Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου: Κατηγορούμενοι χωρίς δικαίωμα υπεράσπισης –  Πολιτικοί, ιερωμένοι, επιχειρηματίες, δημοσιογράφοι στη λίστα των καταδικασθέντων και εκτελεσθέντων

amaseia
 
Παναγιώτης Σαββίδης
 
Μετά το 1919 και την έναρξη της δεύτερης και σκληρότερης φάσης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, οι Τούρκοι -με το «ΟΚ» του Μουσταφά Κεμάλ (μετέπειτα Ατατούρκ), ξεκινούν τις δίκες – παρωδία στην Αμάσεια με στόχο τον αφανισμό της ελληνικής ελίτ του Πόντου.  Η επιλογή της Αμάσειας στα βάθη της Ανατολίας για τη διεξαγωγή των δικών, είχε ως σκοπό αυτές να μείνουν μακριά από τα μάτια της κοινής γνώμης.

Με πρόσχημα τις υποτιθέμενες ενέργειες Ελλήνων του Πόντου για δημιουργία ανεξάρτητου κράτους στην περιοχή, τέθηκαν σε ισχύ τα λεγόμενα «Δικαστήρια Ανεξαρτησίας» για τη νομιμοφανή εξόντωση -με συνοπτικές διαδικασίες- των πλέον σημαντικών προσωπικοτήτων του ποντιακού Ελληνισμού.

Τα ειδικά δικαστήρια των Τούρκων εθνικιστών, ξεκίνησαν τον Αύγουστο του 1921, με βασικές κατηγορίες τη προσπάθεια δημιουργίας ανεξάρτητου ποντιακού κράτους ή τη βοήθεια στον Ρωσικό Στρατό στη διάρκεια του πρόσφατου ρωσοτουρκικού πολέμου. Το χρονικό διάστημα 20/8-21/9/1921 υπολογίζεται πως 177 Έλληνες του Πόντου καταδικάστηκαν σε θάνατο, από τον δικαστή Εμίν Μπέη Τσεβεσίογλου στη συντριπτική πλειοψηφία, και απαγχονίστηκαν σε αγχόνες που στήθηκαν στην κεντρική πλατεία της Αμάσειας. Πάντως ο αριθμός των Ελλήνων εκτελεσθέντων θεωρείται πως αγγίζει τα 500 άτομα, με πρόχειρες εκτιμήσεις.

Οι Έλληνες κατηγορούμενοι, απαγορευόταν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους και, βέβαια, δεν είχαν δικηγόρους. Ενίοτε επιτρεπόταν μια τυπική απολογία, μετά την οποία ανακοίνωναν στους δικαζόμενους την απόφαση του στρατοδικείου, που ήταν ο «θάνατος δι’ απαγχονισμού».

Στη λίστα των καταδικασθέντων, και εκτελεσθέντων στη συνέχεια, περιλαμβάνονται πολιτικοί, ιερωμένοι, επιχειρηματίες, δημοσιογράφοι, ακόμη και τα μέλη της ποδοσφαιρικής ομάδας «Πόντος» Μερζιφούντας, επειδή οι στολές του ήταν στα γαλάζια και λευκά χρώματα που παρέπεμπαν στην ελληνική σημαία. Έφτασαν μάλιστα στο σημείο, να κρεμάσουν το άψυχο σώμα του Επισκόπου Ζήλων Ευθυμίου, ο οποίος τις προηγούμενες μέρες είχε ήδη πεθάνει από τύφο μέσα στη φυλακή.

Μεταξύ άλλων καταδικάστηκαν και απαγχονίστηκαν:

Ματθαίος Κωφίδης, επιχειρηματίας και πολιτικός, πρώην μέλος του οθωμανικού κοινοβουλίου
Νικόλαος Καπετανίδης, δημοσιογράφος και εκδότης
Παύλος Παπαδόπουλος, διευθυντής της Οθωμανικής Τράπεζας της Σαμψούντας
Ιορδάνης Τοτομανίδης, διευθυντής του μονοπωλείου καπνού της Μπάφρας
Δημοσθένης Δημήτογλου, τραπεζίτης 
Δάσκαλοι και μαθητές του Κολλεγίου Ανατολή Μερτζηφούντος, ορισμένοι από τους οποίους αθλητές της ποδοσφαιρικής ομάδας του σχολείου «Πόντος Μερζιφούντα»
Ευθύμιος Ζήλων Αγριτέλης, επίσκοπος Ζήλων (ήταν ήδη νεκρός)
Πλάτων Αϊβαζίδης, πρωτοσύγγελος της μητρόπολης Αμάσειας
Αλέξανδρος Ακριτίδης, επιχειρηματίας στην Τραπεζούντα 

Η επιστολή του μελλοθάνατου Αλεξάνδρου Ακριτίδη, εμπόρου Τραπεζούντας (7/91921) προς τη σύζυγό του Κλειώ, συγκλονίζει: 

«Γλυκυτάτη μου Κλειώ
Σήμερον ετελέσθη εν τη φυλακή λειτουργία και εκοινωνήσαμε όλοι, περί τους 100 από διάφορα μέρη. Έχει αποφασισθεί ο δια της κρεμάλας θάνατος. Αύριον θα πηγαίνουν οι 60, μεταξύ αυτών οι 5 Τραπεζούντιοι και θα γίνει ο δι’ αγχόνης θάνατος.
Την Τρίτην δεν θα είμεθα εν ζωή, ο Θεός να μας αξιώσει τους ουρανούς και σε σας να δώσει ευλογίαν και υπομονήν και άλλο κακόν να μη δοκιμάσητε. Όταν θα μάθετε το λυπηρόν γεγονός να μη χαλάσετε τον κόσμον, να έχετε υπομονή. Τα παιδιά ας παίξουν και ας χορέψουν. Ας σε βλέπω να κανονίσης όλα όπως ξέρεις εσύ.
Ο αγαπητός μου Θεόδωρος ας αναλαμβάνει πατρικά καθήκοντα και να μην αδικήσει κανένα από τα παιδιά τον Γέργον να τελειώσει το σχολείον και να γίνει καλός πολίτης. Τον Γιάννην ας τον έχει μαζί του στη δουλειά. Από τα μικρά, τον Παναγιώτη να στείλεις στο σχολείο, την Βαλεντίνην να την μάθης ραπτικήν. Την Φωφών να μη χωρίζεσαι ενόσω ζεις. Εις τον Στάθιον τας ευχάς μου και την υποχρέωσιν όπως χωρίς αμοιβήν διεκπεραιώσει όλας τας οικογενειακάς μου υποθέσεις που θα του αναθέσητε.
Ο παπα Συμεών ας με μνημονεύσει ενόσω ζη. Να δώσης 5 λίρες στην Φιλόπτωχον, 5 λίρες στην Μέριμναν, 5 λίρες στου Λυκαστή το σχολείον. Και ας με συγχωρέσουν όλοι οι αδελφοί μου, οι νυφάδες και όλοι οι συγγενείς και φίλοι.
Αντίο βαίνω προς τον πατέρα και συγχωρήσατέ μου
ο υμέτερος
Αλ. Γ. Ακριτίδης»

(«Ζωντανές Μνήμες του Πόντου» της Μέριμνας Ποντίων Κυριών, Θεσσαλονίκη 1988).

Οι θηριωδίες αυτές προκάλεσαν αντιδράσεις εντός και εκτός Τουρκίας. Ο απαγχονισμός του Ματθαίου Κωφίδη, πρώην μέλος του οθωμανικού κοινοβουλίου, και ένα από τα θύματα της Αμάσειας, ο οποίος μάλιστα ήταν ενάντιος σε κάθε μορφή ένοπλης αντίστασης κατά των Τούρκων, εξόργισε ακόμη και τους Μουσουλμάνους της Τραπεζούντας, που σιωπηρά αρνήθηκαν να συνεργαστούν με τους Τούρκους εθνικιστές, και έτσι κατάφερε να διασωθεί ένας αριθμός ντόπιων Ελλήνων. 

Διαμαρτυρίες καταγράφτηκαν στην Ελλάδα και στην Αγγλία. Αλλά και σε χώρες που βρίσκονταν σε συμμαχία με το κεμαλικό κίνημα, όπως στη Γαλλία και στην Ιταλία, οι οποίες και καταδίκασαν τις αποτρόπαιες πράξεις. Το θέμα της εξολόθρευσης του Ποντιακού Ελληνισμού απασχόλησε και το Κογκρέσο των Η.Π.Α., στις 22 Δεκεμβρίου 1921, από τον γερουσιαστή Γουίλλιαμ Κινγκ
Οι τουρκικές ωμότητες εις βάρος του Ποντιακού Ελληνισμού και ειδικά των εκτελέσεων από τις δίκες-παρωδίες της Αμάσειας, προκάλεσαν διεθνή κατακραυγή. Ο σκοπός ωστόσο είχε επιτευχθεί. Το μεγαλύτερο μέρος του Ποντιακού Ελληνισμού είχε αφανιστεί και όσοι επέζησαν της Γενοκτονίας, ξεριζώθηκαν για πάντα από τις πατρογονικές τους εστίες, με την ανταλλαγή πληθυσμών που ακολούθησε μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την υπογραφή της «Συνθήκης της Λωζάνης» το 1923.

Πρώτο Θέμα

genoktonia genoktonia 808x404 1

Tου Γιώργου Σαρρή

Η τραγωδία μέσα από τα γερμανικά και τα αυστριακά έγγραφα

Εκατοντάδες επιφανείς προσωπικότητες του Ποντιακού Ελληνισμού οδηγήθηκαν τέλη καλοκαιριού με αρχές φθινοπώρου του 1921 στην κρεμάλα από το τουρκικό εθνικιστικό κίνημα του Μουσταφά Κεμάλ, καταδικασμένοι από το κατ’ επίφασιν δικαστήριο που είχε στηθεί στην πόλη της Αμάσειας. Κάποιοι εξ αυτών, όμως, κλεισμένοι μέσα στη φυλακή, έγραψαν λίγο πριν πεθάνουν επιστολές προς τα αγαπημένα τους πρόσωπα, μερικές εκ των οποίων έχουν διασωθεί και αποτυπώνουν ανάγλυφα την κατάσταση που επικρατούσε εκείνη την εποχή. 

Ν. Καπετανίδης:  «Θαρσείτε  και καρτερείτε»

Ο δημοσιογράφος και εκδότης της εφημερίδας «Εποχή» της Τραπεζούντας, Νικόλαος Καπετανίδης, έστελνε μέχρι την τελευταία στιγμή γράμματα στο σπίτι του, παρηγορώντας τους δικούς του ανθρώπους. Οπως έγραφε, «θα μάθετε από τους ολίγους που θα περισωθούν, ότι μήτε το θάρρος μήτε η ψυχραιμία μ’ εγκατέλειψαν ως την τελευταία μου στιγμή… Εντούτοις η ψυχή μου βαρύτατα πενθεί διότι σας αφήνω για πάντα… Τέτοιος θάνατος σαν τον δικό μου είναι ωραίος, δοξασμένος… Γι’ αυτό μη λυπηθήτε… Εσύ, μανούλα μου, εγκαρτέρησε. Ετίμησα τα στήθια σου και τ’ όνομά σου με τον θάνατό μου… Ο θάνατος είναι τιμή για όλους μας. Θαρσείτε και καρτερείτε, μια φορά κανείς πεθαίνει…». Ο Καπετανίδης υπήρξε συνεπής με τα γραφόμενά του μέχρι την έσχατη ώρα. Οταν ο πρόεδρος του δικαστηρίου τού ανέγνωσε το κατηγορητήριο, ότι επεδίωκε την ανεξαρτησία του Πόντου, εκείνος τον διόρθωσε: «Οχι, κύριε πρόεδρε, εγώ ήθελα την απευθείας ένωση του Πόντου με την Ελλάδα». Απαγχονίστηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 1921, σε ηλικία μόλις 32 χρόνων. Η τελευταία του κραυγή πάνω στην αγχόνη ήταν: «Ζήτω η Ελλάς!».

Αλ. Ακριτίδης:  «Γλυκυτάτη μου, την Τρίτη δεν θα είμαστε  εν ζωή»

Ο Αλέξανδρος Ακριτίδης ήταν ένας από τους προύχοντες του Πόντου. Κοινοτικός άρχοντας της Τραπεζούντας, εργοστασιάρχης, ευεργέτης της κοινότητας. Οδηγήθηκε από το κεμαλικό καθεστώς στο ικρίωμα τον Σεπτέμβριο του 1921, ωστόσο την παραμονή του θανάτου του έγραψε στη γυναίκα του: «Γλυκυτάτη μου Κλειώ, σήμερον ετελέσθη εν τη φυλακή λειτουργία και εκοινωνήσαμε όλοι, περί τους 100 από διάφορα μέρη. Εχει αποφασισθεί ο δια κρεμάλας θάνατος. Αύριο θα πηγαίνουν οι 30, μεταξύ αυτών και 5 Τραπεζούντιοι, και θα γίνει ο δι’ αγχόνης θάνατος. Την Τρίτη δεν θα είμαστε εν ζωή, ο Θεός να μας αξιώσει τους ουρανούς και σε σας να δώσει ευλογία και υπομονή και άλλο κακό να μη δοκιμάσετε.

Οταν θα μάθετε το λυπηρό να μην χαλάσετε τον κόσμον, να έχετε υπομονή. Τα παιδία ας παίξουν και ας χορέψουν. Ας σε βλέπω να κανονίσεις όλα όπως ξέρεις εσύ. Ο αγαπητός μου Θεόδωρος ας αναλαμβάνει πατρικά καθήκοντα και να μην αδικήσει κανένα από τα παιδιά. Τον Γιώργο να τελειώσει το Σχολείο και να γίνει καλός πολίτης. Τον Γιάννη ας τον έχει μαζί του στη δουλειά. Από τα μικρά τον Παναγιώτη να στείλεις στο σχολείο, την Βαλεντίνη να την μάθεις ραπτική. Την Φωφώ να μην χωρίζεσαι εν όσω ζεις. Εις τον Στάθιον τας ευχάς μου και την υποχρέωσιν όπως χωρίς αμοιβήν διεκπεραιώσει όλας τας οικογενειακάς μου υποθέσεις, που θα του αναθέσητε. Ο παπά-Συμεών ας με μνημονεύσει εν όσω ζει. Να δώσεις 5 πέντε λίρες στην Φιλόπτωχο, 5 πέντε λίρες στην Μέριμνα, 5 πέντε λίρες στου Λυκαστή στο Σχολείο. Και ας με συγχωρέσουν όλοι οι αδελφοί μου, οι νυφάδες και όλοι οι συγγενείς και φίλοι. Αντίο, βαίνω προς τον Πατέρα και συγχωρήσατέ μου. Ο υμέτερος, Αλ. Γ. Ακριτίδης».

Αντ. Τζινόγλου:  «Ο Θεός δε με αξίωσε  να γηροκομήσω  τους γονείς μας»

Λίγο πριν μαρτυρήσει, ο διευθυντής του Γραφείου Προσφύγων της παραθαλάσσιας Αμισού (Σαμψούντας), Αντώνιος Τζινόγλου, έστειλε γράμμα προς τους οικείους του, με το οποίο τους ζητούσε «να μην κλαύσητε πολύ». Στενοχωριόταν γιατί δεν θα κατάφερνε να γηροκομήσει τους γονείς του, ενώ χαρακτηρίζει την καταδίκη του από το καθεστώς του Μουσταφά Κεμάλ ως «θέλημα Θεού», το οποίο έπρεπε να υπομείνει. Αναφέρει χαρακτηριστικά: «Σεβαστοί μου γονείς, προσφιλής μου σύζυγος, τέκνα μου αγαπητά, λοιποί συγγενείς και φίλοι. Κατεδικάσθην αθώος ων εις θάνατον, ήτο θέλημα Θεού, δια τούτο και εγώ δεν λυπούμαι, και σεις μη λυπηθείτεֹ, έχω πίστιν ότι θα συναντηθούμε εις την άλλην ζωήν.

Σας στέλω τον χαιρετισμό και την αγάπη μουֹ εν όσω ζείτε να με μνημονεύετε. Αντιόπη, ο Θεός δε με αξίωσε να γηροκομήσω τους γονείς μας, το έργον τούτο το αφήνω μόνον εις σε. Δια σε και δια τα τέκνα μας είμαι βέβαιος ότι θα φροντίσει ο καλός Θεός. Να μη λυπηθής και αγανακτήσεις εναντίον του θελήματος του Θεού. Εάν επιζήσετε της καταιγίδας αυτής, να πάτε στους γονείς μας κοντά και να γράφεις δε και στον Φώτιον και τον Χρύσανθον την παράκλησίν μου, όπως λάβουσιν υπό την μέριμναν των την Ιουλίαν και την Χρυσάνθην. Τη βεργέτα και το ωρολόγι μου παρέδωσα εις τον κ. Π. Βαλιούλην. Τα ρούχα μου θα διαμοιρασθούν εδώ. Πήρα την τελευταία σου επιστολήν και είμαι ήσυχος εν τη φυλακή. Εξομολογήθην, εγένετο λειτουργία και εκοινώνησα, θα αποθάνω ήσυχος και ατάραχος. Επιθυμώ να μη κλαύσητε πολύ. Ο Θεός μαζί σας. Σας φιλώ όλους εκ ψυχής, ο ιδικός σας».

Μ. Κωφίδης:  «Καμία ελπίδα δεν έχω πλέον. Σας γλυκοφιλώ όλους»

Με την κατηγορία της συμμετοχής σε κίνημα για την ανεξαρτησία του Πόντου εκτελέστηκε ο Ματθαίος Κωφίδης, πρώην εκλεγμένος βουλευτής στην οθωμανική Βουλή από το βιλαέτι της Τραπεζούντας. Είχε προβάλει σιδερένια πυγμή βλέποντας τις γενοκτονικές αγριότητες. Απαίτησε μάλιστα όχι μόνο την παύση των ωμοτήτων αλλά και την επιβολή αυστηρών κυρώσεων στους υπαίτιους. Στις 15 Σεπτεμβρίου 1921, λίγες ώρες μετά τη δίκη-παρωδία που θα τον οδηγούσε μετά βεβαιότητας στον θάνατο, θα γράψει από το μπουντρούμι των φυλακών Τιμαρχανέ της Αμάσειας στη σύζυγό του: «Φιλτάτη Ουρανία, χθες, ημέρα της Σταυροπροσκυνήσεως, επαρουσιάσθην εις το δικαστήριον Ιστικλάλ, καμία ελπίδα δεν έχω πλέον.

Σήμερον θα δοθή η απόφασις, η οποία βεβαίως θα είναι καταδικαστική, σας αφήνω υγείαν και εις την προστασίαν του Παναγάθου. Περιττά τα πολλά λόγια, θάρρος και εγκαρτέρησις και ελπίς επί Κύριον, δια να ημπορέσης το κατά δύναμιν να σηκώσης το βαρύ φορτίον σου. Σας γλυκοφιλώ όλους, ο Ματθαίος σου. Υ.Γ. Εις τα φίλτατα την ευχήν μου, καλήν πρόοδον και καλήν διαγωγήν, όπως η ψυχή μου και μακρόθεν αγάλλεται. Ο ίδιος». Αξίζει να τονιστεί ότι η εκτέλεση του Ματθαίου Κωφίδη έφτασε στο σημείο να εξοργίσει ακόμη και τον μουσουλμανικό πληθυσμό της Τραπεζούντας, καθώς ο ίδιος είχε αναπτύξει πολύ καλή συνεργασία και σχέσεις αλληλεγγύης με τους μουσουλμάνους της περιοχής. Μάλιστα οι τελευταίοι, αντιδρώντας, αρνήθηκαν να υποδείξουν και άλλους Ελληνες ως «ύποπτους» στους άνδρες του Μουσταφά Κεμάλ.

 

Οι ανελέητοι διωγμοί των Ποντίων

«Εξορία και εξολόθρευση είναι στα τουρκικά η ίδια έννοια» αναφέρει  ο πρόξενος του Ράιχ στη Σαμψούντα  σε έγγραφό του προς το Βερολίνο.

Η επιχείρηση εθνοκάθαρσης που εφάρμοσε το κίνημα των Νεότουρκων και των εθνικιστών του Μουσταφά Κεμάλ την περίοδο 1914-1923 κατά του Ποντιακού Ελληνισμού (όπως επίσης και κατά των Αρμενίων, των Ασσυρίων και άλλων χριστιανικών πληθυσμών) δύσκολα θα διαπράττονταν εάν δεν υπήρχε η ανοχή της πολιτικοστρατιωτικής ηγεσίας της τότε Γερμανικής αλλά και της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας.

Εναν χρόνο πριν από τις σφαγές, το Ράιχ είχε φροντίσει να αναδιοργανώσει τον οθωμανικό στρατό, προσφέροντας τεχνογνωσία, οπλισμό, καθώς επίσης και πλήρη οικονομική κάλυψη. Η αλήθεια είναι, ωστόσο, ότι υπήρχαν και ορισμένοι διπλωμάτες των δύο συγκεκριμένων ισχυρών κρατών της Δυτικής Ευρώπης, οι οποίοι είχαν σταλεί στην ευρύτερη περιοχή του Πόντου και όχι απλώς δεν συμφωνούσαν με την τακτική των εθνοκαθάρσεων, αλλά φρόντιζαν να το γνωστοποιούν στην ηγεσία τους. 

«Οποιος δεν δολοφονείται,  πεθαίνει από αρρώστιες και πείνα»

Από έγγραφα που έχουν διασωθεί προκύπτει, για παράδειγμα, ότι ο Γερμανός πρόξενος της Αμισού (Σαμψούντας), Kuckhoff, ανέφερε προς το υπουργείο Εξωτερικών του Βερολίνου, στις 16 Ιουλίου 1916, ότι βάσει αξιόπιστων πηγών «ολόκληρος ο ελληνικός πληθυσμός της Σινώπης και της παραλιακής περιοχής της επαρχίας Κασταμονής έχει εξοριστεί. Εξορία και εξολόθρευση είναι στα τουρκικά η ίδια έννοια, γιατί όποιος δε δολοφονείται, πεθαίνει ως επί το πλείστον από τις αρρώστιες και την πείνα».

«Οι εξοριζόμενοι θα πεθάνουν  κατά χιλιάδες»

Από την πλευρά του ο πρόξενος Σαμψούντας της Γερμανίας, Bergfeld, επισημαίνει ότι η εξελισσόμενη γενοκτονία θα επηρέαζε την ηθική εικόνα όχι μόνο της Τουρκίας αλλά και της χώρας του που ήταν σύμμαχος. Με επιστολή προς το υπουργείο Εξωτερικών της αυτοκρατορίας του, με ημερομηνία 14 Σεπτεμβρίου 1916, αναφέρει χαρακτηριστικά: «Οι επιθέσεις κατά της ζωής και της περιουσίας που παρατηρήθηκαν στη μεταφορά των Αρμενίων θα επαναληφθούν. Οι εξοριζόμενοι θα πεθάνουν κατά χιλιάδες από τις αρρώστιες, την πείνα και τις κακουχίες. Αυτό θα σήμαινε ότι η ηθική εικόνα της Τουρκίας και των συμμάχων της θα έπεφτε πολύ μπροστά στα μάτια των ουδετέρων. Οι επιζήσαντες θα φτώχαιναν και έτσι το εμπόριο θα κατέληγε στα χέρια εκείνων που θα ήταν χειρότεροι για τους μωαμεθανούς από ό,τι οι ντόπιοι. Για όλους αυτούς τους λόγους θα πρέπει να θεωρηθεί η γενική εκτόπιση των Ελλήνων επικίνδυνη σε υψηλό βαθμό».

«Εστειλα τάγματα να σκοτώσουν  κάθε Ελληνα που συναντούν»

Τα απεχθή συμβάντα είχαν θορυβήσει επίσης και τον Kwiatkowski, Αυστριακό υποπρόξενο στην ίδια περιοχή. Σε επιστολή του προς τον υπουργό Εξωτερικών της Αυστρίας, Stephan Burian von Rajecz, του γνωστοποιεί τις αποφάσεις που έλαβε ο Ραφέτ μπέης, ο οποίος έφερε το αξίωμα του μουτεσαρίφη (διοικητής) της Αμισού. Γράφει χαρακτηριστικά: «Στις 26 Νοεμβρίου 1916 μου είπε ο Ραφέτ μπέης: Τελικά με τους Ελληνες πρέπει να ξεκαθαρίσουμε όπως και με τους Αρμενίους». Λίγο πιο κάτω προσθέτει πως δύο μέρες αργότερα, στις 28 Νοεμβρίου 1916, του ξανάπε ο Ραφέτ: «Πρέπει να τελειώνουμε με τους Ελληνες. Εστειλα σήμερα στα περίχωρα τάγματα για να σκοτώσουν κάθε Ελληνα που συναντούν στο δρόμο. Φοβάμαι την απέλαση ή την εξορία του συνολικού ελληνικού πληθυσμού και την επανάληψη των περσινών παραδειγμάτων». 

Πυρπολήσεις χωριών και βιασμοί

Στα μέσα του επόμενου μήνα, ο Αυστριακός πρεσβευτής της Κωνσταντινούπολης, Pallavicini, περιέγραφε με σημείωμά του προς τη Βιέννη τα τελευταία γεγονότα του Πόντου που αφορούσαν τη μαρτυρική Αμισό (Σαμψούντα), καταθέτοντας και μια σειρά από αριθμητικά στοιχεία:

  • – 11 Δεκεμβρίου 1916. Λεηλατήθηκαν πέντε ελληνικά χωριά, κατόπιν κάηκαν. Οι κάτοικοι εκτοπίστηκαν.
  • – 12 Δεκεμβρίου 1916. Στα περίχωρα της πόλης καίγονται χωριά.
  • – 14 Δεκεμβρίου 1916. Ολόκληρα χωριά καίγονται μαζί με τα σχολεία και τις εκκλησίες.
  • – 17 Δεκεμβρίου 1916. Στην Περιφέρεια Σαμψούντας έκαψαν 11 χωριά. Η λεηλασία συνεχίζεται. Οι χωρικοί κακοποιούνται.
  • – 31 Δεκεμβρίου 1916. 18 ελληνικά χωριά κάηκαν εξ ολοκλήρου. 15 εν μέρει. 60 γυναίκες περίπου βιάστηκαν. Ελεηλατήθησαν ακόμη και εκκλησίες.
  • Οι αναφορές αυτές, όμως, δεν ευαισθητοποίησαν ούτε τη Γερμανική Αυτοκρατορία ούτε την Αυστροουγγρική, που προφανώς γνώριζε τι θα επακολουθούσε, όμως δεν έπραξε οτιδήποτε απτό προκειμένου να το σταματήσει.

 

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην ειδική έκδοση του ΕΘΝΟΥΣ της Κυριακής (17/5) με τίτλο «Πόντος, ματωμένη γη»

 

https://infognomonpolitics.gr/2020/05/i-sparaktikes-epistoles-ton-mellothanaton-tou-pontou-ligo-prin-ektelestoun/

 

 

Η Ρουμανική Γερουσία επέτρεψε στη Λατινόφωνη ελληνική μειονότητα στη νότια Αλβανία, γνωστή ως Βλάχοι (Βλάχοι), να αποκτήσει τη ρουμανική υπηκοότητα.

Σύμφωνα με αυτόν τον νόμο, για να αποκτήσετε τη ρουμανική υπηκοότητα, εκτός από την καταγωγή του Βλάχο, πρέπει επίσης να γνωρίζετε τη λατινική γλώσσα και κάποια γνώση του ρουμανικού πολιτισμού.
Αν και η πλειοψηφία των  Βλάχων στην Αλβανία ταυτίζεται ως Έλληνας, η Ρουμανία εργάζεται πολύ σκληρά για να τους Ρουμάνισε. Το 2013, άνοιξε ένα Ρουμανικό Κέντρο Πληροφόρησης στην πόλη της Κορυτσας (Κορυτσά, Αλβανικά: Korçë), το οποίο διδάσκει τη ρουμανική γλώσσα, τον πολιτισμό και την κληρονομιά δωρεάν - και επιπλέον, προσφέρει ακόμη και σε μερικούς μαθητές δωρεάν ταξίδι στο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης  Ρουμανία.

Η Κορυτσα θεωρείται ένα από τα κέντρα της ελληνικής κοινότητας στη Βόρεια Ήπειρο, στη νότια Αλβανία.
Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι οι Ρουμάνοι που ταυτίζουν βλαχοι υπάρχουν μόνο σε μέρη όπου ιδρύονται σχολεία ρουμανικής γλώσσας με την ευλογία της αλβανικής κυβέρνησης.

Προκειμένου να ασκήσει πίεση στην ελληνική μειονότητα στη Βόρεια Ήπειρο (περίπου 120.000 άτομα) και να ελέγξει την κοινωνική αφύπνιση του Ελληνισμού, η Αλβανία αναγνώρισε μια μειονότητα Ρουμάνων-Βλάχων το 2012.

Η Ρουμανία πιστεύει ότι επειδή οι Βλάχοι μιλούν μια γλώσσα παρόμοια με τη Ρουμανική, στην πραγματικότητα είναι Ρουμάνικα και όχι Ελληνικά.

Όπως γνωρίζει η Αλβανία, καταλαμβάνει τη Βόρεια Ήπειρο που επιδιώκει ένωση με την Ελλάδα, η αποδυνάμωση της ελληνικής ταυτότητας με ισχυρή υποστήριξη από τη Ρουμανία εξυπηρετεί μια ισχυρή ατζέντα και για τις δύο χώρες τους.

Η Αλβανία αποδυναμώνει την ελληνική μειονότητα, ενώ η Ρουμανία μπορεί να αυξήσει την ιθαγένεια καθώς ο πληθυσμός της συνεχίζει να μειώνεται.

Στην πραγματικότητα, η Αλβανία και η Ρουμανία συμμαχούν σε μια αντι-ελληνική δράση.
Οι Greek City Times μίλησαν αποκλειστικά με τον Mikel Mihallari, έναν Βλάχο από την Κορυτσα.


Όταν ρωτήθηκε από τους Greek City Times εάν η πλειοψηφία των Βλάχων ειναι Έλληνες ή Ρουμάνοι  είπε χωρίς αμφιβολία ότι «Είμαστε Έλληνες. Η καταγωγή μας προέρχεται από τα βουνά της Πίνδου και ιστορικά είμαστε πάντα δίπλα-δίπλα με άλλους Έλληνες, είτε πρόκειται για μάχη είτε για τη δημιουργία οικογενειών μαζί. "

Είπε στους Greek City Times ότι η Ρουμανία έχει ένα προξενείο στην πατρίδα του στην Κορυτσα και μερικές φορές έχουν κάποια πολιτιστικά βράδια, «αλλά μόνο μικρά».

«Οι περισσότεροι Βλάχοι στην Κορίτσα ειναι  Έλληνες, καθώς έχουμε γενιά μετά γενιά», είπε.
Ο Μιχαλάρι λέει ότι μόνο ένας μικρός αριθμός Βλάχων αναγνωρίζεται ως Ρουμάνος, πιθανώς με την ελπίδα να πάρει ένα Ρουμανικό διαβατήριο.

Είπε ότι η Ρουμανία θέλει να «πάρει την ιστορία μας και να προκαλέσει προβλήματα λέγοντας ότι η Ελλάδα δεν ήταν ποτέ δυνατή και ότι η πραγματική μας ταυτότητα είναι απο ρουμάνια.
 
 
 
https://borioipiroti.blogspot.com/2020/05/blog-post_7.html?spref=fb&fbclid=IwAR3cykBAwZjBROd8yCvXdoURA2YUMiSnQZDpu3ZvQZ7ECb2R7nFbF9HkUYw 

Του Γιώργου Χαρβαλιά

Δεν ξέρω τι είδους ιστορικός είναι αυτός ο Αριστείδης Χατζής που τουιτάρει ανοησίες στο λογαριασμό της «Επιτροπής 1821». Ουτε θα ψάξω να μάθω. Γιατί το μόνο βέβαιο είναι ότι συναγωνίζεται σε ιστορικές γνώσεις την Γιάννα που τον μάζεψε.

Εμπλεξε τον Καποδίστρια τον σύγχρονο αναμορφωτή της Ελλάδας και μακράν τον τιμιότερο πολιτικό της νεότερης ιστορίας μας, με τον Οθωνα, έναν βλάκα και μισό, που τον έφεραν φυτευτό οι Μεγάλες Δυνάμεις για να κυβερνούν οι Βαυαροί σύμβουλοι του. Και ονόμασε την πεφωτισμένη διακυβέρνηση…δικτατορία από την οποία ήθελαν να απαλλαγούν οι «φιλελεύθεροι».

Μόνο που την εποχή του Καποδίστρια δεν υπήρχαν ούτε φιλεύθεροι, ούτε neoliberals, ούτε…φιλελέφτ. Κοτσαμπάσηδες και κολλήγοι υπήρχαν, τσιφλικάδες και τσοπαναραίοι , πρόκριτοι και πληβείοι. Που μαζί πολέμησαν τον Τούρκο κι ας λένε οι αριστεροί τα δικά τους…

Στην εποχή του Καποδίστρια λοιπόν, η Αθήνα με τους δέκα χιλιάδες κατοίκους ήταν ένα μεγάλο χωριό και η ανεξάρτητη «Ελληνική Πολιτεία» τελείωνε στη γραμμή Αχελώου-Σπερχειού. Κουμάντο έκαναν κάποιοι Οπλαρχηγοί του ’21, οι πλοιοκτήτες της εποχής και μια αναδυόμενη πολιτική κάστα ελεγχόμενων υπαλλήλων των μεγάλων δυνάμεων(από τότε υπήρχε το κακό…)

Παντού υπήρχαν καπετανάτα, από την Υδρα έως τη Μάνη. Βασίλευε η φτώχια, η μιζέρια και η αμορφωσιά. Και αυτό το χάος ήρθε να παραλάβει ο πιο εκλεκτός Ελληνας μιας πεφωτισμένης διασποράς που τότε μεσουρανούσε έξω από τα περιορισμένα ελληνικά σύνορα, από την Γη της Ιωνίας, μέχρι την Αίγυπτο και τον Εύξεινο Πόντο.

Και ο τελευταίος μαθητής Λυκείου γνωρίζει αυτό που προφανώς αγνοεί ο «ιστορικός» της Γιάννας:  Ότι ο Καποδίστριας υπήρξε ο πιο ανιδιοτελής πολιτικός της σύγχρονης Ελλάδας. Στην πατρίδα προσέφερε τα λεφτά του, την ζηλευτή διεθνή καριέρα του και εν τέλει τη ζωή του. Παράτησε τα λούσα και αποποιήθηκε το αξίωμα του υπουργού εξωτερικών της αυτοκρατορικής Ρωσίας, ακριβώς επειδή δεν στηρίχθηκε η ελληνική επανάσταση, την οποία κακοποιεί ιστορικά, η Γιάννα και η παρέα της.

Όταν ήρθε στην Ελλάδα, ομόφωνα εκλεγμένος κυβερνήτης από την Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας, φυσικά και έβαλε όρους για να διοικήσει. Σε ένα νεοσύστατο κράτος με μηδέν πολιτική παράδοση και τεράστια ποσοστά αναλφαβητισμού, δεν θα μπορούσε να έχει ως πρώτη προτεραιότητα, ούτε  τα Συντάγματα, ούτε και τα κοινοβούλια. Προς μεγάλη απογοήτευση των… «φιλελεύθερων» οπαδών του Στέφανου Μάνου και της Ντόρας που βλέπει στον ύπνο του ο καθηγητής.

Είχε όμως στο νου του, ο Καποδίστριας, την βελτίωση συνθηκών διαβίωσης του δύστυχου ελληνικού λαού που εκείνη την εποχή λιμοκτονούσε. Και το έργο του παραμένει πάντα, εκτός από λαμπρό και επίκαιρο.

Για να καταλάβουμε πόσο μπροστά ήταν αυτός ο «δικτάτορας», αρκεί και μόνον να θυμίσουμε, σήμερα, εν μέσω κορωνοιού, ότι πρώτος εκείνος θέσπισε το μέτρο της καραντίνας στα πλοία της εποχής όπως και τον θεσμό του Γενικού Εφόρου Υγείας. Ως εξαιρετικός γιατρός ο ίδιος, έφτιαξε τις πρώτες υγειονομικές επιτροπές σε Αίγινα, Πόρο και Ναύπλιο, θέσπισε αυστηρότατους υγειονομικούς κανονισμούς και ανάδειξε την δημόσια υγεία ως ύψιστο έννομο αγαθό που οφείλει να διασφαλίζει η πολιτεία.

Κι αυτόν τον Καποδίστρια τόλμησαν να πιάσουν στο στόμα τους, οι αστοιχείωτοι, στρατευμένοι ή εθελόδουλοι που βάλθηκαν να αναθεωρήσουν την ιστορία μας. Ξέρετε γιατί; Γιατί ο Καποδίστριας δεν πείραξε ποτέ ούτε δεκάρα από τα δημόσια ταμεία. Σε αντίθεση με τα πλείστα όσα λαμόγια της μεταπολίτευσης θεωρούσε το αξίωμα εθνική αποστολή. Λειτούργημα και όχι μέσον πλουτισμού ή ικανοποίησης προσωπικών φιλοδοξιών.

Αρνήθηκε επίμονα να πάρει μισθό και όταν ήρθε η κουβέντα για την αμοιβή του στην 4η Εθνοσυνέλευση του Αργους, παρέδωσε μάθημα πολιτικής ηθικής λέγοντας ότι τα δικά του χρήματα αρκούν.

   «Αποστρέφομαι», είπε ο Καποδίστριας, «να προμηθεύω εις τον εαυτόν μου τας αναπαύσεις του βίου, αι οποίαι προυποθέτουν ευπορίαν, ενώ ευρισκόμεθα εις το μέσον ερειπίων, περικυκλωμένοι από πλήθος ολόκληρον ανθρώπων βυθισμένων εις την έσχατην αμηχανίαν…Οσοι ευρίσκονται εις δημόσια υπουργήματα δεν είναι δυνατόν να λαμβάνουν μισθούς αναλόγους με τον βαθμό του υψηλού υπουργήματος τους, αλλά οι μισθοί ούτοι πρέπει να αναλογούν ακριβώς με τα χρηματικά μέσα τα οποία έχει η κυβέρνησις εις την εξουσία της».

Είπατε τίποτα; Για αυτό λοιπόν δεν αρέσει ο Καποδίστριας στους σημερινούς πολιτικούς μας. Ξεχείλιζε από πατριωτισμό, ταπεινοφροσύνη, ήθος και τιμιότητα, μόρφωση, αλλά και τεράστιες ικανότητες που αναγνώριζαν ακόμη και οι ορκισμένοι αντίπαλοι του. Από τον Μέτερνιχ μέχρι τον Μαυρομιχάλη.

Η επιχείρηση έμμεσης ταύτισης ενός τεράστιου και εμβληματικού Ελληνα με τον ανέμπνευστο και  παρασιτικό Οθωνα, έναν τρίτης διαλογής Βαυαρό γαλαζοαίματο, στη φτηνή λογική «δικτάτορας και ο ένας, δικτάτορας και ο άλλος», είναι εκτός από ανιστόρητη και εξαιρετικά ύποπτη.

Προσοχή λοιπόν γιατί τα…θαύματα στην αυλή της Γιάννας πυκνώνουν και τα μπουμπούκια αναφύονται το ένα μετά το άλλο. Μέχρι να φτάσουμε στο 2021 η κυρία θα μας έχει κάνει να μην θέλουμε να τη βλέπουμε, ούτε ζωγραφιστή. Είτε με την εξωφρενική της άγνοια, είτε με την ασυνείδητη (λόγω αμβλυμένης αντίληψης) στράτευση της σε μια…μοδάτη αποστολή εθνομηδενισμού.

Ξαναλέμε λοιπόν να επιληφθεί όσο είναι ακόμη καιρός εκείνος που την διόρισε και να αναθέσει την αποστολή σε έναν συλλογικό φορέα κύρους. Όχι σε μία προσωπικότητα, διχαστική, απωθητική και εμφανώς ακατάλληλη. Γιατι η Γιάννα μπορεί να διαγράφει τους ακολούθους στο τούιτερ, ακόμη και όταν απλά την ειρωνεύονται, αλλά η πολιτική δεν είναι μόνο social media. Στο τέλος της ημέρας έχει και κάλπη…Κατάλαβες Κυριάκο;

 

https://www.helleniscope.com/wp-content/uploads/2020/05/Καποδίστριας-προδότης-768x403.jpg 768w, https://www.helleniscope.com/wp-content/uploads/2020/05/Καποδίστριας-προδότης-696x365.jpg 696w, https://www.helleniscope.com/wp-content/uploads/2020/05/Καποδίστριας-προδότης-800x420.jpg 800w, https://www.helleniscope.com/wp-content/uploads/2020/05/Καποδίστριας-προδότης.jpg 941w" sizes="(max-width: 550px) 100vw, 550px" data-src="https://www.helleniscope.com/wp-content/uploads/2020/05/Καποδίστριας-προδότης-300x157.jpg" data-srcset="https://www.helleniscope.com/wp-content/uploads/2020/05/Καποδίστριας-προδότης-300x157.jpg 300w, https://www.helleniscope.com/wp-content/uploads/2020/05/Καποδίστριας-προδότης-768x403.jpg 768w, https://www.helleniscope.com/wp-content/uploads/2020/05/Καποδίστριας-προδότης-696x365.jpg 696w, https://www.helleniscope.com/wp-content/uploads/2020/05/Καποδίστριας-προδότης-800x420.jpg 800w, https://www.helleniscope.com/wp-content/uploads/2020/05/Καποδίστριας-προδότης.jpg 941w">

Υ.Γ. Αν θέλετε να μάθετε και έναν πρόσθετο λόγο για τον οποίο επείγονται να αποδομήσουν τον Καποδίστρια οι πολιτικοί του σήμερα, διαβάστε απλώς την επιγραφή δίπλα στο πορτραίτο του…

Πηγή: helleniscope.com

Χρίστου Εμμ. Αγγελομάτη

    H προσδιορισμένη ώρα δια την έξοδον, ήτο η Δευτέρα πρωϊνή της 10ης προς την 11η Απριλίου, κατά την γενόμενη εις Πλάτανον συμφωνίαν με τους δύο απεσταλμένους της φρουράς, εστηρίζετο δε η επιτυχία της Εξόδου, ή ακόμη της ανατροπής των τουρκοαιγυπτίων και λύσις της πολιορκίας εις την ορμητικότητα της επιθέσεως των έξω του Μεσολογγίου σωμάτων και τον αιφνιδιασμόν του εχθρού. Αλλά ο εχθρός επερίμενε το σύνθημα, όπως το επερίμεναν και οι Έλληνες πολιορκημένοι.

Περί την δύσιν του ηλίου, ότε είχε κοπάσει κάπως ο σφοδρός κανονιοβολιμός υπό των τουρκοαιγυπτίων εναντίον του Μεσολογγίου προφανώς δια να ακουσθούν οι συνθηματικαί βολαί, ηκούσθη πυροβολισμός, που έδιδε την εντύπωση ότι προήρχετο από την μονήν του Αγίου Συμεώνος επί του Ζυγού που είχε ωρισθή ως τόπος συναντήσεως των εκ Μεσολογγίου εξερχόμενων φαλάγγων με τα έξω σώματα. Οι πολιορκημένοι επίστευσαν ότι έφθασεν εις τον Ζυγόν η αναμενόμενη βοήθεια και δια του πυροβολισμού έδιδεν την είδησιν εις την φρουράν. Ευθύς αμέσως άρχισε η συγκέντρωσις των φαλάγγων κατά το καταρτισθέν σχέδιον εις τας θέσεις από τας οποίας θα διήρχοντο τας γέφυρας. Ταυτοχρόνως δε αι γυναίκες εκινήθησαν προς τας θέσεις αι οποίαι είχαν καθορισθή δι' αυτάς, αλλά με αταξίαν, παρά την διαταγήν να επικρατεί απόλυτος σιγή κατά την κατάληψιν των θέσεων δια την εξόρμησιν. Μητέρες έχαναν τα παιδιά τους, μέσα εις το σκότος, άλλαι γυναίκαι έχαναν και αναζητούσαν τους άνδρας των. Πολλαί μητέρες έπιπταν με τα παιδιά τους εις την βορβορώδη τάφρον και εχάνοντο.

Ολίγον αργότερον ο Ιμπραήμ είχε διατάξει να σταματήση ο κανονιοβολισμός και να μην βάλλωνται αι προς τας γέφυρας προσβάσεις. Ο καταιγισμός όμως να επαναληφθή μόλις ήρχιζεν η έξοδος δια να ημπορέση να εξοντώση τας φάλαγγας εκ του ασφαλούς. Συνεχίζετο όμως ο κανονιοβολισμός της πόλεως δια να έχουν οι πολιορκούμενοι την εντύπωσιν ότι ήτο ανίδεος της επικειμένης εξόδου.

Η ώρα της Εξόδου επλησίαζε...Δια την κακοτυχίαν, το σύννεφον το οποίον εκάλυπτεν την σελήνην είχε αποτραβηχθή και λαμπρόν σεληνόφως ηπλώθη επάνω από το Μεσολόγγι. Οι χίλιοι στρατιώται που είχαν ενωρίτερον κατευθυνθή προς τα γέφυρας δια ν' αποτελέσουν την εμπροσθοφυλακήν των εξερχομένων φαλάγγων, έμεναν πρηνείς, εν αναμονή του συνθήματος της Εξόδου και καλύψεως και πάλι της Σελήνης. Εν των μεταξύ εξηκολούθει η συγκέντρωσις, εις τον προ των γεφύρων χώρον, των καθυστερημένων. Καθυστερημένων διότι εξακολουθούσαν ν' αποχαιρετούν εκείνους που θα έμεναν για να ποτίσουν με το αίμα των την γην του Μεσολογγίου, ή διότι έπιπταν εις το χώμα και το εφιλούσαν με σπαραγμόν καρδίας.

Η ώρα επροχωρούσε και όχι μόνον το φεγγαρόφως έμενε αμείωτον, αλλά και οι συνθηματικοί πυροβολισμοί δεν ηκούοντο, είτε διότι δεν ερρίφθησαν, είτε διότι η έκρηξις των βομβών του εχθρού εκάλυψε τον κρότον. Αλλά ούτε συνθηματικαί πυραί ηνάφθησαν εις τον Ζυγόν. Ήδη είχαν περάσει τρία τέταρτα της ώρας από την καθωρισμένην δευτέραν πρωϊνήν δια το εγχείρημα.

Κατά το σχέδιον, αι φάλαγγες των στρατιωτών και των γυναικοπαίδων θα διέσχιζαν το στρατόπεδον του Κιουταχή και το στρατόπεδο του Ιμπραήμ και θα συνηντώντο εις το αμπέλι του Κότσικα, απέχον μίαν και μισήν ώραν από την μονήν του Αγίου Συμεώνος, όπου κατά την γενόμενην συνεννόησιν θα ανέμεναν τα έξω σώματα.

Αλλά και ο Ιμπραήμ αδημονών δια την βραδύνουσνα έξοδον των πολιορκημένων έδωσεν εντολήν ν' αρχίση πάλιν βολή κατά των συγκεντρωμένων προ των γεφυρών δια να τους εξαναγκάση να προβούν εις την έξοδον. Και συνεχώς, μέχρι της τελευταίας στιγμής, εξηκολούθει η συσσώρευσις προ των γεφυρών...

Αλλά καίτοι διέρρευσαν τρία τέταρτα της ώρας δεν είχε ακόμη δοθεί το σύνθημα της επιθέσεως των ρουμελιώτικων σωμάτων. Καθυστερημένος προσήλθεν εις τον χώρον των γεφυρών ο Νικόλαος Στουρνάρας...

Ο Τζαβέλας καθυστερημένος προσήλθεν κι αυτός, όταν δε εύρε το σημείον της διαβάσεως κατειλλημένον ίππευσε το περίφημον άλογόν του να περάση επάνω από το αυλάκι, δηλαδή επάνω από την τάφρον. Αλλά το άλογο δεν ημπόρεσε να υπερπηδήση και έπεσε μέσα εις το αυλάκι, όπου και έμεινε. Ο Τσαβέλλας « ὡσάν πουλί ἀμέσως ἐπήδησεν ἀπέναντι καί ἐσώθη »...

Δεν ήτο δυνατόν να περιμένουν περισσότερον. Τα πυρά των εχθρών εστρέφοντο τώρα σφοδρότερα κατά των στρατιωτών που πρηνείς επερίμεναν. Το σύνθημα εδόθη από την εμπροσθοφυλακήν.

« Ξεσκεπασθέντες », προσθέτει ο Κασομούλης « οὕτω ἀπό τόν ἴσκιον, ἡ περίστασις δέν καρτεροῦσεν νά ὑπομείνωμεν περισσότερον. Μᾶς εἰδοποίησαν οἱ ἐμπροσθινοί, να ἑτοιμασθοῦμεν διότι θά ὁρμήσουν »...

Μια φωνή τότε αντήχησε:

-  Α, α, α! Επάνω τους! Πάρτε τους!..

Και ήρχισεν ο φοβερός εκείνος αγών που ενέγραφη εις την αιωνιότητα.

Οι άνδρες της φάλαγγος του Νότη Μπότσαρη, έχοντας επί κεφαλής τας σημαίας των, εισώρμησαν εις τα προχώματα των αιγυπτίων, τους ανέτρεψαν και έλαβαν την άγουσαν προς το Μποχώρι. Η φάλαγξ του Μακρή με σταθερόν βήμα επροχώρησε προς το Αιτωλικόν, αν και από την πρώτη στιγμήν υφίστατο βαρείς απωλείας. Ο Κίτσος Τζαβέλλας καθυστερήσας ήθελε, όπως είδομεν, να υπερπηδήση την τάφρον, αλλά το άλογον κατέπεσεν εντός της τάφρου, την τελευταίαν δε μόνον στιγμήν επέτυχεν ούτος να πηδήση εις το χείλος της τάφρου, ενώ το άλογόν του έμεινεν εις την γλοιώδη κοίτη. Έσπευσεν αμέσως συνάντησιν του σώματός του, το οποίον είχε ήδη διαβή την γέφυραν.

Οι άραβες, όπως μας πληροφορεί ο Κασομούλης, εξεκένωσαν τα όπλα των και τα πυροβόλα των κατά των εξορμησάντων ελλήνων και κατόπιν ετράπησαν εις φυγήν, διότι οι εισπηδήσαντες εις τα προχώματά των έλληνες επετίθεντο κατ' αυτών μανιωδώς. Και οι μεν έφευγαν προς την θάλασσαν, οι δε προς το στρατόπεδόν των.

« Δέν ἄκουγες ἄλλο αὐτήν τήν ὥραν παρά τον κτύπον τῶν σπαθιῶν καί γιαταγανιῶν, ὡσάν εἰς τό μακελλεῖον ».

Όσοι Έλληνες ήσαν ευκίνητοι και ακόμη διετήρουν τας δυνάμεις από την πολυήμερον πείναν των επηδούσαν επάνω από το αυλάκι του Ομέρ πασά, το λεγόμενον παλαιόν αυλάκι, οι άλλοι όμως οι πλέον αδύνατοι έμεναν εις τα οπίσω. Αι σφαίραι έπιπταν ως βροχή. Έπρεπε να προχωρούν όσον ημπορούσαν γρηγορώτερα, διότι μόνον από την αστραπιαίαν, κυριολεκτικώς, ταχύτητα εξηρτάτο η επιτυχία του εγχειρήματος.

Όσοι τότε έφεραν φλοκάτες, κάπες και τζάντες εις τις οποίες είχαν ό,τι δήποτε πολύτιμον ή χαρτιά, τις απέρριψαν και παρουσίασεν η πεδιάς του Μεσολογγίου περίεργον όψιν κάτω από το φέγγος της αναφανείσης και πάλιν Σελήνης...

Το θέαμα των εσπαρμένων τούτων καπών ήτο πρωτότυπον. Τόσον πρωτότυπον, ώστε να οδηγήση εις πλάνην και τον φίλον των τουρκοαιγυπτίων, τον άγγλον εις Πάτρας πρόξενον Green, ο οποίος εις το βιβλίον του « Sketches of the War in Greece » να βεβαιώνη ότι, ως ήκουσεν από « παρόντας » (σημ. φυσικά άραβας), η πεδιάς μέχρι των βουνών, είχε σκεπασθή από φονευθέντας, που δεν ήσαν άλλο ή αι κάπαι τας οποίας είχαν απορρίψει οι εξοδίται.

Το φέγγος όμως της Σελήνης πότε λαμπρόν απεκάλυπτε την φοβεράν αυτήν σύγκρουσιν που η λέξις ηρωϊσμός μόλις ημπορεί να χαρακτηρίση και πότε καλυπτόμενον καθίστα φοβερώτερας τας ιαχάς του πολέμου, τα αλλάχ ! Αλλάχ των μουσουλμάνων, τον γδούπον των βομβών, τα κλαγγάς των γιαταγανιών, τας ωρυγάς των ψυχορραγούντων, τας οδυνηράς κραυγάς των σφαζομένων από τους τουρκοαιγυπτίους γυναικοπαίδων. «Ποτέ ο ηρωϊσμός » γράφει νεώτερος υμνητής της δόξης του Μεσολογγίου, «δεν είχε φτάσει εις παρόμοιαν έξαρσιν ».

 

Μεσολογγίτικα Χρονικά, σελ. 122-126, ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΔΙΑΚΟΝΙΑ