβαίνουν στους σκοπούς της» (ΠΑΠΑΔΑΜΑΚΗ, Στρατιωτικό Ποινικό Δίκαιο, σ. 224).

7. Απόφαση, σσ. 4 επ. Πρβλ. πόρισμα του Συνηγόρου του Πολίτη, σχετικά με τις προσηλυτιστικές (όπως κατηγορήθηκε) δραστηριότητες αντιρρησία συνείδησης, σχολιά­ζει: «η απλή διάδοση θρησκευτικών πεποιθήσεων, ακόμη και εκ μέρους προσώπου που υπη­ρετεί σε οιαδήποτε δημόσια θέση, είναι ποινικώς μεν αδιάφορη εφ ‘ όσον δεν συνοδεύεται α­πό "μέσα απατηλά", πειθαρχικός δε εξ ίσου αδιάφορη εφ ‘ όσον δεν συνοδεύεται από κατά­χρηση της δημόσιας θέσης...» (Πόρισμα με αριθμ. πρωτ. 13889.03.2.4/15 Μαΐου 2004/Συνήγορος του Πολίτη, σ. 2, www. Synigoros.gr). Εμείς υπογραμμίζουμε τον όρο κατάχρηση της δημόσιας θέσης. Περίληψη του πορίσματος αυτού βλ. ΚΟΝΙΔΑΡΗ, Νομική θεωρία και πράξη, σ. 111.

8. Ο Μ. Σταθόπουλος υπεραμύνεται της κατάργησης κάθε είδους ποινικοποίησης του προσηλυτισμού, καταλήγοντας: «Έτσι μόνο μπορεί να κάνουμε κι εμείς το βήμα προς μια θρησκευτικά ουδέτερη, ανοιχτή κοινωνία- κοινωνία και ανοχής και πλήρους θρησκευτι­κής ελευθερίας, όπου όλοι οι Έλληνες και αυτοί που ακολουθούν τις επικρατούσες αντιλή­ψεις και τρόπους ζωής και θρησκεύεσθαι και όλοι οι άλλοι θα είναι ισότιμοι απέναντι στην ελληνική Πολιτεία» (Μ. ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ, «Η εκκοσμίκευση της Πολιτείας», Θρησκευτι­κή ελευθερία και δημοκρατία, εκδ. Παρασκήνιο, Αθήνα 2000, σ. 67). Πρβλ. Χ. Κ. ΠΑΠΑ­ΣΤΑΘΗ, «Η θρησκευτική ελευθερία στην Ελλάδα», Πολιτεία, Ορθόδοξη Εκκλησία και θρησκεύματα στην Ελλάδα, [Νομοκανονική Βιβλιοθήκη 16], εκδ. Επέκταση, Κατερίνη 2006, σσ. 319-324. I. Μ. ΚΟΝΙΔΑΡΗ, «Εκκλησιαστική πολιτική στο Ελληνικό κράτος», Πολιτεία, Ορθόδοξη Εκκλησία και θρησκεύματα στην Ελλάδα, [Νομοκανονική Βιβλιοθήκη 16], εκδ. Επέκταση, Κατερίνη 2006, σσ. 332-333.

 

Απόσπασμα από το εξαιρετικό βιβλίο: 

ΠΡΟΣΗΛΥΤΙΣΜΟΣ - Πεντηκοστιανοί στην Πολεμική Αεροπορία

ΣΩΤΗΡΙΟΥ ΛΙΟΣΗ



Αρχιμ. ΔΑΝΙΗΛ ΓΟΥΒΑΛΗ

(Από το βιβλίο: ΝΕΦΕΛΑΙ ΑΝΥΔΡΟΙ)

 

      Μία άλλη πλάνη των Πεντηκοστιανών είναι ότι πιστεύουν πως τα χαρίσματα του Θεού δίνονται χωρίς τον ανάλογο κόπο και μόχθο.

Σύμφωνα με την μακραίωνη πείρα της Εκκλησίας μας, όσοι έλαβαν κάποιο πνευματικό χάρισμα, λ.χ. το χάρισμα να εκδιώκουν δαιμόνια (αυτό το είχε ο άγιος Γεράσιμος), το χάρισμα να προφητεύουν (αυτό το είχε ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός), το χάρισμα να θεραπεύουν ασθένειες (αυτό το είχε ο άγιος Νεκτάριος) αυτοί πέρασαν από τον μόχθο, τον κόπο, την άσκησι, την νηστεία, την προσευχή, την υπομονή μεγάλων πειρασμών και θλίψεων. Για να λάβης άγιο Πνεύμα, πρέπει να χύσης αίμα. Δος αίμα και λάβε Πνεύμα. Αυτή η αρχή ισχύει.

    Στους Πεντηκοστιανούς ισχύουν άλλα. Μόλις προσχωρήσουν σ' αυτήν την θρησκευτική ομάδα, σε σύντομο χρονικό διάστημα, χωρίς ασκητικούς ιδρώτες, χωρίς εξαγόρευσι αμαρτιών, χωρίς υπομονή σε μακροχρόνιες δοκιμασίες, χωρίς κόπο, λαμβάνουν πλούσια τα χαρίσματα του Πνεύματος.

Κατά καιρούς έτυχε να ασχοληθώ με αιρέσεις. Έβλεπα στις διδασκαλίες τους κάτι περίεργα πράγματα, που για κάποιον ο οποίος μελέτα την Γραφή και τους Πατέρες φαίνονται εξωφρενικά. Λ. χ. στους Μάρτυρες του Ιεχωβά υπάρχει η διδασκαλία ότι στην μέλλουσα αιωνιότητα θα υπάρχουν δύο παράδεισοι, ένας ουράνιος για κάτι λίγους και ένας επίγειος για τον πολύ όχλο. Σε ιεχωβιτικά βιβλία έχω διαβάσει ότι οι Τρεις Μάγοι εσκόπευαν να φονεύσουν τον Χριστό! Οι Πεντηκοστιανοί μας λένε ότι πιάνεις ψάρια χωρίς να βρέξης πόδια.  

Τι διαβάζουμε στα κείμενα των θεοφόρων Πατέρων που εγνώριζαν άριστα την Αγία Γραφή και ήταν πλήρεις Αγίου Πνεύματος;

Ας δούμε ενδεικτικά ένα κείμενο του οσίου Συμεών του νέου θεολόγου, τον οποίον μάλιστα εκτιμούν ιδιαίτερα μερικοί Ορθόδοξοι που συμπλέουν με τους Πεντηκοστιανούς, οι λεγόμενοι Χαρισματικοί.

       "Του Ευθυμίου και του Σάββα και των επομένων Αγίων ποιος θα διηγηθή τις πράξεις που υπερβαίνουν τα ανθρώπινα μέτρα; Πριν λάβουν την χάρι του Πνεύματος ή μετά από τότε που την έλαβαν, κανείς μέχρι τώρα δεν βγήκε από το ψυχικό του σκοτάδι χωρίς κόπους και πολλούς μόχθους και ιδρώτες, χωρίς βία και στενοχώρια και θλίψι, και κανείς δεν αντίκρισε το φως του Αγίου Πνεύματος. Διότι η βασιλεία των ουρανών κερδίζεται με την βία, και την αρπάζουν όσοι μεταχειρίζονται βία (Ματθ. ια' 12). Η δε βασιλεία των ουρανών είναι η μετοχή του Αγίου Πνεύματος, διότι αυτό είναι το λεχθέν ότι η βασιλεία των ουρανών υπάρχει μέσα σας (Λουκ. ιζ' 21). Αυτό ελέχθη για να καταβάλουμε σπουδή, ώστε το Άγιο Πνεύμα να το λάβουμε μέσα μας.

Ας μη λένε αυτοί που απέχουν από την συνεχή βία και στενοχώρια και ευτέλεια και θλίψι, εμείς έχουμε μέσα μας το Άγιο Πνεύμα, διότι χωρίς έργα και ιδρώτες και κόπους για την αρετή, ετούτος ο μισθός δεν δίνεται σε κανένα. Γι' αυτό καλό είναι εκείνο που λέγεται από πολλούς, δείξε μου την δουλειά που έκανες και μετά να ζήτησης μισθό. . .

Εκοπίασε ο μακάριος πατέρας μας Συμεών (πρόκειται για τον Συμεών τον Ευλαβή, τον πνευματικό του πατέρα) ώστε να ξεπεράση τους παλαιούς αγίους Πατέρες. Και υπέμεινε τόσους πειρασμούς και θλίψεις, ώστε να φανή ίσος με τους πιο επιφανείς μάρτυρες. Γι' αυτά λοιπόν δοξάσθηκε από τον Θεό και έγινε απαθής και άγιος και έλαβε, μπορούμε να πούμε, μέσα του όλον τον Παράκλητο. . .

Γι' αυτό και ο Παύλος λέει, εάν πάσχουμε μαζί με τον Χριστό, τότε και θα δοξασθούμε μαζί με αυτόν (Ρωμ. η' 17). Εάν όμως τα πάθη, τα οποία υπέστη για μας, ντρεπόμαστε να μιμηθούμε και να υποστούμε, όπως εκείνος, γίνεται φανερό ότι ούτε στην δόξα του θα είμαστε συμμέτοχοι. Εάν συμπεριφερώμαστε έτσι, είμαστε πιστοί όχι στα έργα, αλλά μόνο στα λόγια. Όταν όμως δεν υπάρχουν έργα, η πίστις μας είναι νεκρά (Πρβλ. Ιακώβ, β' 26).

Γι' αυτό λοιπόν το λέγω και δεν παύω να το λέγω, ότι εκείνοι που δεν μιμήθηκαν τα πάθη του Χριστού με μετάνοια και υπακοή, εκείνοι που δεν μετέσχαν στον θάνατό του. . . αυτοί ούτε στην πνευματική του ανάστασι θα συμμετάσχουν ούτε Άγιο Πνεύμα θα λάβουν. Διότι με το Άγιο Πνεύμα γίνεται η ανάστασις όλων. Και δεν εννοώ την σωματική ανάστασι που θα γίνη στην συντέλεια. . . , αλλά την πνευματική αναγέννησι και ανάστασι των νεκρών ψυχών που γίνεται καθημερινά εννοώ την πνευματική ανάστασι που δίδει εκείνος που μία φορά πέθανε κι αναστήθηκε, και που ανασταίνεται δια πάντων και εις πάντας οι οποίοι ζουν άξια και που την δίδει με το Πανάγιο Πνεύμα του, δωρίζοντας ήδη από εδώ την βασιλεία των ουρανών..." (Κατήχησις 6η).

Ας θυμηθούμε και κάποια λόγια του Χριστού, που διαφωτίζουν το θέμα μας: το μέρος του σπόρου που έπεσε σε καλό έδαφος, δηλώνει εκείνους τους ανθρώπους που καλοπροαίρετα άκουσαν τον λόγο του Θεού και τον κατανόησαν και καρποφορούν με υπομονή (Λουκ. η 15). Καρποφορούσιν εν υπομονή. Χρειάζεται χρόνος και υπομονή. Καρτερία σε θλίψεις, σε δοκιμασίες, σε εμπόδια, σε πειρασμούς που δεν λείπουν ποτέ από τους πνευματικούς αγωνιστές.

      Κάποτε που διάβαζα μερικά βιβλία του Αρχιμανδρίτου Σωφρονίου Σαχάρωφ, ο οποίος εγνώρισε ίσως όσο κανείς άλλος στον 20ο αιώνα τι σημαίνει πνευματικό χάρισμα και πνευματικό ύψος και τα περιέγραψε στα βιβλία του τόσο καλά όσο κανείς άλλος στις ημέρες μας, βρήκα εκεί κάποιες φράσεις που τις υπογράμμισα: Η Πατρική Δωρεά αποκτάται μετά μεγάλου κόπου και πολλών παθημάτων (κεφ. Η προσευχή ως ατελεύτητος δημιουργία από το βιβλίο Περί προσευχής).

Σε άλλο κεφάλαιο περιγράφει τον σκληρό αγώνα που έκανε στον Άθω προκειμένου να κατανικήση τα πάθη του:

"Πολλές φορές αισθάνθηκα τον εαυτό μου σταυρωμένο πάνω σε αόρατο σταυρό. Αυτό συνέβαινε στον Άθω, όταν με κυρίευε θυμός εναντίον εκείνων που με προσέβαλλαν. Αυτό το πονηρό πάθος φόνευε μέσα μου την προσευχή και έτσι με οδηγούσε σε φρίκη. Κατά καιρούς η πάλη με το πάθος αυτό μου φαινόταν αδύνατη. Με κατέσχιζε σαν άγριο θηρίο που κατασπαράσσει το θύμα του. Κάποτε συνέβη από στιγμιαίο ερεθισμό να απομακρυνθή από μένα η προσευχή. Αγωνιζόμουνα οκτώ μήνες για να επιστρέψη. Όταν όμως ο Κύριος ενέδωσε στα δάκρυα μου, τότε η καρδιά μου έγινε πιο νηφάλια και πιο υπομονετική" (κεφ. Η έμπονος προσευχή).

Τι μας λέει η πείρα των μεγάλων αγωνιστών, και τι μας κηρύττουν οι Πεντηκοστιανοί; 

      Στο Στρατώνι Χαλκιδικής, λόγω της δράσεως των Πεντηκοστιανών, εκλήθη κάποια φορά ο π. Γεώργιος Καψάνης, αγιορείτης Ηγούμενος, για να κάνη αντιαιρετική ομιλία. Όταν σπούδαζε στην Αμερική είχε γνωρίσει καλά αυτούς τους ανθρώπους. Μεταξύ των άλλων είπε και τα εξής:

            "Χωρίς σταυρό γίνεται ανάστασις; Χωρίς να σταυρωθή ο άνθρωπος με την νηστεία, την προσευχή, την μετάνοια, την ταπείνωσι, την άσκησι, μπορεί να Ιδή τον Θεό; Προηγείται ο σταυρός στην ζωή του Χρίστου και του Χριστιανού, και έπεται η Ανάστασις και η Πεντηκοστή. Ενώ αυτοί θέλουν ανάστασι και χαρίσματα πνευματικά, χωρίς να σταυρώσουν τον εαυτό τους δια της μετανοίας, της ασκήσεως, της νηστείας, της υπακοής στην Εκκλησία".

Αγαπητοί Πεντηκοστιανοί, πλανάσθε. Σας πλάνα ο διάβολος. Τα χαρίσματα δίνονται σ' αυτούς που ακολουθούν την στενή πύλη και την τεθλιμμένη οδό. Για να φθάση ο προφήτης Ηλίας να κλείνη και να ανοίγη τον ουρανό και να αναστήση -πρώτος αυτός στην ιστορία- νεκρό, ζούσε στην εγκράτεια, στην παρθενική ζωή, στην αγρυπνία, στην αδιάλειπτη προσευχή, στην σκληρή άσκησι, στην υπομονή διωγμών εκ μέρους των ισχυρών της ημέρας, στην αγωνία και στον κίνδυνο. Για να γίνη ο Ιωάννης μεγάλος Προφήτης και βαπτιστής του Χριστού, επί πολλά έτη, από μικρό παιδί ζούσε δύσκολη ασκητική ζωή, με χίλιες δύο στερήσεις, όμοια με τον προφήτη Ηλία.

Η ταχύτητα με την οποία εσείς οι Πεντηκοστιανοί, λαμβάνετε τα πνευματικά χαρίσματα, η ευκολία με την οποία γίνεσθε προφήτες και φορείς τού Αγίου Πνεύματος και γλωσσολαλούντες δείχνει ότι από κάποια άλλη πηγή πίνετε νερό, και όχι από την πηγή τού Αγίου Πνεύματος. Εσείς ακολουθείτε την ευρύχωρο οδό, η οποία δεν οδηγεί στην ζωή, η οποία δεν οδηγεί στο ζωοποιό Πνεύμα.

Ο λόγος τού Ευαγγελίου είναι σαφής και κατηγορηματικός: Πλατειά η πύλη και ευρύχωρος η οδός η απάγουσα εις την απώλειαν (Ματθ. ζ' 13). Μη καυχάσθε ότι είσθε πολλοί, ότι αυξάνετε. Γιατί πάντα τρέχουν πολλοί σε κηρύγματα πλατείας πύλης και ευρύχωρου οδού. Πολλοί είσιν οι εισερχόμενοι δι' αυτής. Λόγος τού Χριστού.

 

 

Ο Σ.Μ. πίεζε τον Χ.Α. να προσηλυτίσει τη γυναίκα του Μ., η οποία αντιδρούσε και την οποία αποκαλούσε σατανά. Δεν άφηνε να βαπτίσουν το παιδί τους και κάποια ημέρα στις αρχές του Ιουνίου 1989, όταν πήγαν στο σπίτι του αδελφού του Απ.Μπ., τον έπιασε κρίση και έβγαζε από το στόμα του αφρούς και φώναζε: "ευχαριστώ, Χριστέ μου, που γνώρισα την αλήθεια, βλέπω στο πρόσωπο της γυναίκας μου και των παιδιών μου το σατανά". Όταν στο σπίτι τους ήρθε ο Σ.Μ. με τον Π., ο γαμπρός του συνήλθε αμέσως. Εν τω μεταξύ είχε συγκεντρωθεί πολύς κόσμος από τη γειτονιά στο σπίτι, περίπου 10-15 άτομα. Ο Σ.Μ. τότε βρήκε την ευκαιρία και άρχισε το κήρυγμά του. Προσπαθούσαν τόσον αυτός όσο και ο Π. να τους πείσουν ότι η «εκκλησία» τους ήταν ορθή και όχι η ορθόδοξη θρησκεία.

     Έλεγε ο Σ.Μ. ότι το 1992 θα έρθει το τέλος του κόσμου και θα γίνει η αρπαγή της «εκκλησίας»γι' αυτό τους προέτρεπε να τον ακολουθήσουν για να σωθούν. Οι παρευρισκόμενοι τότε αγανάκτησαν και ο νεκρός σήμερα αδελφός του τους έδιωξε. Ο μάρτυρας δήλωσε ότι πιστεύει πως η κρίση του γαμπρού του ήταν φτιαχτή. Το έκανε επίτηδες για να έρθουν σε επαφή με τον κόσμο και, να δείξουν ότι δήθεν ο Σ.Μ. είχε θεραπευτικές ικανότητες. 

Ακόμα ο γαμπρός του Χ.Α. πιεζόταν από τον Σ.Μ. να προσηλυτίσει τη γυναίκα του και αυτός της έλεγε ότι δεν πρέπει να δουλεύουν, ούτε να σπουδάσει η κόρη τους ξένες γλώσσες, γιατί θα μιλούσε πολλές γλώσσες, εάν γινόταν Πεντηκοστιανή41. Επίσης κατέθεσε ότι μέσα στη Μονάδα της Π.Α. υπήρχε ο «προφήτης»42 Ι.Β. Ήταν έτοιμη και η αδελφή μας να αλλάξει θρησκεία, επισήμανε, αλλά την απέτρεψαν από αυτό τα αδέλφια της43.


41. Απόφαση, σσ. 16-17.

42. Οι Πεντηκοστιανοί έχουν κατά καιρούς προφητεύσει πέρα από την αρπαγή του έτους 1992 και άλλα γεγονότα, όπως γεωπολιτικές εξελίξεις στα Βαλκάνια, επικαλούμενοι μαρτυρίες-προφητείες της Αγίας Γραφής («Το μέλλον της Ελλάδας», Χριστιανισμός, Φεβρ. 1990, σσ. 1, 8), ή το μέλλον της Γερμανίας, (Χριστιανισμός, Μάρτ. 1990, σ. 7), αλλά μετά το έτος 1992 παρατηρούμε ότι δεν ασχολούνται με τέτοια ζητήματα. Προφανώς η διάψευση των πρώτων προφητειών τους οδήγησε σε απομάκρυνση από την προφητεία με την παλαιοβιβλική της μορφή, σε μια νέα με τη μορφή συμβουλευτικής νουθεσίας και συμβολής στην αποκάλυψη των θείων μηνυμάτων. Ο π. Α. Αλεβιζόπουλος αναφέρει μια σειρά από παραινέσεις του Λ. Φέγγου προς τους πιστούς να μη σταματήσουν να προφητεύουν (ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΥ, Πεντηκοστιανοί, σσ. 72-74).

43. Απόφαση, σ. 17, όπου υπάρχουν και περισσότερες λεπτομέρειες.

Απόσπασμα από το εξαιρετικό βιβλίο:

ΠΡΟΣΗΛΥΤΙΣΜΟΣ - Πεντηκοστιανοί στην Πολεμική Αεροπορία

ΣΩΤΗΡΙΟΥ ΛΙΟΣΗ



 

 τοῦ Ἀρχιμ. Αὐγουστίνου Γ. Μύρου, Δρ Θ.

 

Σεβασμιώτατε Δέσποτα,

Σεβαστοὶ πατέρες,

Ἀγαπητοὶ ἀδελφοί,

    Ὕστερα ἀπὸ τὶς δοξολογίες στὸν ἐν Τριάδι Θεὸ γιὰ τὴν μεγάλη του εὐλογία νὰ εὑρίσκωμαι γιὰ τρίτο κατὰ σειρὰν ἔτος στὴν φιλόξενη Ἱερὰ Μητρόπολη Γλυφάδας, ἐκφράζω τὶς θερμὲς μου εὐχαριστίες στὸν πολυσέβαστο καὶ ἀγωνιστὴ ἐν Κυρίῳ Μητροπολίτη σας κ. Παῦλο, γιὰ τὴν πρόσκλησή του, τὴν φιλοξενία καὶ τὴν πολλὴ ἐν Χριστῷ ἀγάπη, μὲ τὴν ὁποία μὲ περιβάλλει, μαζὶ μὲ τὸν πολυτάλαντο καὶ ρηξικέλευθο συνεργό του, τὸν παλαιό μου γνώριμο καὶ συμφοιτητή μου π. Κωνσταντῖνο Στρατηγόπουλο, δίνοντας μου τὴν εὐκαιρία νὰ ἔχω αὐτὴ τὴν πνευματικὴ κοινωνία μὲ ἐκλεκτοὺς καὶ σεβασμίους πατέρες τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως, ἀλλὰ καὶ μὲ πολλοὺς ἐν Χριστῷ ἀδελφούς, γεμάτους καλὴ ἀγωνία γιὰ τὴν γνησιότητα τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως καὶ τοὺς κινδύνους ἀπὸ τὶς ποικιλώνυμες αἱρέσεις. Τὸ θέμα μὲ τὸ ὁποῖο θὰ ἀπασχολήσω τὴν ἀγάπη σας εἶναι γνωστό: «Ἀσθένεια καὶ “θεραπεία” στὴν αἵρεση τῶν Πεντηκοστιανῶν»

Θὰ ξεκινήσω καταγράφοντας τὴν τοποθέτηση τῶν Πεντηκοστιανῶν ἀπέναντι στὴν ἀσθένεια σὲ σύγκριση μὲ ἐκείνη τῆς Ἱερᾶς Παραδόσεως τῆς ἱστορικῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας.

Γενικά, οἱ ἀπόψεις τῶν Πεντηκοστιανῶν γιὰ τὴν ἀνθρώπινη ἀσθένεια εἶναι ἀσυγκρότητες, μονομερεῖς, ἀδιάκριτες καὶ παραβιβλικὲς. Ὁ Kenneth Hagin, ἀμερικανὸς πεντηκοστιανὸς ἱεροκήρυκας, ποὺ πέθανε τὸ 2003, ὑποστήριξε ὅτι «ἡ ἀρρώστεια εἶναι τοῦ Διαβόλου καὶ ἄν οἱ ἄνθρωποι παραβαίνουν τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ ἀρρωσταίνουν»[1]. Ὁ Reinhard Bonnke, κήρυκας σὲ πεντηκοστιανὴ κοινότητα τοῦ Flensburg τῆς Γερμανίας διακήρυττε ὅτι «ὁ ἀληθινὸς χριστιανὸς δὲν ἀρρωσταίνει ποτέ, διότι ὁ Χριστὸς ἀνέλαβε ἀντιπροσωπευτικὰ τὶς ἀρρώστειες»[2]. Ὁ Λεωνίδας Φέγγος, ἱδρυτὴς καὶ μέχρι σήμερα ποιμένας καὶ γενικὸς ὑπεύθυνος τῆς Ἐλευθέρας Ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας τῆς Πεντηκοστῆς (Ε.Α.Ε.Π.) στὴν Ἑλλάδα, διακηρύττει ὅτι «δὲν εἶναι θέλημα Θεοῦ νὰ πάσχουμε..., νὰ εἴμαστε ἄρρωστοι...»[3]. Καὶ σὲ ἄλλες περιπτώσεις ἐξηγεῖ καλύτερα τὶ σημαίνει αὐτὸ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Βεβαιώνει ὅτι ἡ ἁμαρτία εἶναι πράγμα ἀδύνατο μετὰ τὸ βάπτισμα (τοῦ Ἁγίου Πνεύματος). Ἑπομένως, εἶναι ἀδύνατο καὶ νὰ ἀρρωστήση κάποιος, ἐφ᾽ ὅσον ἡ ἀσθένεια εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἁμαρτίας. «Ὅταν θἄρθει (τὸ Ἅγιο Πνεῦμα), λέγει, θὰ καταστρέψει ὅλες τὶς ρίζες τῆς ἁμαρτίας. Πάει, τέλειωσε»[4]. «Οὔτε νὰ ἀγγίξει τὸ παιδὶ τοῦ Θεοῦ δὲν μπορεῖ ὁ πονηρός»[5]. Παίρνοντας δὲ ὡς παράδειγμα τὸν ἑαυτό του ὁμολογεῖ: «Καὶ νὰ αἰσθανθῶ ἕνα πόνο ἐγώ, ἔ, Κύριε, σὲ παρακαλῶ ἐν ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ ἐπιτίμησέ το, φάπ καὶ φεύγει»[6].

Ἀπὸ τὶς διακηρύξεις αὐτὲς συμπεραίνεται ὅτι οἱ Πεντηκοστιανοὶ ἀνιχνεύουν τὴν αἰτία τῆς ἀνθρώπινης ἀσθένειας κυρίως στὴν μονομερῆ δράση τοῦ διαβόλου καὶ στὶς προσωπικὲς ἁμαρτίες τοῦ ἀνθρώπου. Θεωροῦν, ἐπίσης, τὴν ἀσθένεια ὡς πολὺ μεγάλο καὶ πραγματικὸ κακό γιὰ τὸν ἄνθρωπο.

Οἱ διάσπαρτες καὶ ἀσυστηματοποίητες αὐτὲς θέσεις τῶν Πεντηκοστιανῶν γιὰ τὴν ἀνθρώπινη ἀσθένεια, ποὺ στηρίζονται σὲ ἐπιπόλαιες ὑποκειμενικὲς βιβλικὲς ἐρμηνεῖες καὶ σὲ στοχαστικὲς θεολογικὲς ἀντιλήψεις, εὑρίσκονται ἀσύμβατες μὲ τὶς παγιωμένες γιὰ αἰῶνες, βιβλικὰ τεκμηριωμένες, καὶ θεολογικὰ συνεπεῖς θέσεις τῆς Ὀρθδόξου Ἐκκλησίας.

Οἱ Ὀρθόδοξες θέσεις μποροῦν νὰ συμπυκνωθοῦν στὸν ἀποφθεγματικὸ λόγο τοῦ διακεκριμένου ἁγιορείτου Γέροντος π. Γεωργίου Καψάνη, ὅτι «ὁ πόνος (γενικὰ, καὶ εἰδικώτερα ἡ ἀσθένεια,) παραμένει πάντα ἕνα μυστήριο συνυφασμένο μὲ τὸ ἀπροσμέτρητο βάθος τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἀνθρώπου[7]. Ἡ ἀσθένεια δὲν εἶναι ἀσφαλῶς ἔργο τοῦ Θεοῦ, διότι ὅ,τι δημιούργησε ὁ ἀληθινὸς Θεὸς εἶναι «καλὸν λίαν»[8]. Οὔτε, ὅμως, ἔργο ἀποκλειστικὸ τοῦ Διαβόλου εἶναι, διότι ἀπὸ μόνος του ὁ Διάβολος τίποτε δὲν μπορεῖ νὰ δημιουργήση. Αὐτὰ δὲ ποὺ στὶς Ἅγιες Γραφὲς ὀνομάζονται «ἔργα τοῦ διαβόλου»[9] γίνονται μὲ τὴν ἀνοχὴ τοῦ Θεοῦ[10] ἤ μὲ τὴν συνέργεια τοῦ ἀνθρώπου[11]. Οὔτε καὶ μόνες οἱ προσωπικὲς ἁμαρτίες ἀποτελοῦν ἀποκλειστικὴ αἰτία τῆς ἀνθρώπινης ἀσθένειας, διότι ὑπάρχουν μεγάλοι ἁμαρτωλοὶ ποὺ δὲν ἀσθενοῦν μετὰ τὴν διάπραξη τῶν ἁμαρτιῶν, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι ποὺ ἀσθενοῦν, χωρὶς νὰ εὐθύνονται γιὰ κάποια προσωπικὴ ἁμαρτία, ὅπως ὁ τυφλός, ποὺ θεράπευσε ὁ Χριστός[12].

Σύμφωνα μὲ τὴν ἐμπειρία τῆς μιᾶς, ἀγίας καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας, ἡ ἀνθρώπινη ἀσθένεια ἔχει σχέση μὲ τὴν κτιστότητα τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ δυνατότητα τῆς φθορᾶς καὶ τῆς ἀσθενείας ὑπῆρχε ἐξ ἀρχῆς, ἀλλὰ παρέμεινε ἀνενεργοποίητη, λόγῳ τῆς κοινωνίας τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν ἄφθαρτο καὶ ἀθάνατο Δημιουργό του. Προέκυψε ὅμως ἀμέσως μετὰ τὴν πτώση τῶν πρωτοπλάτων, ἐξ αἰτίας τῆς ἀπομακρύνσεώς του ἀπὸ τὴν πηγή τῆς ἄφθαρτης καὶ ἀθάνατης ζωῆς, ἀπὸ τὸν ἀληθινὸ Θεό. Μὲ τὴν ἀπομάκρυνση αὐτὴ, γιὰ τὴν ὁποία τὴν κύρια εὐθύνη ἔχει ὁ ἄνθρωπος μὲ τὴν ἐλεύθερη ἁμαρτωλὴ ἐπιλογή του, ἐνεργοποιήθηκε σ᾽ αὐτὸν, ὅπως καὶ στὴν κτίση, ἡ φθαρτότητα[13], ἡ ὁποία ἐκδηλώθηκε ὡς πολύμορφη ἀσθένεια τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος[14], ὡς γήρανση καὶ ὡς θάνατος[15].

Ὁ Θεός, λοιπόν, ἐνῶ ὁ ἴδιος δὲν δημιουργεῖ τὴν ἀσθένεια, τὴν χρησιμοποιεῖ ὡς ἀποτελεσματικὸ φάρμακο γιὰ τὴν ὁλοκληρωμένη καὶ μόνιμη θεραπεία τοῦ ἀνθρώπου, τὴν ἐπαναφορά του στὴν χαρισματικὴ ἀφθαρσία καὶ ἀθανασία, τὴν ρίζα τῆς ὑγείας. Ἀνθρωπίνως θὰ μπορούσαμε νὰ ποῦμε ὅτι ἐνεργεῖ ὅπως ὁ ἄριστος γιατρὸς, ὁ ὁποῖος, ἐνῶ δὲν φέρει καμμία εὐθύνη γιὰ τὴν παρουσία τῆς μούχλας, τὴν ἀξιοποιεῖ γιὰ τὴν παρασκευὴ τοῦ σωτήριου φαρμάκου τῆς πενικιλλίνης.

Ὁ Θεὸς δὲν ἀπαλλάσσει πάντοτε τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὴν ἀσθένεια[16], ἀλλὰ πάντοτε σκύβει ἀπὸ τὸ θεϊκό του ὕψος καὶ συμμετέχει στὸν ὁποιονδήποτε ἀνθρώπινο πόνο καὶ σ᾽ αὐτὸν τῆς ἀσθενείας. Παράλληλα μὲ τὴν ἐνανθρώπηση τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, καὶ εἰδικώτερα μὲ τὴν σταυρικὴ του θυσία καὶ τὴν ἀνάσταση, ἀνοίγει τὸν δρόμο γιὰ τὴν τέλεια, τὴν αἰώνια θεραπεία τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὴ φθορά, ἐκδήλωση τῆς ὁποίας εἶναι καὶ ἡ ἀσθένεια.

Ὁ Διάβολος, ὁ ὁποῖος συνήργησε νὰ ἐκδηλωθῆ στὸν κτιστὸ ἄνθρωπο μὲ τὴν πτώση ἡ φθαρτότητα καὶ μ᾽ αὐτὴν ἡ ἀσθένεια, καὶ αὐτὸς τὴν χρησιμοποιεῖ, ἀλλὰ μὲ ἄλλο σκοπό: Νὰ διαβάλη τὸν Θεὸ στὸν ἄνθρωπο ὅτι δὲν τὸν ἀγαπᾶ καὶ δὲν ἐνδιαφέρεται γιὰ τὴν εὐτυχία του. Ἀπώτερος δὲ στόχος του εἶναι νὰ κρατήση τὸν ἄνθρωπο μακρυὰ ἀπὸ τὸν ἀληθινὸ καὶ μόνο Θεραπευτή του, γιὰ νὰ χαρῆ νὰ τὸν ἰδῆ νὰ κολάζεται αἰώνια.

Οἱ ἄνθρωποι τέλος, μποροῦν νὰ καταταχθοῦν σὲ δύο βασικὲς κατηγορίες ὡς πρὸς τὴν στάση τους ἀπέναντι στὴν ἀσθένεια. Εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ δίνουν τὴν ἐμπιστοσύνη τους στὸν Διάβολο καὶ ἐκλαμβάνουν τὴν ἀσθένεια ὡς ἐχθρικὴ τιμωρητικὴ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, ἐπειδὴ ἁμάρτησαν. Τότε τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι αὐτὸ ποὺ περιγράφεται στὴν Ἀποκάλυψη τοῦ Ἰωάννου, ὅτι «ἐμασῶντο τὰς γλώσσας αὐτῶν ἐκ τοῦ πόνου καὶ ἐβλασφήμουν τὸν Θεὸν τοῦ οὐρανοῦ ἐκ τῶν πόνων αὐτῶν καὶ ἐκ τῶν ἑλκῶν αὐτῶν καὶ οὐ μετενόησαν ἐκ τῶν ἔργων αὐτῶν»[17]. Κάποιοι ἄλλοι ἐμπίπτουν στὴν παγίδα νὰ θεωροῦν τὴν ἀσθένεια ὡς ἔργο μόνου τοῦ διαβόλου, καὶ γι᾽ αὐτὸ μέγιστο κακό (διαβολικὸ κακό), ἤ ἀποτέλεσμα ἀποκλειστικὰ τῶν προσωπικῶν ἁμαρτιῶν, καὶ νὰ ἀναζητοῦν τὴν θεραπεία τους ἀπὸ ἐκείνους ποὺ ἀναρμόδια ἐπαγγέλλονται ὅτι μποροῦν νὰ τοὺς θεραπεύσουν μὲ τὴν ἀποκλειστικὴ παρουσία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ὅπως εἶναι οἱ Πεντηκοστιανοί.

Οἱ ἄλλοι ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους εἶναι αὐτοὶ ποὺ ἐμπιστεύονται στὸν Θεό, δηλαδή, οἱ ἅγιοι. Οἱ ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας ἀντιλαμβάνονται τὴν ἀσθένεια ὡς ἐξαιρετικὴ εὐκαιρίαστὸν παρόντα βίο. Τὴν ἀποδέχονται ὡς εὐκαιρία νὰ δοκιμάσουν τὴν γνησιότητα τῆς δικῆς τους ἀγάπης πρὸς τὸν Θεό, ἀγάπης χωρὶς ἀνταλλάγματα, ἀλλὰ μόνον γι᾽ Αὐτόν[18]. Εἶναι χαρακτηριστικὴ ἡ ἀμετακίνητη ἀγάπη τοῦ Ἰὼβ πρὸς τὸν Θεὸ καὶ μετὰ τὴν καταφορὰ τῶν ἀμετρήτων δεινῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τῆς ἐπώδυνης ἀσθενείας του μὲ ἕλκη σὲ ὁλόκληρο τὸ σῶμά του[19]. Οἱ ἅγιοι κατανοοῦν τὴν ἀσθένεια ὡς εὐκαιρία νὰ συνειδητοποιήσουν τὴν δική τους πνευματικὴ ἀσθένεια, ἡ ὁποία χωρὶς θεραπεία θὰ τοὺς ὁδηγήση στὴν αἰώνια κόλαση. Αὐτῆς τῆς κολάσεως εἰκόνα στὸν παρόντα βίο εἶναι ἡ βιολογικὴ ἀσθένεια (σωματικὴ καὶ ψυχική)[20]. Γνωρίζουν τὴν ἀνθρώπινη ἀσθένεια ὡς εὐκαιρία νὰ παρακινήσουν τὴν καλή τους προαίρεση, γιὰ νὰ ταπεινωθοῦν καὶ νὰ μετανοήσουν, ὅπως μαρτυρεῖ ὁ Δαυῒδ στοὺς Ψαλμούς[21]. Βιώνουν ἀκόμη τὴν ἀσθένεια ὡς εὐκαιρία νὰ ἀναπληρώσουν τὰ ὑστερήματα τῶν θλίψεων τοῦ Χριστοῦ, συμμετέχοντας στὸ πάθος του ὡς μέλη τοῦ Σώματός του[22]. Ἔτσι ἐξηγεῖται ἡ σφοδρὴ ἐπιθυμία τοῦ ἀββᾶ Ἀγάθωνος ἀπὸ ἀγάπη στὸν Χριστὸ νὰ βρῆ ἕνα λεπρὸ γιὰ νὰ λάβη τὸ ἄρρωστο σῶμα ἐκείνου καὶ νὰ τοῦ δώση τὸ ὑγιὲς δικό του[23].

Σὲ τελικὴ ἀνάλυση, ὅπως ἐξηγεῖ ὁ ἅγιος Χρυσόστομος, ἡ ἀνθρώπινη ἀσθένεια δὲν εἶναι πραγματικὸ κακό, διότι δὲν μπορεῖ νὰ βλάψη τὸν ἄνθρωπο αἰώνια. Ἀντίθετα μπορεῖ νὰ ἀξιοποιηθῆ γιὰ τὴν αἰώνια σωτηρία του. Ἀληθινὸ κακὸ εἶναι ἐκεῖνο ποὺ ἐμποδίζει τὴν πραγμάτωση τοῦ κυρίου σκοποῦ τοῦ ἀνθρώπου, ποὺ εἶναι ἡ ὁμοίωσή του μὲ τὸν Θεό. Ἐμπόδιο γιὰ νὰ γίνη κάποιος ὅμοιος μὲ τὸν Θεό δὲν εἶναι ποτὲ ἀπὸ μόνη της ἡ ἀρρώστεια, ἀλλὰ πάντοτε ἡ ἁμαρτία[24].

Ὅλα αὐτὰ εἶναι ἄγνωστα καὶ ἀδιανόητα γιὰ τοὺς Πεντηκοστιανούς. Ὅσον δὲ ἀφορᾶ στὴν πιὸ συγκεκριμένη θέση τους, ὅτι ὁ ἀληθινὸς χριστιανὸς δὲν ἀρρωσταίνει, αὐτὴ εἶναι καθαρὰ ἀντιβιβλικὴ, διότι πουθενὰ δὲν λέγεται τοῦτο στὴν Ἁγία Γραφή[25], ἀλλὰ καὶ διότι ὑπάρχουν βιβλικὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔζησαν μὲ μεγάλη συνέπεια τὴ χριστιανικὴ ζωὴ καὶ ὅμως ἀσθένησαν, ὅπως ὁ Ἰώβ[26] καὶ οἱ ἄξιοι μαθηταὶ τοῦ ἀποστόλου Παύλου, ὁ Τιμόθεος καὶ ὁ Ἐπαφρόδιτος[27]. Ἐπὶ πλέον ἡ ἄποψη αὐτὴ «μπορεῖ νὰ ἔχη τρομακτικὲς συνέπειες στοὺς σωματικὰ ἀσθενεῖς ἀδελφούς μας, ἐὰν πιστέψουν πὼς ἐν ὅσῳ εἶναι σωματικὰ ἄρρωστοι δὲν μποροῦν νὰ εἶναι παιδιὰ τοῦ Θεοῦ», ὅπως ἐπισημαίνει ὁ μακαριστὸς π. Ἀντώνιος Ἀλεβιζόπουλος[28].

Ἔρχομαι τώρα νὰ ἐξετάσω τὴν θεραπεία τῶν ἀνθρωπίνων ἀσθενειῶν, ὅσον ἀφορᾶ στὸ πῶς τὴν ἀντιλαμβάνονται οἱ Πεντηκοστιανοὶ καὶ πῶς τὴν προσεγγίζει ἡ Ὀρθόδοξη θεολογία:

Οἱ Πεντηκοστιανοὶ ἑστιάζουν τὴν προσοχή τους στὴν φυσικὴ θεραπεία, μὲ τὴν ὁποία μποροῦν οἱ ἄνθρωποι νὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ δυσάρεστες φυσικὲς καταστάσεις (ὅπως ἀπὸ τὸν πόνο, τὴν βιολογικὴ, σωματικὴ καὶ ψυχικὴ ἀδυναμία, ἤ τὴν στέρηση ὑλικῶν καὶ ἐνδοκοσμικῶν ἀπολαύσεων)[29]. Αὐτὴ τὴν βιολογικὴ θεραπεία τὴν θεωροῦν μέγιστο ἀγαθό, ὅπως θεωροῦν καὶ τὴν ἀσθένεια μέγιστο κακό[30]. Φαίνεται νὰ ἀγνοοῦν τὴν βαρύτατη ἀσθένεια τῆς φθορᾶς τοῦ ἀνθρώπου ὡς ὀντολογική. Ἀκόμη καὶ ὅταν ὅμιλοῦν γιὰ πνευματικὴ ἀσθένεια καὶ ὑγεία τὰ ἐννoοῦν ἠθικιστικὰ καὶ ὄχι ὀντολογικά[31].

Δέχονται ἐπίσης τὴν δυνατότητα βιολογικῆς θεραπείας ὡς χάρισμα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μὲ βάση τὶς ἁγιογραφικὲς μαρτυρίες[32]. Προχωροῦν ὅμως πέρα ἀπὸ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τῶν Ἁγίων Γραφῶν καὶ πιστεύουν ὅτι ἡ ἐπιτέλεση θεραπειῶν ἀποτελεῖ πάντοτε ἀποδεικτικὸ στοιχεῖο ὅτι στὸν χῶρο ἐκεῖνο, καὶ ἐν προκειμένῳ στὴν λεγόμενη Ἐκκλησία τῶν Πεντηκοστιανῶν, ἐνεργεῖ ἀπαραίτητα τὸ Ἅγιο Πνεῦμα[33]. Ἑπομένως θεωροῦν ὅτι κατέχουν ἕνα ἀκόμη ἀδιάσειστο ἐπιχείρημα ὅτι ἡ ἐκκλησία τῆς Πεντηκοστῆς εἶναι ἡ ἀληθινὴ ἐκκλησία. Γι᾽ αὐτὸ καὶ δίνουν μεγάλη βαρύτητα στὴν ὕπαρξη καὶ προβολὴ τέτοιων θεραπειῶν[34].

Μὲ βάση τὶς βιβλικὲς διηγήσεις θεραπειῶν καὶ τὴν ἐμπειρία τῶν ἁγίων τῆς ἱστορικῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ἡ θεραπεία τῆς ἀνθρώπινης ἀσθένειας δὲν εἶναι αὐτοσκοπός, οὔτε μέγιστος σκοπὸς. Χωρὶς νὰ παραβλέπεται ἡ παρηγορία καὶ ἡ ἀνακούφιση τῶν ἀσθενούντων, ἡ θεραπεία εἶναι πρωτίστως μέσο γιὰ νὰ ὁδηγηθοῦν οἱ ἄνθρωποι στὴν ὁλοκληρωμένη καὶ μόνιμη θεραπεία ἀπὸ τὴ φθορὰ καὶ τὸν θάνατο. Εἶναι σημεῖο γιὰ νὰ δειχθῆ ἡ δυνατότητα τῆς τέλειας καὶ μόνιμης θεραπείας τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν μόνο θεραπευτὴ Ἰησοῦ Χριστό[35]. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ δὲν γίνεται κατ᾽ ἀνάγκη. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν προαίρεση τοῦ θεραπευομένου, ὅπως εὔκολα συμπεραίνουμε ἀπὸ τὴν θεραπεία τῶν δέκα λεπρῶν. Εἶναι γνωστὸ ὅτι, μετὰ τὴν θεραπεία τους, μόνον ὁ ἕνας ἐπέστρεψε κοντὰ στὸν Ἰησοῦ, ἐνῶ οἱ ὑπόλοιποι ἐννέα ἀδιαφόρησαν[36]. Εἶναι γνωστὸ, ἐπίσης, ὅτι ὅλοι, ὅσοι μέσα στοὺς αἰῶνες θεραπεύθηκαν, ἀργὰ ἤ σύντομα ὑπέκυψαν στὴ φθορὰ μὲ τὸν θάνατο. Ἑπομένως, ἡ ὠφέλειά τους ἀπὸ κάποια θαυματουργικὴ θεραπεία δὲν ἦταν μόνιμη.

Στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία εἶναι βεβαιωμένα ἀποδεκτὴ ἡ ὕπαρξη ἰαματικοῦ χαρίσματος. Καὶ ἔχει αὐτὴ νὰ ἐπιδείξη ἀμέτρητους χαρισματούχους ἰαματικούς ἁγίους. Ὅμως τὸ χάρισμα αὐτὸ διακρίνεται τόσο ἀπὸ τὸ φυσικὸ χάρισμα ποὺ ἔχει ἕνας γιατρὸς ἐπιστήμονας νὰ θεραπεύη, ὅσο καὶ ἀπὸ τὴν παραπλανητικὴ ἀπομίμησή του, ποὺ ἐνεργεῖται ἀπὸ τὰ πονηρὰ πνεύματα, καθόσον καὶ αὐτὸ μαρτυρεῖται ὅτι συμβαίνει[37]. Πρέπει νὰ παρατηρήσουμε, ἐπίσης, ὅτι τὸ γνήσιο χάρισμα τῶν ἰαμάτων καὶ στὴν ἀποστολικὴ ἐποχὴ ἐδίδετο «ἐν τῷ αὐτῷ πνεύματι» μὲ τὸ χάρισμα τῆς πίστεως, καὶ πάντοτε «ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ»[38], ποὺ σημαίνει ὅτι τὸ γνήσιο χάρισμα τῶν ἰαμάτων ἔχει πάντοτε ἄρρηκτη σχέση μὲ τὴν ἀληθινὴ πίστη καὶ τὴν ἀληθινὴ Ἐκκλησία. Αὐτὲς οἱ πολὺ βασικὲς βιβλικὲς καὶ θεολογικὲς διακρίσεις παραμένουν ἀπαρατήρητες ἀπὸ τοὺς «ἁγιογραφικοὺς» Πεντηκοστιανούς, ἐνῶ δηλώνεται ὅτι τό χάρισμα τῶν ἰαμάτων «διενεργεῖται ... ἁπλὰ καὶ μόνο μέσω τῆς προσευχῆς, εἴτε μέσα στὰ ὅρια τῆς ἐκκλησίας, εἴτε ἐκτὸς αὐτῆς»[39].

Μὲ τὸ ἴδιο χάρισμα τῆς διακρίσεως γίνεται ἀντιληπτὸ στοὺς ἁγίους τῆς Ἐκκλησίας ὅτι ἡ ἐπιτέλεση θεραπειῶν δὲν εἶναι πάντοτε σημεῖο τῆς παρουσίας τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ποὺ πιστοποιεῖ τὴν γνησιότητα τῆς θεωρούμενης ἀπὸ κάποιους ἀληθινῆς ἐκκλησίας. Ἀποστομωτικὴ ἀπάντηση σ᾽ αὐτὴν τὴν αὐθαίρετη καὶ ἀντιβιβλικὴ θέση τῶν Πεντηκοστιανῶν δίνεται ἀπὸ πατερικὸ κείμενο, τὸ ὁποῖο μὲ ἐπιφυλάξεις ἀποδίδεται στὸν ἅγιο Ἰουστῖνο τὸν μάρτυρα.

«Ἐρώτηση: Ἐὰν στὶς ἐκκλησίες τῶν αἱρετικῶν γίνονται θαύματα, ὅπως θεραπεῖες ἀσθενειῶν, ἐκδίωξη πονηρῶν πνευμάτων, συγκομιδὴ καρπῶν τῆς γῆς, ἀναβλύσεις ἐλαίου, πῶς δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκεῖνοι νὰ στερεώνονται στὴν πλάνη;

Ἀπόκριση: Ὅπως τὸ “ἀνατέλλειν τὸν ἥλιον ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθούς, βρέχειν ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους” δὲν στηρίζει τοὺς πονηροὺς καὶ ἀδίκους νὰ παραμένουν στὴν πονηρία καὶ στὴν ἀδικία, ἀλλὰ εἶναι ἐνδεικτικὸ τῆς δικαίας τιμωρίας ποὺ ἑτοιμάζεται, ἔτσι τὸ νὰ ἐνεργοῦν κάποιοι ἀπὸ τοὺς αἱρετικοὺς θαύματα δὲν βεβαιώνει τὴν πλάνη τους. Διότι, ἐὰν τὸ νὰ ἐνεργοῦν θαύματα ἦταν ἀπόδειξη καὶ σημεῖο εὐσεβείας, ὁ Κύριος δὲν θὰ καταδίκαζε ὡς ἀναξίους νὰ μείνουν κοντά του ἐκείνους ποὺ εἶπαν, “Κύριε, οὐ τῷ σῷ ὀνόματι προεφητεύσαμεν, καὶ τῷ σῷ ὀνόματι δαιμόνια ἐξεβάλομεν, καὶ τῷ σῷ ὀνόματι δυνάμεις πολλὰς ἐποιήσαμεν“, λέγοντας πρὸς αὐτούς, "Οὐδέποτε ἔγνων ὑμᾶς, ἀποχωρεῖτε ἀπ᾽ ἐμοῦ οἱ ἐργαζόμενοι τὴν ἀνομίαν"»[40].

Γιὰ νὰ γίνη ἡ διάκριση τοῦ γνησίου ἁγιοπνευματικοῦ ἰαματικοῦ χαρίσματος ἀπὸ τὰ φυσικὰ καὶ νόθα χαρίσματα, εἶναι ἀπαραίτητο νὰ γνωρίζουμε τὶς προϋποθέσεις, τὸνσκοπὸ καὶ τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο ἐπιτελοῦνται τὰ γνήσια θεραπευτικὰ σημεῖα. Ὅλα αὐτὰ μποροῦμε νὰ τὰ συναγάγουμε ἀπὸ τὴν προσεκτικὴ μελέτη τῶν θεραπειῶν ποὺ καταγράφονται στὶς Ἅγιες Γραφὲς καὶ ἑρμηνεύονται αὐθεντικὰ ἀπὸ τοὺς ἁγίους τῆς Ἐκκλησίας.

Οἱ θεραπεῖες, ποὺ μᾶς εἶναι γνωστὲς ἀπὸ τὶς Ἅγιες Γραφὲς καὶ τὰ Συναξάρια τῆς Ἐκκλησίας, ἀπαιτοῦν κατὰ κανόνα[41] ὡς προϋπόθεση τὴν συνέργεια τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἀνθρώπων. Ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς ἀποφασίζει καὶ θεραπεύει ἀπὸ εὐσπλαχνία καὶ μὲ γνώμονα τὸ πραγματικὸ καὶ μόνιμο συμφέρον τῶν πλασμάτων του. Οἱ ἄνθρωποι, ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος, ἐκφράζουν τὴν θετική τους βούληση, εἴτε οἱ ἴδιοι ποὺ πρόκειται νὰ θεραπευθοῦν, εἴτε οἱ δικοί τους, ποὺ ζητοῦν τὴν θεραπεία[42]. Κι αὐτὸ γίνεται, ἐπειδὴ ὁ Θεὸς σέβεται τὴν ἐλευθερία τους. Ἡ θετικὴ αὐτὴ βούληση τῶν ἀνθρώπων ἐκφράζεται κυρίως μὲ τὴν πίστη, ἡ ὁποία πάλι ἀναλύεται:

- σὲ δεκτικὴ καὶ εὐνοϊκὴ προαίρεση, ὅπως αὐτὴ διαπιστώνεται στὴν συμπεριφορὰ τοῦ παραλυτικοῦ τῆς Βηθεσδὰ καὶ τοῦ χωλοῦ στὰ Λύστρα[43].

- σὲ πρέπουσα γνώμη γιὰ τὸ ποιὸς εἶναι ὁ Ἰησοῦς Χριστός, ὅπως φαίνεται στὶς ἐκδηλώσεις τοῦ λεπροῦ, τοῦ ἑκατοντάρχου καὶ τῶν δύο τυφλῶν[44].

- σὲ προθυμία γιὰ ἐμπιστοσύνη καὶ ὑπακοή στὸν Ἰησοῦ Χριστό, ὅπως καταδεικνύεται στὰ περιστατικὰ τῆς αἱμορροούσης, τῆς Χαναναίας καὶ τοῦ ἐκ γενετῆς τυφλοῦ [45].

Ἔτσι γίνεται ξεκάθαρο ὅτι ἡ πίστη, ποὺ ἀπαιτεῖται γιὰ τὴν θεραπεία, δὲν εἶναι μία ὑποκειμενικὴ τοποθέτηση καὶ προσήλωση αὐτοῦ ποὺ ἰσχυρίζεται ὅτι πιστεύει, ἀλλὰ ἔχει σχέση μὲ τὸ ποιὸς εἶναι ἀληθινὰ ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς, ὅπως ἐκεῖνος ἀποκαλύπτεται, καὶ μὲ τὴν ἐμπιστοσύνη ποὺ δείχνει σ᾽ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν Χριστὸ αὐτὸς ποὺ πιστεύει.

Στὶς διαλαλούμενες «θεραπεῖες» τῶν Πεντηκοστιανῶν ἀπουσιάζει ἡ πραγματικὴ συνέργεια Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου. Οἱ ἴδιοι βέβαια κηρύττουν ὅτι βασικὴ προϋπόθεση, γιὰ νὰ ἐπιτελεσθῆ μία θεραπεία εἶναι νὰ ζῆ κάποιος σύμφωνα μὲ τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ[46]. Κι αὐτὸ ἴσως τὸ θεωροῦν συνέργεια. Ὅμως ἡ θέση αὐτὴ εἶναι γενικὴ καὶ ἀόριστη, διότι τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ τὸν κατανοοῦν μὲ τὴν δική τους ὑποκειμενικὴ ἑρμηνεία καὶ ὄχι ὅπως τὸν ἐξηγεῖ διαχρονικὰ ἡ μία Ἐκκλησία. Γίνεται βέβαια λόγος σὲ κάποιες περιπτώσεις καὶ γιὰ πίστη, ἀλλὰ ἡ πίστη αὐτὴ δὲν ἔχει καμμία σχέση μὲ τὴν πίστη ἐκείνων ποὺ θεράπευσε ὁ Χριστὸς καὶ οἱ ἀπόστολοι. Ὅπως σημειώνει ὁ μακαριστὸς π. Ἀντώνιος Ἀλεβιζόπουλος, «ὅταν οἱ ὁμάδες αὐτὲς μιλοῦν γιὰ πίστη, ἐννοοῦν πίστη στὸν λόγο τῆς Ἁγίας Γραφῆς κι ἔτσι τὴν μεταβάλλουν σὲ ἰδεολογία. Ὅμως ἡ πίστη στὴν Ἁγία Γραφὴ δὲν ἀποτελεῖ ἁπλῶς διανοητικὴ διεργασία, ἀλλὰ ἀναφέρεται στὸν ὅλο ἄνθρωπο. Εἶναι κοινωνία μετὰ τοῦ Χριστοῦ, ἔνταξη στὸ ἅγιο Σῶμά του, βίωση αὐτῆς τῆς ἑνότητάς του “ἐν Χριστῷ”»[47].

Στὶς διαφημιζόμενες αὐτὲς θεραπεῖες τῶν Πεντηκοστιανῶν ἡ πρέπουσα γνώμη γιὰ τὸν Χριστὸ καὶ τὴν Ἐκκλησία του δὲν ὑπάρχει. Τὴν μία, ἁγία, καθολικὴ καὶ ἀποστολικὴ Ἐκκλησία τὴν ἔχουν ἀπορρίψει καὶ βρίσκονται ἐκτὸς αὐτῆς. Τὸ ἀληθινὸ πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ δὲν μποροῦν νὰ τὸ γνωρίζουν, διότι αὐτὸ διαφυλάσσεται ἀκέραιο μόνον στὴν μία ἀληθινὴ Ἐκκλησία. Ἡ ἐμπιστοσύνη τους δίδεται σὲ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν συνδέονται μὲ τὸν Χριστὸ μέσῳ τῆς ἀποστολικῆς διαδοχῆς. Στὶς μαρτυρίες θεραπειῶν τῶν Πεντηκοστιανῶν δὲν φαίνεται καθόλου ἡ αὐθόρμητη καὶ ἔντονη ἀναζήτηση θεραπείας ἀπὸ τοὺς ἀσθενεῖς, ὅπως παρατηρήσαμε στὶς βιβλικὲς διηγήσεις θεραπειῶν. Μᾶλλον οἱ «θεραπευτές» ἀναζητοῦν τοὺς ἀσθενεῖς ὡς πελάτες..., γιὰ νὰ τοὺς «θεραπεύσουν» καὶ ἔτσι νὰ αὐξήσουν καὶ νὰ στερεώσουν τοὺς ὀπαδούς τους. Φαίνεται αὐτὸ ἀπὸ τὶς διαφημίσεις μὲ τὶς ὁποῖες προαναγγέλλουν καὶ ὑπόσχονται ὅτι θὰ ἐπιτελέσουν θεραπεῖες, ὅπως ἡ ἑπομένη, «Ἄν εἶσαι ἄρρωστος προσευχήσου καὶ ὁ Κύριος θὰ σὲ θεραπεύσει σήμερα»[48]. Κατατοπιστικὴ εἶναι καὶ ἡ μαρτυρία τοῦ πεντηκοστιανοῦ Φάνη Φούκα. «Ὅταν μπήκαμε μέσα [στὴ συνάθροιση τῶν Πεντηκοστιανῶν], ἀκούστηκε μία δυνατὴ φωνὴ καὶ εἶπε, “υἱέ μου, ἐσὺ ποὺ μπῆκες τώρα, ὁ Κύριος σὲ θεραπεύει ἀπὸ τὴν ἀσθένειά σου“. Ἔνοιωσα ἕνα ἠλεκτρικὸ ρεῦμα νὰ μὲ διαπερνάει καὶ τότε ἔγινα καλά»[49]. Χαρακτηριστικό, ἐπίσης , τῆς ποιότητος τῆς πίστεως τῶν Πεντηκοστιανῶν ὡς προϋποθέσεως τῆς θεραπείας εἶναι καὶ ἡ παράλληλη καταφυγή τους σὲ ὁλιστικὲς θεραπεῖες. Μεταφέρω τὴν μαρτυρία ποὺ δημοσιεύει στὸ διαδίκτυο ἡ Διεθνὴς Χριστιανικὴ Κοινότητα-Ἐκκλησία τῆς Πεντηκοστῆς. «Πρόσφατα μία γυναίκα στὴ συνέλευσή μας θεραπεύτηκε ὡς ἐκ θαύματος ἀπὸ τὸν καρκῖνο μέσω τῆς προσευχῆς καὶ θέτοντας σὲ ἐφαρμογὴ τὶς ἀρχὲς τῆς ὑγιεινῆς διατροφῆς. Μὲ τὴν σύσταση τοῦ PhillipDayὑποβλήθηκε σὲ θεραπεία σὲ μία κλινικὴ στὴν Ἀγγλία, ἡ ὁποία προσφέρει ὁλιστικὲς θεραπεῖες μὲ τὴν χρήση συμβατικῶν καὶ φυσικῶν μεθόδων»[50].

Ὅσον ἀφορᾶ στὸν σκοπὸ γιὰ τὸν ὁποῖο ἐνεργοποιεῖται τὸ χάρισμα τῶν ἰαμάτων, σύμφωνα μὲ τὴν ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ, ὅπως αὐτὴ ἑρμηνεύεται στὴν ἱστορικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, εἶναι διπλός, μακροπρόθεσμος καὶ βραχυπρόθεσμος. Ὁ μακροπρόθεμος σκοπὸς εἶναι νὰ ὀδηγηθῆ ὁ ἄνθρωπος στὴν ὁλοκληρωμένη καὶ μόνιμη θεραπεία ἀπὸ τὴν μεγάλη ἀσθένεια τῆς φθορᾶς καὶ τοῦ θανάτου, δηλαδή, στὴν αἰώνια ἀποκατάστασή του στὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Ὁ ἅγιος Χρυσόστομος παρατηρεῖ γιὰ τὸν ἑκατόνταρχο ὅτι ζήτησε ἀπὸ τὸν Χριστὸ τὴν ὑγεία τοῦ δούλου του καὶ ἔλαβε μαζὶ καὶ τὴν Βασιλεία τῶν οὐρανῶν[51]. Σὲ ἄλλη περίπτωση ὁ ἴδιος ἅγιος πατὴρ βλέπει τὴν θεραπεία τοῦ χωλοῦ ἀπὸ τὸν ἀπόστολο Πέτρο ὡς εἰκόνα τῆς ἀναστάσεως[52]. Αὐτὴν τὴν ἔννοια ἔχει καὶ ὁ λόγος τοῦ Χριστοῦ πρὸς τοὺς μαθητές του γιὰ τὸν τυφλό, τὸν ὁποῖο σὲ λίγο θὰ θεράπευε. «οὔτε οὗτος ἥμαρτεν, οὔτε οἱ γονεῖς αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ἵνα φανερωθῆ τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ ἐν αὐτῷ»[53]. Τὰ κύρια ἀποκεκαλυμμένα ἔργα τοῦ Θεοῦ, μετὰ τὴν δημιουργία, δὲν εἶναι ἄλλα ἀπὸ αὐτὰ ποὺ ἑτοιμάζουν τὴν αἰώνια σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ κόσμου[54].

Ὁ βραχυπρόθεσμος σκοπὸς ἐπιτελέσεως τῶν θεραπειῶν, ἐκτὸς ἀπὸ τὸ νὰ παρηγορηθοῦν οἱ πιστοὶ καὶ νὰ προστατευθοῦν οἱ ἀδικημένοι, ὅπως μαρτυρεῖται μὲ τὴν ἀνάσταση τῆς Ταβιθά[55], εἶναι νὰ συμβάλουν οἱ θεραπεῖες στὴν δημιουργία ὅλων ἐκείνων τῶν καταλλήλων προϋποθέσεων, ποὺ θὰ ἐξυπηρετήσουν τὸν μακροπρόθεσμο σκοπό γιὰ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, ὅπως τὸν περιγράψαμε. Πιὸ συγκεκριμένα ὁ βραχυπρόθεσμος σκοπὸς τῶν θεραπειῶν, ποὺ ἐπιτελοῦνται ἐν ἁγίῳ Πνεύματι εἶναι:

-Νὰ στερεωθῆ ἡ πίστη ὅτι ὁ Χριστὸς εἶναι ὁ ἀληθινὸς θεὸς ποὺ μπορεῖ νὰ νικήση τὴ φθορὰ καὶ τὸν θάνατο, ὅπως μαρτυρεῖται στὴ θεραπεία τοῦ δούλου τοῦ ἑκατοντάρχου καὶ τοῦ τυφλοῦ τῆς Βηθεσδά[56].

-Νὰ ξυπνήσουν οἱ ράθυμοι, ἀκόμη καὶ οἱ κακόγνωμοι, ὥστε νὰ θεραπευθῆ, ἐκτὸς ἀπὸ τὸ σῶμα τους, καὶ ἡ ψυχὴ ἀπὸ τὰ πάθη. Γι᾽ αὐτὸ ὁ Χριστὸς φρόντιζε σὲ κάθε θεραπεία νὰ βοηθηθοῦν πνευματικὰ τόσο οἱ θεραπευόμενοι, ὅσο καὶ ἐκεῖνοι ποὺ παρακολουθοῦσαν τὶς θαυματουργικὲς θεραπεῖες, γιὰ νὰ συνεργήσουν στὴν σωτηρία τους, ὅπως φαίνεται στὴν θεραπεία τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸ ξερὸ χέρι[57].

-Νὰ διαλαληθῆ ἡ δυνατὴ πίστη κάποιων ἀνθρώπων, ὥστε νὰ γίνουν παραδείγματα πρὸς μίμησιν καὶ ἀπὸ ἄλλους, ὅπως συνέβη στὴν περίπτωση τοῦ ἑκατοντάρχου, τῆς Χαναναίας τῆς αἱμορροούσης καὶ τῶν δύο τυφλῶν[58].

Στὴν αἵρεση τῶν Πεντηκοστιανῶν δὲν ὑπάρχει σαφὴς διάκριση μεταξὺ μακροπρόθεσμου καὶ βραχυπρόθεσμου σκοποῦ στὶς θεραπεῖες. Ὁ μακροπρόθεσμος σκοπὸς τῶν θεραπειῶν εἴτε ἀπουσιάζει παντελῶς καὶ δίδεται ὅλη ἡ βαρύτητα στὰ προσωρινὰ ἐπίγεια ὀφέλη[59], εἴτε παρουσιάζεται ἀποπροσανατολισμένος καὶ διαστρεβλωμένος ὡς μία συναισθηματικὴ γνωριμία μὲ τὸν Ἰησοῦ[60] καὶ ἕνας γενικὸς καὶ ἀπροσδιόριστος δοξασμὸς τοῦ Θεοῦ[61]. Ἡ γνωριμία μὲ τὸν Ἰησοῦ Χριστό, ὁπως μᾶς τὴν παραδίδουν ἀπὸ τὴν ἐμπειρία τους οἱ ἀπόστολοι καὶ οἱ ἅγιοι, εἶναι ἡ ἕνωση μαζί του, ἡ ὁποία ἐπιτυγχάνεται μὲ τὴν συσσωμάτωσή μας στὸ σῶμά του[62], ποὺ εἶναι ἡ ἀληθινὴ Ἐκκλησία[63] καὶ πραγματοποιεῖται σὲ πρώτη φάση στὴν εὐχαριστιακὴ Σύναξη. Ὅσον δὲ ἀφορᾶ στὸν δοξασμὸ τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ, ὁ Θεὸς δὲν δοξάζεται μὲ σημεῖα ποὺ προκαλοῦν τὸν θαυμασμὸ στοὺς ἀνθρώπους. Δοξάζεται ὅταν τὸ ἔργο του, ποὺ εἶναι ἡ σωτηρία τῶν ἀνθρώπων, πραγματοποιεῖται μὲ τὴν ὁμοίωσή του μ᾽ Αὐτόν[64]. Καὶ σωτηρία ἐκτὸς τῆς Ἐκκλησίας δὲν ὑπάρχει. Κι ὅπου δὲν ὑπάρχει σωτηρία, ὅπως στὴν κάθε αἵρεση, καὶ σ᾽ αὐτὴν τῶν Πεντηκοστιανῶν, δὲν δοξάζεται ὁ Θεὸς οὔτε καὶ μὲ τὶς «θεραπεῖες». Σὲ τελικὴ ἀνάλυση αὐτὸ ποὺ κυρίως ἐνδιαφέρει τοὺς Πεντηκοστιανοὺς εἶναι νὰ γίνη πιστευτὸ ὅτι στὴν θεωρούμενη ἐκκλησία τους ἀποκλειστικὰ ἐνεργεῖ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, γιὰ νὰ προσελκυσθοῦν νέοι ὀπαδοὶ καὶ νὰ στερεωθοῦν οἱ ἤδη ὑπάρχοντες.

Τέλος, ἡ διαφοροποίηση ἀνάμεσα στὶς θεραπεῖες, ποὺ διαλαλοῦνται ἀπὸ τοὺς Πεντηκοστιανοὺς καὶ σ᾽ ἐκεῖνες ποὺ ἐπετέλεσε πρῶτα ὁ Χριστὸς καὶ ὕστερα οἱ Ἀπόστολοι καὶ οἱ ἅγιοι στὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ, εὑρίσκεται καὶ στὸν τρόπο καὶ στὶς διαδικασίες ποὺ ἀκολουθοῦνται σὲ κάθε περίπτωση.

Οἱ θεραπεῖες, ποὺ καταγράφονται στὶς Ἅγιες Γραφὲς, εἶναι θεραπεῖες μὲ ἀναντίρρητες ἀποδείξεις, τόσο γιὰ τὴν προϋπάρχουσα ἀσθένεια, ὅσο καὶ γιὰ τὴν βέβαιη ἀπαλλαγὴ ἀπὸ αὐτήν. Οἱ ἀναφερόμενες ἀσθένειες, ἐκτὸς ἀπὸ ὁλοφάνερες, τὶς περισσότερες φορὲς ἦταν καὶ μὴ ἰάσιμες ἀπὸ τὴν τότε ἰατρικὴ ἐπιστήμη. Καὶ οἱ θεραπεῖες ἦταν τέλειες. Οἱ ἀσθενεῖς ὄχι μόνον ἀπαλλάσσονταν ἀπὸ τὴν ἀσθένεια, ἀλλὰ ἀμέσως ἀνακτοῦσαν ὅλη τὴν δύναμη, ποὺ διέθεταν πρὶν ἀπὸ τὴν ἀσθένεια, ὅπως συνέβη μὲ τὴν πεθερὰ τοῦ Πέτρου καὶ τοὺς γνωστοὺς παραλυτικούς.

Ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς καὶ οἱ Ἀπόστολοι, ὅταν ἐπιτελοῦσαν θεραπεῖες, ἐνδιαφέρονταν ἐπισταμένα νὰ μὴν ἀφήσουν καμμία ὑποψία γιὰ ἀπάτη. Ἔτσι στὴν περίπτωση τοῦ παραλυτικοῦ τῆς Βηθεσδὰ ὁ Χριστὸς δὲν τὸν θεράπευσε μόνον, ἀλλὰ τὸν διέταξε νὰ σηκώση καὶ τὸ κρεββάτι του, «ὥστε καὶ τὸ θαῦμα, ποὺ ἔγινε, νὰ βεβαιωθῆ καὶ νὰ μὴ μπορέση νὰ ὑποψιασθῆ κανεὶς ὅτι αὐτὸ ποὺ εἶχε γίνει ἦταν μόνον πλάσμα τῆς φαντασίας καὶ ἀπάτη»[65].

Ἄξιο παρατηρήσεως ἐπίσης στὶς βιβλικὲς θεραπεῖες εἶναι ὅτι ἡ ταυτότητα καὶ ἡ στάση εἶχαν λάβει τὸ χάρισμα τῶν ἰαμάτων. Τέτοιου εἴδους χαρισματοῦχοι εἶναι πρόσωπα ποὺ συνδέονται ἄμεσα μὲ τὸν Ἰησοῦ Χριστὸ καὶ ἐνεργοῦν ὡς ἐξουσιοδοτημένοι ἐν ὀνόματι αὐτοῦ. Τὸσον ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς, ὅσον καὶ οἱ Ἀπόστολοι, ἐμφοροῦνται ἀπὸ τὸ γνήσιο ταπεινὸ φρόνημα. Ἐνεργοῦν πάντοτε μὲ ἀπροσωποληψία καὶ ἀποφεύγουν μὲ ἐπιμέλεια τὴν ἐπίδειξη. Εἶναι σχεδὸν πάγια ἡ τακτικὴ τοῦ Χριστοῦ νὰ μὴν ἐπιλέγη μὲ κοσμικὰ κριτήρια ἐκείνους ποὺ πρόκειται νὰ θεραπεύση, ἀλλὰ καὶ νὰ συστήνη πάντοτε στοὺς παρόντες νὰ μὴν διαλαλοῦν τὰ θαυμαστά του σημεῖα[66]. Τὸ ἴδιο παρατηροῦμε καὶ στοὺς Ἀποστόλους. Θεραπεύουν ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους συναντοῦν, χωρὶς προσυνεννόηση, στὴν πορεία τους. Καὶ ὅταν ἐκεῖνοι ἐκδηλώνουν τάσεις θεοποιήσεως πρὸς τοὺς εὐργέτες τους, οἱ ἀπόστολοι μὲ ἐπίταση ὁμολογοῦν ὅτι εἶναι δοῦλοι τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ καὶ ὅτι ἐκεῖνος ἐπετέλεσε τὴν θεραπεία[67]. Χρειάζεται ἐπὶ πλέον νὰ σημειώσουμε ὅτι ἅγιοι, ποὺ εἶχαν λάβει τὸ χάρισμα τῶν ἰαμάτων στὸν ἐπίγειο βίο τους, τὸ διατήρησαν καὶ μετὰ τὸν θάνατό τους.

Στὴν αἵρεση τῶν Πεντηκοστιανῶν πολλὲς φορὲς δὲν ὑπάρχουν κἄν θεραπευτές. Στὴν ΕΑΕΠ εἶναι ὁμολογημένο ἀπὸ τοὺς ἴδιους ὅτι τὸ χάρισμα τῶν ἰαμάτων ἀπουσιάζει[68]. Σὲ ἄλλες ὁμάδες Πεντηκοστιανῶν προβάλλονται κάποια πρόσωπα ὡς «θεραπευτές». Αὐτοὶ ὅμως οἱ «θεραπευταὶ» εἶναι ἐντελῶς ἄσχετοι στὴ συμπεριφορά τους μὲ τοὺς Ἀποστόλους καὶ τοὺς ἁγίους ποὺ ἔχουν τὸ χάρισμα τῶν ἰαμάτων. Ἀρκεῖ νὰ παρακολουθήση κάποιος τὰ σχετικὰ βίντεος, ποὺ ἔχουν ἀναρτηθῆ στὸ Διαδίκτυο, γιὰ νὰ ἀντιληφθῆ ὅτι ὁμοιάζουν περισσότερο μὲ ἐπαγγελματίες ταχυδακτυλουργοὺς καὶ ὄχι μὲ ἐκκλησιαστικοὺς χαρισματούχους. Ἐπὶ πλέον δὲν ὑπάρχει καμμία περίπτωση νὰ θεραπεύουν καὶ μετὰ τὸν θάνατο, ὅπως οἰ ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας.

Στὶς περισσότερες περιπτώσεις, ποὺ Πεντηκοστιανοὶ ὁμολογοῦν ὅτι θεραπεύτηκαν ἀπὸ κάποια ἀσθένεια, λέγουν ὅτι αὐτὸ ἔγινε κατ᾽ εὐθεῖαν ἀπὸ τὸν Χριστὸ ἤ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα μὲ τὴν δική τους προσωπικὴ πίστη, ἀτομικὴ προσευχή, καὶ κατὰ τὴν κρίση τους τήρηση τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ. Ὅμως ἡ προσευχή τους εἶναι ἀσύνδετη μὲ τὸ πραγματικὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ἡ πίστη τους ὑποκειμενικὴ καὶ ἡ τήρηση τῶν ἐντολῶν ἀνεξάρτητη ἀπὸ τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο τὶς ἐρμήνευαν καὶ τὶς τηροῦσαν ὅλοι οἱ ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας ὅλους τοὺς αἰῶνες ἀπὸ τοὺς Ἀποστόλους μέχρι σήμερα. Θεωρητικὰ ὑποστηρίζουν ὅτι θεραπεῖες γίνονται μὲ τό εὐχέλαιο, ποὺ ὁμολογοῦν ὅτι τὸ δέχονται καὶ τὸ τελοῦν κατὰ καιρούς. Ὅμως τὶ εἴδους εὐχέλαιο εἶναι αὐτὸ μὲ πλήρη ἄγνοια τῆς ἄκτιστης θείας χάριτος καὶ μὲ κατηγορηματικὴ ἄρνηση τῆς εἰδικῆς ἱερωσύνης; Καὶ σ᾽αὐτὴν ἀκόμη τὴν περίπτωση πιστεύουν ὅτι οἱ θεραπεῖες ἐπιτελοῦνται μὲ τὴν ἀτομική τους προσευχὴ καὶ ὄχι μὲ τὴν χάρη τοῦ Μυστηρίου.

Σὲ ὅλα αὐτὰ χρειάζεται νὰ προσθέσουμε ὅτι σὲ ἀντίθεση μὲ τὴν σοβαρότητα τῶν ἀσθενειῶν καὶ τὶς ἀναντίρρητα ἀποδεδειγμένες θεραπεῖες ποὺ περιγράφονται στὰ βιβλικὰ κείμενα, οἱ θεωρούμενες θεραπεῖες τῶν Πεντηκοστιανῶν ἀφοροῦν τὶς περισσότερες φορὲς ἀσήμαντες ἀσθένειες, οἱ ὁποῖες μὲ εὐκολία θεραπεύονται ἀπὸ τὴν ἰατρικὴ ἐπιστήμη. Πολὺ συχνὰ Πεντηκοστιανοὶ ὁμολογοῦν ὅτι θεραπεύτηκαν ἀπὸ τροφικὴ δηλητηρίαση, ἀπὸ ἅλατα, ἀπὸ τὴν παρουσία κόκκινων σπυριῶν στὸ δέρμα τους,[69], ἀπὸ ὀσφυαλγία[70] καὶ ἄλλα παρόμοια[71]. Ἄν καὶ ἀπιστοῦν στὸν ἁγιασμὸ τοῦ νεροῦ, ποὺ ἔχει ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, κάποιοι ἀπὸ αὐτοὺς παρασκευάζουν τὸ «θαυματουργικὸ νερὸ», τὸ ὁποῖο ἀποστέλλουν στὰ πέρατα τοῦ κόσμου γιὰ νὰ θεραπεύσουν ἀσθενεῖς[72]. Ὀφείλουμε, ἐπίσης, νὰ σημειώσουμε τὶς μαρτυρίες πρώην Πεντηκοστιανῶν, ποὺ ἀποχώρησαν ἀπὸ τὴν αἵρεση τους, καὶ μᾶς κάνουν γνωστὸ ὅτι ποιμένες τῶν Πεντηκοστιανῶν προεφήτευσαν γιὰ ἀσθενεῖς ἀδελφοὺς ὅτι θὰ θεραπευθοῦν, ἀλλὰ τελικὰ ἀπεβίωσαν[73].

Συνoπτικά, ὅπως παρατηρεῖ ὁ μακαριστὸς π. Ἀντώνιος Ἀλεβιζόπουλος, τὰ διαθρυλούμενα ἀπὸ τοὺς Πεντηκοστιανοὺς «θαύματα» «θεραπειῶν» σὲ διάφορες ἀσθένειες «ὀφείλονται ἤ σὲ φαινόμενα ψυχολογικῆς ὑποβολῆς, ἤ σὲ μεθοδεῖες τοῦ πονηροῦ (κατὰ τὸ μεγαλύτερο μέρος), ἤ σὲ ψευδῆ περιστατικὰ ἐντυπωσιασμοῦ μὲ σκηνοθετημένα τρὶκ καὶ ἐθελοντὲς πληρωμένους κατὰ περίπτωση, γιὰ νὰ παριστάνουν τοὺς “θεραπευθέντες”»[74]. Εἶναι ἰδιαίτερα χαρακτηριστικὸ τὸ περιστατικὸ, ποὺ μᾶς περιέγραψε σὲ παλαιότερη Πανορθόδοξη Συνδιάσκεψη ὁ ἐντεταλμένος τῆς Ἐκλησίας τῆς Ρουμανίας, π. Πέτρος Ματέϊ, ἀποκαλύπτοντας τὶς δόλιες αὐτὲς μεθοδεύσεις τῶν Πεντηκοστιανῶν γιὰ νὰ ἀποδείξουν τὴν «ἐκκλησία τους» ἀληθινή.

«Τὸ 1989, [διηγεῖται ὁ π. Πέτρος], μετὰ τὴν ἐπανάσταση, ἄρχισαν νὰ ἔρχονται στὴ Ρουμανία σὰν χαλάζι πολυάριθμες ὁμάδες ἀπὸ τὴν Δυτικὴ Εὐρώπη καὶ τὴν Ἀμερική, γιὰ νὰ μᾶς κηρύξουν ὅτι ἡ παλαιὰ θρησκεία, ἡ Ὀρθοδοξία τέλειωσε, πέρασε. Εἶναι λοιπόν τώρα ὁ καιρὸς γιὰ κάτι καινούργιο. Ἦρθε ὁ Ἰησοῦς καὶ μᾶς σώζει... καὶ πολλὰ ἄλλα τέτοια. Καὶ ἔκαναν δημόσιες ἐμφανίσεις στὰ μεγάλα σταδια τῆς πρωτεύουσας, τοῦ Βουκουρεστίου, καὶ σὲ ἄλλες μεγάλες πόλεις. Ἀλλὰ ὁ Θεὸς μᾶς βοήθησε πάρα πολύ. Θὰ σᾶς διηγηθῶ ἕνα χαριτωμένο ἐπεισόδιο.

Σὲ μία μεγάλη πόλη, ποὺ ὑπάρχει καὶ θεολογικὴ Σχολή, οἱ Πεντηκοστιανοὶ ὀργάνωσαν σὲ στάδιο μεγάλη συγκέντρωση, ποὺ ὅπως διαφήμιζαν μὲ μεγάλες ἀφφίσσες στοὺς τοίχους καὶ στις ἐφημερίδες μὲ ἀνακοινώσεις τους, θὰ γίνονταν καὶ θαύματα. Στὴ συγκέντρωση παραβρέθηκαν καὶ μερικοὶ φοιτητὲς τῆς Ὀρθόδοξης Θεολογικῆς Σχολῆς. Ἄρχισαν, λοιπόν, τὶς προσευχὲς καὶ τὰ “θαύματα“. Στὴ σκηνὴ τοῦ σταδίου μαζεύτηκαν ἀνάπηροι καθισμένοι στὰ καροτσάκια ἤ βασταζόμενοι σὲ πατερίτσες. Ἄρχισε, λοιπόν, ὁ ψευτοπαπᾶς τους νὰ προσεύχεται μεγαλόφωνα καὶ μὲ θεατρικὲς κινήσεις κοιτάζοντας πρὸς τὸν οὐρανό. Βάζει μετὰ τὰ χέρια του σ᾽ ἕναν ἀνάπηρο κι αὐτὸς πετάχτηκε ἀπὸ τὸ καροτσάκι κι ἄρχισε νὰ τρέχει! Ὁ φτωχὸς λαός μας κοίταζε μὲ ἀνοιχτὸ τὸ στόμα!

Ἕνας φοιτητὴς μας ἐκείνη τὴ στιγμὴ πῆρε νομίζω ἀπὸ τὸν Θεὸ μία πολὺ καλὴ σκέψη. Πῆγε κοντὰ στὸ μικρόφωνο καὶ εἶπε δυνατά: “Ἀνακοίνωση: Κάποιος τηλεφώνησε ὅτι στὸ στάδιο ἔχει τοποθετηθεῖ βόμβα, ἡ ὁποία θὰ ἐκραγεῖ σὲ λίγα λεπτά“. Δημιουργήθηκε τότε μεγάλος πανικὸς καὶ ὅλοι ἔτρεξαν πρὸς τὶς ἐξόδους γιὰ νὰ σωθοῦν. Ἀπὸ τοὺς πρώτους ἔτρεξαν καὶ οἱ θεωρούμενοι ἀναπηροι, ἀφήνοντας τὰ καροτσάκια τους καὶ τὶς πατερίτσες τους. Ἔτσι ὁ κόσμος ὁ φτωχὸς ἀλλὰ καὶ μὲ ὀλίγη πίστη κατάλαβε τὴν ἀλήθεια. Γι᾽ αὐτὸ σᾶς εἶπα ὅτι ὁ Θεὸς μᾶς βοηθάει»[75].

Κατακλείοντας συμπεραίνουμε ὅτι οἱ λεγόμενες «θεραπεῖες» στὴν αἵρεση τῶν Πεντηκοστιανῶν, εἴτε εἶναι καλυμμένες ἀπάτες, εἴτε φαινόμενα ψυχολογικῆς ὑποβολῆς, εἴτε κακέκτυπες ἀπομιμήσεις τῶν θαυμαστῶν βιβλικῶν θεραπειῶν μὲ τὴν μεσολάβηση πονηρῶν πνευμάτων, εἶναι σημεῖα τοῦ Ἀντιχρίστου. Ἡ βασικὴ διαφορὰ ἀπὸ τὶς θαυματουργικὲς θεραπεῖες τῶν ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ὅτι τὰ σημεῖα τοῦ Ἀντιχρίστου γίνονται μὲ ἀπώτερο σκοπὸ νὰ ἐξαπατήσουν καὶ νὰ ἀπομακρύνουν τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὸν μόνο ἀληθινὸ Θεραπευτὴ καὶ νὰ τὸν ἀφήσουν γιὰ πάντα ἀθεράπευτο, ἐνῶ τὰ σημεῖα τοῦ Χριστοῦ, μέσῳ τῶν Ἀποστόλων καὶ τῶν Ἁγίων, ἐπιτελοῦνται γιὰ τὴν πραγματικὴ εὐεργεσία τῶν ἀνθρώπων, τὴν ὁλοκληρωμένη καὶ μόνιμη θεραπεία, τὴν ἀληθινὴ αἰώνια ἀποκατάστασή του.

 


ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

[1]. http://www.egolpion.com/kennethHagin.el.aspx

[2]. π. Ἀντωνίου Ἀλεβιζοπούλου, Ἐγχειρίδιο αἱρέσεων καὶ παραχριστιανικῶν ὁμάδων, σ. 336

[3]. Κασέτα μὲ ὁμιλία τοῦ Φέγγου Λ. στὶς 8-5-1984

[4]. Κασέτα μὲ ὁμιλία τοῦ Φέγγου Λ. στὶς 15-6-1986

[5]. Φέγγου Λ., Χρειαζόμαστε τὴ δύναμη τῆς Πεντηκοστῆ, σ. 6

[6]. Κασέτα μὲ ὁμιλία τοῦ Φέγγου Λ. στὶς 27-7-1982

[7]. Ἀρχιμ. Γεωργίου Καψάνη, Τὸ νόημα τοῦ πόνου, Φυλλάδιο Ἱ. Μονῆς ὁσίου Γρηγορίου, Ἅγιον Ὄρος

[8]. Γεν. 1,31

[9]. Α΄ Ἰω. 3,8

[10]. Βλ. στὴν ἱστορία τοῦ Ἰώβ (Ἰὼβ 6-12)

[11]. Βλ. στὴν ἱστορία τῆς πτώσεως (Γεν. 3) καὶ στὴν ἱστορία τοῦ Ἰούδα (Λκ. 22,1-6)

[12]. Βλ. Ἰωάν. 9,2-3, «οὔτε οὗτος ἥμαρτεν, οὔτε οἱ γονεῖς αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ἵνα φανερωθῇ τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ ἐν αὐτῷ». Ἐπίσης, Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς Ἰωάννην, 38,1· ΕΠΕ 13,378-380, «Τὶ οὖν; πάντα, φησί, τὰ νοσήματα ἐξ ἁμαρτημάτων; Οὐ πάντα μὲν, ἀλλὰ πλείονα· ἔνια δὲ καὶ ἀπὸ ραθυμίας γίνεται. Καὶ γὰρ γαστριμαργία καὶ μέθη καὶ ἀργία τὰ τοιαῦτα τίκτουσι πάθη. Δεῖ δὲ πανταχοῦ διατηρεῖν ἕν μόνον, ὥστε εὐχαρίστως φέρειν πᾶσαν πληγήν. Γίγνεται δὲ καὶ δι᾽ ἁμαρτήματα, ὥσπερ καὶ ἐν Βασιλείαις ὁρῶμέν τινα διὰ ποδαλγίᾳ κατασχεθέντα διὰ τοῦτο. Γίγνεται δὲ καὶ δι᾽ εὐδοκίμησιν ὥσπερ τῷ Ἰὼβ φησὶν ὁ Θεός· «Μὴ ἄλλως σοι οἴει με κεχριματικέναι, ἤ ἵνα ἀναφανῇς δίκαιος»

[13]. Βλ. Μητρ. Περγάμου Ἰωάννου Ζηζιούλα, Νόσος καὶ θεραπεία στὴν Ὀρθόδοξη Παράδοση, Περιοδικὸ ΚΑΡΔΙΑ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΑ, Μάϊος-Ἰούνιος 2008, σσ. 193-197

[14]. Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς Ἰωάννην, 38,1· ΕΠΕ 13,376, «Δεινὸν ἡ ἁμαρτία, δεινὸν καὶ ψυχῆς λύμη · πολλάκις δὲ ἐκ περιουσίας καὶ σωμάτων ὕψατο τὸ κακὸν ὑπερβλύσαν»

[15]. Βλ. Γεν. 3,19, «ὅτι γῆ εἶ καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ»

[16]. Ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς οὔτε θεράπευσε ὅλους τοὺς ἀρρώστους, οὔτε ἀνέστησε ὅλους τοὺ νεκροὺς τῶν ἡμερῶν του

[17]. Ἀπ. 16,10-11

[18]. Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς Ἰωάννην, 35,3· ΕΠΕ 13,341, «Ὅταν δὲ ἐν ἀνέσει τις αὐτὸν θεραπεύῃ μόνον, οὐ πολλῆς ἐπιδείκνυται ἀγάπης σημεῖα, οὐδὲ καθαρῶς φιλεῖ τὸν Χριστόν»

[19]. Εἶναι πολὺ γνωστὸς ὁ λόγος του, «Ὁ Κύριος ἔδωκεν, ὁ Κύριος ἀφείλετο· εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον εἰς τοὺς αἰῶνας» (Ἰὼβ 1,21)

[20]. Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς Ἰωάννην, 38,1· ΕΠΕ 13,376, «"Ἴδε Ὑγιὴς γέγονας, μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μή χεῖρόν τι σοι γένηται". Τὶ τοίνυν ἐνταῦθα μανθάνομεν;Πρῶτον μὲν ὅτι αὐτῷ ἐξ ἁμαρτιῶν ἐτέχθη τὸ νόσημα· δεύτερον ὅτι πιστὸς ὁ τῆς γεένης λόγος· καὶ τρίτον τὸ μακρὰν εἶναι καὶ ἄπειρον τὴν τιμωρίαν»

[21]. Ψαλμ. 37,9 καὶ 19, «ὅτι αἱ ψόαι μου ἐπλήσθησαν ἐμπαιγμάτων καὶ οὐκ ἔστιν ἴασις ἐν τῇ σαρκί μου· ἐκακώθην καὶ ἐταπεινώθην ἕως σφόδρα, ὠρυόμην ἀπὸ στεναγμοῦ τῆς καρδίας μου... ὅτι τὴν ἀνομίαν μου ἐγὼ ἀναγγελῶ καὶ μεριμνήσω ὑπὲρ τῆς ἁμαρτίας μου».

[22]. Κολ. 1,24

[23]. Γεροντικόν, Ἀββᾶ Ἀγάθωνος ἀποφθέγματα, κστ΄

[24]. Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς Ἰωάννην, 56,1· ΕΠΕ 14,28-30, «Ἐγὼ δὲ καὶ εὐεργετηθῆναι αὐτόν (τὸν τυφλόν) φημι ἀπὸ τῆς πηρώσεως. Τοὺς γὰρ ἔνδον ἀνέβλεψεν ὀφθαλμούς· τὶ γὰρ ὄφελός ἐστιν τοῖς ἰουδαίοις τῶν ὀμάτων;μείζονα γὰρ κόλασιν ἔσχον, πηρωθέντες ἐν τῷ βλέπειν· τὶ δὲ τούτῳ βλάβος ἀπὸ τῆς πηρώσεως;Διὰ γὰρ ταύτης ἀνέβλεψεν. Ὥσπερ γὰρ τὰ κακὰ οὐκ ἔστι κακὰ τὰ κατὰ τὸν παρόντα βίον, οὕτως οὐδὲ τὰ ἀγαθὰ ἀγαθά, ἀλλ᾽ ἁμαρτία μόνη κακόν, πήρωσις δὲ οὐ κακόν».

[25]. Οἱ λόγοι τοῦ Ψαλμωδοῦ (102,3), «τὸν ἰώμενον πάσας τὰς νόσους σου» καὶ τοῦ Ἠσαῒα (53,4), «Οὗτος τὰ ἁμαρτίας ἡμῶν φέρει καὶ περὶ ἡμῶν ὀδυνᾶται», δὲν εἶναι ὑποσχέσεις γιὰ τὸν παρόντα βίον, ἀλλὰ ἀναφέρονται στὴν ζωὴ τῶν καινῶν οὐρανῶν.

[26]. Ἰώβ, 1,1, «καὶ ἦν ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ἀληθινός, ἄμεμπτος, δίκαιος θεοσεβής, ἀπεχόμενος ἀπὸ παντὸς πονηροῦ πράγματος».

[27]. Βλ. τὰ ἐγώμια τοῦ ἀποστόλου γιὰ τοὺς δύο μαθητές του στὰ χωρία Φιλ. 2,19-28 καὶ Α΄ Τιμ. 5,23

[28]. π. Ἀντωνίου Ἀλεβιζοπούλου, Ἐγχειρίδιο αἱρέσεων καὶ παραχριστιανικῶν ὁμάδων, σ. 338

[29]. www.http://ekklesiatoutheou.com/tip.html Ἀναστάσιος Ἀρώνης, «Τὸ χάρισμα τῶν ἰαμάτων: Αὐτὸ ἀφορᾶ ἀποκλειστικὰ τὸ ἀνθρώπινο σῶμα, ὅταν πάσχει ἀπὸ ὁποιαδήποτε ἀσθένεια».

[30]. Βλ. πρῶτο μέρος παρούσης ἐργασίας

[31]. Ἀπὸ τὸν ἰστότοπο, www.cai.org/el/ygeia-therapeia της Διεθνοῦς Χριστιανικῆς Κοινότητας-Ἐκκλησίας τῆς Πεντηκοστῆς, «Πιστεύουμε ὅτι ὁ Κύριος θέλει νὰ ἀποκαταστήσει στὸν λαό του τὴν ὑγεία, ὄχι μόνο τὴν πνευματική, ἀλλὰ καὶ τὴν σωματική, σύμφωνα μὲ τὸ Ἐξ. 15,26». Πνευματικὴ ὑγεία τοῦ λαοῦ ἐννοοῦν προφανῶς τὴν κατάσταση τοῦ ἐπιγείου βίου χωρὶς ἁμαρτία.

[32]. Λουκ. 9,2 καὶ Α΄Κορ. 12,9

[33]. Βλ. Μοναχῆς Ἀντωνίας, Νεοπεντηκοστιανοὶ στὴν Ἑλλάδα, σ. 28

[34]. Ἀρκεῖ νὰ ἐπισκεφθῆ κάποιος τοὺς γνωστοὺς ἱστοτόπους τους στὸ Διαδίκτυο καὶ νὰ παρακολουθήση τὰ σχετικὰ βίντεος.

[35]. Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς Ἰωάννην, 56,2· ΕΠΕ 14,30, «Καθάπερ γὰρ τις οἰκοδόμος ἄριστος, τὴς οἰκίας τὸ μὲν εἰργάσατο, τὸ δὲ ἀφῆκεν ἀτέλεστον, ὥστε τοῖς ἀπιστοῦσι διὰ τοῦ λειψάνου καὶ περὶ τοῦ παντὸς ἀπολογήσασθαι, οὕτω καὶ ὁ Θεός καθάπερ οἰκίαν τινά σεσαθρωμένην, τὸ σῶμα τὸ ἡμέτερον συγκολλᾷ καὶ ἀναπληροῖ, τὴν τε χεῖρα τὴν ξηρὰν θεραπεύων, τὰ παραλελυμένα μέλη σφίγγων... ἅπερ ἅπαντα τῆς κατὰ φύσιν ἀσθενείας ὄντα πηρώματα, εἶτα διορθούμενος, ἐδείκνυ αὐτοῦ τὴν δύναμιν»

[36]. Λουκ. 17,17

[37]. Βλ. τὰ ἀποκαλυπτόμενα στὸ 13ο κεφάλαιο τῆς Ἀποκαλύψεως.

[38]. Α΄ Κο. 12,9 καὶ 28-30

[39]. http://ekklesiatoutheou.com/tip.html

[40]. Ἰουστίνου τοῦ μάρτυρος, Ἀποκρίσεις πρὸς Ὀρθοδόξους, PG 6,1256

[41]. Μαρτυροῦνται καὶ κάποιες περιπτώσεις, στὶς ὁποῖες δὲν φαίνεται ἡ βούληση τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἐκείνη τοῦ νεκροῦ ἰουδαίου ποὺ τὸν ἔρριξαν τυχαῖα μέσα στὸν τάφο τοῦ Ἐλισαίου καὶ ἀναστήθηκε (Δ΄ Βασ. 13,21). Ὅμως καὶ σ᾽ αὐτὲς τὶς περιπτώσεις ὁ Θεὸς ὡς παντογνώστης ἐγνώριζε τὴν βούληση αὐτῶν ποὺ οὔτε οἱ ἴδιοι μποροῦσαν νὰ ἐκφράσουν, οὔτε κάποιοι ἄλλοι. Πρβλ. καὶ Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς Ματθαῖον 57,2· ΕΠΕ 11,292-294

[42]. Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς Ματθαῖον 27,1· ΕΠΕ 10,218, «ὅτι καὶ ἐν τῇ ἑτέρων πίστει χαρίζεται ὁ Χριστὸς ἡμῖν τὴν ἑτέρων διόρθωσιν... Χαρίζεται δὲ, ὅταν μὴ ἀπιστῇ ὁ θεραπεύεσθαι μέλλων, ἀλλ᾽ ἤ διὰ νόσον μὴ δύνηται πρὸς αὐτὸν ἰέναι, ἤ δι᾽ἄγνοιαν μηδὲν μέγα περὶ αὐτοῦ φαντάζεται ἤ διὰ ἡλικίαν ἄωρον».

[43]. Βλ. Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς Ἰωάννην, 37,2· ΕΠΕ 13,364, «Σὺ δὲ καὶ οὕτως ὅρα τοῦ παραλύτου τὴν πίστιν. Ἀκούσας γὰρ, ὅτι "Ἆρον τὸν κράββατόν σου καὶ περιπάτει", οὐ κατεγέλασεν οὐδὲ εἶπε. Τί ποτε τοῦτό ἐστιν; ἄγγελος κατέρχεται καὶ ταράσσει τὸ ὕδωρ καὶ ἕνα θεραπεύει μόνον· σὺ δὲ ἄνθρωπος ὤν, ἀπὸ ἐπιτάγματος ψιλοῦ καὶ ρήματος ἤλπισας μεῖζον ἀγγέλων δυνήσεσθαι; τῦφος ταῦτα καὶ ἀλαζονεία καὶ γέλως. ἀλλὰ τούτων οὐδὲν εἶπεν, οὐδὲ ἐνενόησεν· ἀλλ᾽ ἅμα τε ἤκουσε καὶ ἠγέρθη· καὶ γενόμενος ὑγιής, οὐκ ἠπείθησε τῷ κελεύσματι αὐτῷ· ἔγειρε, ἆρον τὸν κράββατόν σου καὶ περιπάτει», καὶ , τοῦ αὐτοῦ, Εἰς Πράξεις 30,2· ΕΠΕ 16Α,194, «"Ὅς ἀτενίσας αὐτῷ καὶ ἰδὼν ὅτι πίστιν ἔχει τοῦ σωθῆναι". Ἤδη ὠκείωτο τὴν προαίρεσιν, καίτοι ἐπὶ τῶν ἄλλων τοὐναντίον ἐγίνετο· πρῶτον γὰρ ἰώμενοι τὰ σώματα, τότε τὰς ψυχὰς ἐθεραπεύοντο· οὗτος δὲ οὐχ ὕτως. Ἐμοὶ δοκεῖ εἰς τὴν ψυχὴν ἰδεῖν τὴν αὐτοῦ τὸν Παῦλον».

[44]. Βλ. Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς Ματθαῖον 25,1· ΕΠΕ 10,148, «Καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ μετὰ πολλῆς τῆς θερμότητος καὶ πρὸ τῶν γονάτων αὐτὸν παρακαλεῖ... καὶμετὰ γνησίας τῆς πίστεως καὶ τῆς προσηκούσης περὶ αὐτοῦ δόξης. Οὐδὲ γὰρ εἶπεν, ἐὰν ἀξιώςῃς τὸν Θεόν· οὐδὲ ἐὰν εὔξῃ· ἀλλ᾽, "Ἐὰν θέλῃς, δύνασαί με καθρίσαι". Οὐδὲ εἶπε· Κύριε,καθάρισον· ἀλλ᾽ αὐτῷ τὸ πᾶν ἐπιτρέπει καὶ κύριον ποιεῖ τῆς διορθώσεως καὶ τὴν ἐξουσίαν αὐτῷ μαρτυρεῖ ἅπασαν», καὶ, 26,1· ΕΠΕ 10,172, «Ὅρα καὶ τοῦτον (τὸν ἑκατόνταρχον), ὥσπερ τὸν λεπρόν, τὴν προσήκουσαν περὶ αὐτοῦ δόξαν ἔχοντα. Οὐδὲ γὰρ οὗτος εἶπε, παρακάλεσον· οὐδὲ εἶπεν εὖξαι καὶ ἱκέτευσον· ἀλλ᾽ ἐπίταξον μόνον». Πρβλ. καὶ, αὐτόθι, 26,3· ΕΠΕ 10,182. Ἐπίσης, αὐτόθι, 32,1· ΕΠΕ 10,368, «Οὐ διὰ ταῦτα μόνον τὴν πίστιν αὐτοὺς ἀπαιτεῖ, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ εἶπον θἱὸν Δαυῒδ, ἀνάγων αὐτοὺς ἐπὶ τὸ ὑψηλότερον καὶ παιδεύων, ἄ χρή,περὶ αὐτοῦ φαντάζεσθαι, φησί· "Πιστεύετε ὅτι δύναμαι τοῦτο ποιῆσαι;" Οὐκ εἶπεν, ὅτι δύναμαι παρακαλέσαι τὸν Πατέρα μου, ὅτι δύναμαι εὔξασθαι· ἀλλ᾽ ὅτι ἐγὼ δύναμαι τοῦτο ποιῆσαι».

[45]. Βλ. Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς Ματθαῖον 52,2· ΕΠΕ 11,116, «Ἡ γυνὴ (ἡ Χαναναία) φιλοσοφεῖ, καὶ καρτερίαν ἐπιδείκνυται πᾶσαν καὶ πίστιν, καὶ ταῦτα ὑβριζομένη. ... Εἶδες πῶς οὐ μικρὸν καὶ αὕτη εἰσήνεγκεν εἰς τὴν ἰατρείαν τοῦ θυγατρίου; Διό γὰρ οὐδὲ εἶπεν ὁ Χριστός, ἰαθήτω σοι τὸ θυγάτριον· ἀλλά, "μεγάλη σου ἡ πίστις, γενηθήτω σοι ὡς θέλεις", ἵνα μάθῃς, ὅτι οὐχ ἁπλῶς, οὐδὲ κολακείας ἦν τὰ ρήματα, ἀλλὰ πολλὴ τῆς πίστεως ἡ δύναμις», καὶ, Εἰς Ἰωάννην, 56,2· ΕΠΕ 14,36, «Ἀλλ᾽ οὐχ ὁ τυφλὸς ἠπίστησεν οὐδὲ ἀντεῖπεν, οὐδὲ ἐλογίσατο πρὸς ἑαυτόν· "Τί ποτε τοῦτό ἐστι; πηλὸν ἐχρῆν ἐπιθεῖναι;τοῦτο πηρῶσαι μᾶλλόν ἐστι;τὶς οὕτως ἀνέβλεψέ ποτε;" Ἀλλ᾽ οὐδὲν τούτων ἐλογίσατο. Εἶδες πίστιν στερρὰν καὶ προθυμίαν;».

[46]. www.egolpio.com/el.aspx, «ὑπάρχει μόνο ἕνας τρόπος νὰ γίνει κανεὶς ὑγιής, νὰ ζεῖ σύμφωνα μὲ τὸ λόγο τοῦ Θεοῦ» (Kenneth Hagin).

[47]. π. Ἀντωνίου Ἀλεβιζοπούλου, Ἐγχειρίδιο αἱρέσεων καὶ παραχριστιανικῶν ὁμάδων, σ. 338

[48]. http:www.youtube.com/watch?v=j UC8DXCSFI

[49]. www.godmessengers.gr/ testimonies

[50]. www.cai.org/ el/ ygeia- therapeia

[51]. Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, ΕἰςΜατθαῖον, 26,4· ΕΠΕ 10,190, «Καὶγὰρἦλθενὑγίειανζητῶντῷπαιδὶσωματικήνκαὶβασιλείανλαβὼνἀπῆλθεν».

[52]. Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς Πράξεις, 8,1· ΕΠΕ 15,226, «"Καὶ πιάσας αὐτὸν τῆς χειρὸς, ἤγειρε". Τοῦτο ἐποίησε δηλῶν τὴν ἀνάστασι. ἀναστάσεως γὰρ ἦν εἰκών».

[53]. Ἰω. 9,3

[54]. Ἰωάν. 6,29, «Τοῦτό ἐστι τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ, ἵνα πιστεύετε εἰς ὅν ἀπέστειλα», καὶ Ἰωάν. 3,17, «οὐ γὰρ ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν υἱὸν αὐτοῦ εἰς τὸν κόσμον ἵνα κρίνῃ τὸν κόσμον, ἀλλ᾽ ἵνα σωθῇ ὁ κόσμος δι᾽ αὐτοῦ»

[55]. Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς Πράξεις, 8,1· ΕΠΕ 15,609, «"Καὶ φωνήσας τοὺς ἁγίους καὶ τὰς χήρας παρέστησεν αὐτὴν ζῶσαν"· τοῖς μὲν εἰς παράκλησιν, ὅτι τε ἀπέλαβον τὴν ἀδελφήν, καὶ ὅτι θαῦμα εἶδον, ταῖς δὲ εἰς προστασίαν».

[56]. Βλ. Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς Ματθαῖον, 26,3· ΕΠΕ 10,184, «Οὐ γὰρ σωματικὴν παρουσίαν ἐπιζητεῖ, οὐδὲ ἐγγύς τοῦ ἰατροῦ τὸν κάμνοντα ἤνεγκεν· ὅπερ οὐ μικρὰ φανταζομένου ἦν περῖ αὐτοῦ, ἀλλὰ θεοπρεπῆ τὴν ὑπόνοιαν ἔχοντος. Καὶ φησίν, "Εἰπὲ λόγῳ μόνον"», καὶ, τοῦ ἰδίου, Εἰς Ἰωάννην, 56,2· ΕΠΕ 14,30 (βλ. προηγουμένην σημείωσιν 35).

[57]. Βλ. Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς Ματθαῖον, 40,1· ΕΠΕ 10,648, «Αὐτὸς μὲν γὰρ ἐβούλετο πρὸ ἐκείνου θεραπεῦσαι ἐκείνους (τοὺς φαρισαίους) καὶ μυρίους ἐκίνησε τρόπους ἰατρείας, καὶ δι᾽ ὧν ἔμπροσθεν ἐποίησε καὶ δι᾽ ὧν εἶπε· ἐπειδὴ δὲ ἀνίατα λοιπόν ἐνόσουν, ἐπὶ τὸ ἔργον ἐχώρησε»

[58]. Βλ. Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς Ματθαῖον, 66,1· ΕΠΕ 11,584, «Καὶ γὰρ ἔθος αὐτῷ πανταχοῦ πρότερον τὴν ἀρετὴν τῶν θεραπευομένων κατάδηλον ποιεῖν καὶ ἐκκαλύπτειν ἅπασι, καὶ τότε ἐπάγειν τὴν ἰατρείαν· δι᾽ ἕν μὲν, ἵνα καὶ τοὺς ἄλλους εἰς ζῆλον ἀγάγῃ· δι᾽ ἕτερον δὲ, ἵνα δείξῃ τῆς δωρεᾶς ἀξίως ἀπολαύοντας.Τοῦτο γοῦν καὶ ἐπὶ τῆς Χαναναίας ἐποίησε γυναικός, τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ ἑκατοντάρχου, τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς αἱμορροούσης».

[59]. Βλ. ὑπος. 28 τοῦ παρόντος

[60]. www.veria_church.gr, «Ἴσως αὐτὴ ἡ δύσκολη στιγμὴ νὰ εἶναι ἕνα ἄλλο κάλεσμα τῆς ἀγάπης του. Μία αἰτία γιὰ νὰ τὸν πλησιάσεις. Ὄχι μόνο γιὰ νὰ σὲ θεραπεύσει, ἀλλὰ γιὰ νὰ τὸν γνωρίσεις».

[61]. http://ekklesiatoutheou.com/tip.html, «Ἐπίσης (τὸ χάρισμα τῶν ἰαμάτων) δὲν στηρίζεται πάντοτε στὴν πίστη τοῦ ἀρρώστου, ἐνῶ πάντοτε ἀποβαίνει γιὰ τὴ δόξα τοῦ Θεοῦ».

[62]. Βλ. Ἰωάν.17,21.23 καὶ Ἐφ. 3,6

[63]. Βλ. Ἐφ. 1,23-24

[64]. Βλ. Ἰωάν.15,8, «ἐν τούτῳ ἐδοξάσθη ὁ πατήρ μου, ἵνα καρπὸν πολὺν φέρητε καὶ γενήσεσθε ἐμοὶ μαθηταί»

[65]. Ἰω. Χρυσοστόμου, Εἰς Ἰωάννην 37,1, ΕΠΕ 13,363

[66]. Βλ. τὰ σχετικὰ κείμενα μὲ τὶς θεραπεῖες τῶν δαιμονιζομένων καὶ ἄλλων ἀσθενῶν (8,16-18), τοῦ λεπροῦ (Λουκ. 5,14) καὶ μὲ τὴν ἀνάσταση τῆς κόρης τοῦ Ἰαείρου (Λουκ. 8,56).

[67]. Βλ. τὴν σχετικὴ περιγραφὴ γιὰ τὴν θεραπεία τοῦ χωλοῦ στὰ Λύστρα (Πρξ. 14,12-18).

[68]. www.egolpion.com/xarismata_eaep.el.aspx

[69]. www.christianity.gr/?module=article&art_id=3689

[70]. www.christianity.gr/?module=article&art_id=3003

[71]. www.christianity.gr & as_ΘΕΡΑΠΕΥΣΕΜαρτυριες

[72]. www.egolpion.com/anointing water.el.aspx

[73]. www.egolpion.com/metastroph_anastasia.el.aspx

[74]. www.egolpion.com/therapeies_blasfhmia.el.aspx

[75]. Περιοδικὸ ΔΙΑΛΟΓΟΣ, τεῦχος 32

(Πηγή: Ἀντιαιρετικό σεμινάριο τῆς της Ι.Μ.Γλυφάδας, πού ἔγινε τήν Δευτέρα 7-4-2014)