panormiths
 
 Πρωτ. Νεκταρίου Σαββίδη
 υπευθ. Γραφείου Εξωτερικής Ιεραποστολής Ι. Μ. Βεροίας και Ναούσης
 
 
       Από καιρό σχεδίαζαν να πάνε να προσκυνήσουν στο μοναστήρι του Τ. Προδρόμου που βρίσκεται σκαρφαλωμένο στα ηρωικά βουνά της Μακεδονίας. Και όταν το κατάφεραν, με χαρά οδήγησαν τα βήματά τους στο μοναστήρι, πούναι άλλωστε , όπως κάθε μοναστήρι, όαση πνευματική.

Άνοιξη ήταν, εποχή που η φύση έχει βάλει όλη της τη δύναμη για να υμνήσει με τα ποικίλα χρώματά της τον Δημιουργό της. Απολάμβαναν μέσα από το αυτοκίνητο όλη τη διαδρομή. Άφησαν πίσω τους τον πλούσιο κάμπο και άρχισαν να ανεβαίνουν τους πρόποδες του πανέμορφου βουνού. Μοσχοβολούσε το θυμάρι και όσο ανέβαιναν τόσο περισσότερο γινόταν υπέροχο το τοπίο. Από ψηλά φαινόταν όλος ο μακεδονικός κάμπος μέχρι που έπαιρνε το μάτι σου, ως το Θερμαϊκό κόλπο. Θέα μαγευτική. Το δάσος που ολοένα ανέβαιναν ήταν γεμάτο από οξιές, καστανιές, δρυς και πυκνή βλάστηση. Ποια ψυχή δε θα έστρεφε το βλέμμα της στον ουρανό και δε θα δοξολογούσε τον Κτίστη του παντός; Μ' αυτές τις σκέψεις έφτασαν οι προσκυνητές στο μοναστήρι. Άφησαν πίσω τους τη μικρή, αλλά τόσο περιποιημένη και γεμάτη λουλούδια αυλή και αντίκρισαν το καθολικό με τους τρεις τρούλους να προβάλουν σε πρωτότυπο σχήμα πάνω από την πέτρινη σκεπή. Το εσωτερικό του καθολικού με το ξυλόγλυπτο τέμπλο, τη θαυματουργή εικόνα του Τιμίου Προδρόμου γαληνεύουν κάθε επισκέπτη. Αφού προσκύνησαν πέρασαν για κέρασμα στο αρχονταρίκι από τη μοναχή που είχε το συγκεκριμένο διακόνημα.

     Τους μίλησε για το ιστορικό του μοναστηριού και σε λίγο φάνηκε και η Γερόντισσα. Απλή και πρόσχαρη. Δεν είναι πολλά χρόνια που δέχθηκε την πρόσκληση του φιλομόναχου Επισκόπου της περιοχής και εγκαταστάθηκε με την ευχή του Γέροντά της εδώ.

- Γερόντισσα, ευλογείτε.
Την ευχή του Κυρίου και του Προδρόμου να έχουμε.
- Θαυμάσαμε, είπαν οι προσκυνητές, την υπέροχη φύση και την τοποθεσία του μοναστηριού. Συμφώνησε η Γερόντισσα.
- Έτσι είναι παιδιά μου. Αν Θεός προνοεί για όλη τη φύση και τη δημιουργία, πόσο μάλλον για κάθε άνθρωπο. Είναι κοντά σε κάθε στιγμή της ζωής μας. Αρκεί εμείς να αγωνιζόμαστε να ζούμε σύμφωνα με το θέλημά Του. Επεμβαίνει στη ζωή μας και μας βοηθά. Είναι ζωντανή η Παρουσία Του.
Κάτι πήγε να πει περισσότερο, αλλά δίστασε.
- Συνεχίστε, ψιθύρισε κάποιος από τους προσκυνητές.
- Θα διηγηθώ στην αγάπη σας ένα περιστατικό από τη ζωή μου. Το αναφέρω προς δόξαν Θεού και του Αρχαγγέλου Μιχαήλ. Του Πανορμίτη της Σύμης.
- Τι σχέση έχετε εσείς Γερόντισσα, με το μακρινό Πανορμίτη της Δωδεκανήσου;
- Θα σας πω.

Άρχισε τη διήγηση κι όλοι κρεμάστηκαν από τα χείλη της. Ακόμη και τα μικρά παιδιά ησύχασαν για να ακούσουν.
- Θα σας πάω πολλά χρόνια πίσω. Στο όμορφο νησί της Κιμώλου που γεννήθηκα. Σαν μικρό παιδί, όπως μου έλεγαν οι γονείς μου, ήμουν ζωηρό και αεικίνητο. Ώσπου ξαφνικά αρρώστησα. Έπεσα στο κρεβάτι και μάλιστα με αρρώστια βαριά. Ο νεαρός αγροτικός γιατρός που με εξέτασε διέγνωσε πολιομυελίτιδα Αρρώστια που καταλήγει σε μυϊκή ατροφία δηλαδή σε αναπηρία. Οργανωμένο νοσοκομείο δεν υπήρχε και η μεταφορά στον Πειραιά ήταν δύσκολη και επείγουσα. Όμως έπρεπε να γίνει. Οι γονείς μου, ενώ ήμουνα με υψηλό πυρετό και σε ακινησία, με έβαλαν στο καράβι για τον Πειραιά. Αν προλάβαιναν και αν γινόμουνα καλά. Ζήτημα ζωής και θανάτου. Ήταν όμως άνθρωποι με μεγάλη πίστη και βαθιά ευλάβεια. Ευλογημένοι. Όλα τα ανέθεσαν στο Θεό. Είχαν σε ευλάβεια τον Αρχάγγελο της Σύμης. Τον Πανορμίτη. Αμέσως ζήτησαν την βοήθειά του. Πως όμως θα πείτε αφού επικοινωνία δεν υπήρχε και η Κίμωλος είναι πολλά μίλια μακριά και στην άλλη πλευρά του Αιγαίου; Και όμως παιδιά μου, όπου υπάρχει πίστη αληθινή δεν υπάρχουν εμπόδια και αποστάσεις.

     Ο πατέρας μου μέσα σε ένα μικρό κασελάκι έβαλε λάδι, θυμίαμα, καρβουνάκια και το όνομά μου. Έκλεισε το κιβώτιο με πίσσα για να μην βραχεί το περιεχόμενο και καθώς ξεκινούσε το καράβι από την Κίμωλο για τον Πειραιά που έπρεπε να πάμε, το έριξε στο ταραγμένο πέλαγος. Δυνατή προσευχή ξέσπασε μέσα από την καρδιά του πατέρα μου για να φτάσει το κιβώτιο που ρίχθηκε στη θάλασσα στον Πανορμίτη, στην Σύμη, στην άλλη άκρη του Αιγαίου. Να επέμβει ο Αρχάγγελος για να σωθεί το παιδάκι του, που χανόταν από την φοβερή αρρώστια, δηλαδή εγώ που σας ομιλώ.
- Είναι δυνατόν να γίνει κάτι τέτοιο, ρώτησε διστακτικά κάποιος από τους προσκυνητές. Ένα ακυβέρνητο κουτάκι να επιπλέει στο πέλαγος και να πρέπει πάει σε συγκεκριμένο προορισμό;
- Και όμως παιδιά μου. Εμείς ενώ φτάσαμε στον Πειραιά για την νοσηλεία, το μικρό δεματάκι διέπλευσε κάτω από τις φτερούγες του Αρχαγγέλου όλο το Αιγαίο πέλαγος και έφτασε στον Πανορμίτη, στη Σύμη! Το πήραν από την προκυμαία στο μοναστήρι. Το άνοιξαν. Πήραν ευλαβικά το λάδι για να το ανάψουν στο κανδήλι του Αρχαγγέλου.

Σιγή επικράτησε για μία στιγμή στο αρχονταρίκι και η Γερόντισσα συγκινημένη συνέχισε. Εγώ έγινα αμέσως καλά. Με θεράπευσε ο Πανορμίτης.

Ξανάγινα το ζωηρό παιδάκι, ενώ τώρα θα ήμουν στην καλλίτερη περίπτωση ανάπηρη! Μετά από λίγο καιρό λάβαμε και γράμμα, που ευλαβικά φυλάμε, από το μοναστήρι του Πανορμίτη που ανέφερε πως παρέλαβαν το δέμα. Πρόσφατα αξιώθηκα, να προσκυνήσω την Χάρη του Πανορμίτη και να του πω ότι οφείλω σε αυτόν την ζωή μου και το αγγελικό σχήμα που φορώ!

Απόλυτη ησυχία απλώθηκε στο αρχονταρίκι με το τέλος της διήγησης από την Γερόντισσα. Λες και σε όλους όσους άκουγαν χύθηκε μία σταλαγματιά από την χάρη του Πανορμίτη μέσα τους. Πήραν την ευχή της Γερόντισσας και ξεκίνησαν για την επιστροφή. Κανείς δεν έλεγε τίποτε στο αυτοκίνητο. Μόνο μία μυστική καρδιακή προσευχή ανέβαινε απ όλους στον προεξάρχοντα των Αγγελικών Δυνάμεων:
 
«Σκέπασον και ημάς εν τη σκέπη των πτερύγων σου
μέγιστε Μιχαήλ Αρχάγγελε».

 

Πηγή : Περιοδικό ΕΦΗΜΕΡΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2008



panormitis 22

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΗΣ ΠΙΣΤΕΩΣ

 +Αρχιμ. Δανιήλ Γούβαλη

(1940-2009)

 

     Ο θαυματουργός Πανορμίτης της Σύμης. Τώρα θα χτυπηθή το κακό της απιστίας από Αρχαγγελικό χέρι. Βορειοδυτικά της Ρόδου, δεκαέξι μίλλια μακρυά, δυόμιση περίπου ώρες με το καράβι, βρίσκε­ται ένας μικρός παράδεισος τού Αιγαίου, το όμορφο δη­λαδή νησί της Σύμης με τους πολλούς κόλπους και όρ­μους και λιμάνια και ακρωτήρια. Κλίμα υγιεινό. Ζωή γε­μάτη ηρεμία, γαλήνη και απλότητα ανάμεσα σε καλό­καρδους ψαράδες και σφουγγαράδες. Και παντού μία ατμόσφαιρα πατροπαράδοτης ευσέβειας.

Στα νότια τού νησιού, στον μυχό ενός γραφικού λιμανιού προβάλλει χτισμένο επάνω σε βράχους το ιστορικό Μοναστήρι τού Πανορμίτη, δηλαδή τού Αρχαγγέλου Μι­χαήλ. Εκεί φυλάσσεται η θαυματουργή εικόνα τού Αρ­χαγγέλου.

Ο Ταξιάρχης Μιχαήλ θεωρείται πατέρας, οδηγός, φρουρός και προστάτης τού Συμιακού λαού. Είναι το καμάρι τους, η δόξα τους, η κορώνα τους. Το καταφύγιο τους σ' όλες τις θλίψεις που τους προξενεί η θάλασσα και η κάθε δυσκολία της ζωής. Τον ευλαβούνται στο έπακρο. Τού έχουν αφιερώσει πολυάριθμους Ναούς και Μονα­στήρια. Παίρνουν το όνομά του: Μιχάλης, Ταξιάρχης,

Πανορμίτης, Παερμιώτης, Μιχαλία, Μιχαλάκενα. Μά­λιστα τα παιδιά που γεννήθηκαν ύστερα από θαύμα του, οπωσδήποτε — σύμφωνα και με το τάμα των γονέων τους— παίρνουν το όνομά του.

 Το Μοναστήρι τού Πανορμίτη δεν είναι μόνο Συμιακό προσκύνημα, αλλά πανδωδεκανησιακό, για να μη πούμε πανελλήνιο. Κυρίως προσκύνημα των ναυτικών. Όλο τον χρόνο καταφθάνουν εκεί χιλιάδες προσκυνητές, προβαίνουν στην εξής παράδοξη ενέργεια. Βάζουν σ' ένα ξύλινο κιβώτιο κερί, λιβάνι, λάδι, χρήματα, χαρτί με ονόματα, τάματα, το κλείνουν καλά, πλησιάζουν στην άκρη τού πλοίου και με προσευχές, με ψαλμωδίες — «Των ουρανίων στρατιών Αρχιστράτηγε...» — και θρησκευτική κατάνυξι το πετούν στην θάλασσα, για να το παραλαβή αυτή και να το οδηγήση στο Μοναστήρι τού Πανορμίτη.

 Μετά από λίγες ημέρες ή εβδομάδες παίρνουν την απάντησι: «Ελάβαμε τα αφιερώματά σας. Προσευχηθήκαμε για σας. Η ευχή τού Αρχαγγέλου να είναι πάντοτε μαζί σας». Ή «Ελάβαμε το αφιέρωμα σας, ήτοι τους τρεις μύλους, το κερί, τον ξυλαλά (=μοσχολίβανο), το λιβάνι, το λάδι και τ’ ασημένια μάτια. Η ευχή τού Αρχαγγέλου μαζί σας».

 Συζητώντας κανείς με ναυτικούς μαθαίνει πολλά για τον περίεργο πλουν προς τον Πανορμίτη.

 Πρόσφατα γνωρισθήκαμε με κάποιον συνταξιούχο πλοίαρχο και γενομένης συζητήσεως μας διηγήθηκε τα επόμενα:

 «Το 1947 ως υποπλοίαρχος ταξείδευα με το φορτηγό «Αργολικός» τού Εμπειρίκου. Αφήσαμε πίσω μας την Αλεξάνδρεια και κατευθυνόμασταν για την Κωνσταντι­νούπολη όπου θα παίρναμε μετάλλευμα για την Αμερική. Προσπερνώντας την Ρόδο ο Συμιακός τιμονιέρης τού πλοίου μου λέει: «Καπετάνιε, εκεί μακρυά στο βάθος βρίσκεται η Σύμη με τον Πανορμίτη. Αν πετάξουμε ένα μπουκάλι στην θάλασσα, πηγαίνει μόνο του». Υιοθέτησα την πρότασί του, και μαζί με τον πλοίαρχο βάλαμε μέσα ονόματα, διευθύνσεις, ένα γράμμα, δέκα δολλάρια, το κλείσαμε καλά και το ρίξαμε στα νερά. Μετά από δύο εβδομάδες η σύζυγος μου στην Αθήνα έλαβε επιστολή από το Μοναστήρι. Σχετικά με το πως έφθασε το αποσταλέν στον προορισμό του ήταν γραμμένα τα εξής: «Ένας βαρκάρης έπλεε σε μικρή απόστασι από το Μοναστήρι. Είδε το μπουκάλι να κατευθύνεται προς τα εδώ. Σκέφθηκε πως κάποιοι ευσεβείς το έρριξαν από μακρυά. Σκύβει, το παίρνει και μας το παραδίδει».

 Αν δεν βρισκόταν μία Συμιακή γειτόνισσά της δεν μπορούσε να καταλάβη τί­ποτε από την υπόθεσι. «Αφού πρόκειται ο σύζυγός σας — έγραφαν μεταξύ των άλλων οι Επίτροποι της Μονής — να πάη στην Αμερική, τον παρακαλούμε να μας στείλη μία γραφομηχανή, γιατί την έχουμε ανάγκη». Πληροφο­ρήθηκα το καθέκαστα γεμάτος συγκίνησι. Ανταποκρί­θηκα πρόθυμα και στο αίτημα τους. Από τότε κάθε χρόνο πηγαίνω στην χάρι του. Ο Ηγούμενος μου λέει χαμο­γελώντας πως η γραφομηχανή υπάρχει ακόμη και μου την δείχνει. Κάποτε που αρρώστησα βαρεία και επρόκειτο να υποβληθώ και σε εγχείρησι είδα στον ύπνο μου τον Αρχάγγελο. Με επεσκέφθηκε για να μου προαναγγείλη την επιτυχία της εγχειρήσεως».

 Δηλαδή εκείνο που θα πέση στην θάλασσα, κατά τρόπο ανεξιχνίαστο, μυστηριώδη, θαυματουργικό αράζει στο λιμάνι τού Πανορμίτη. Είναι συνηθισμένο το φαινό­μενο να βλέπη κανείς σ' αυτό το λιμάνι να επιπλέουν κουτιά, μικρά καραβάκια με λιβάνι, ξύλινα μπαούλα, μπου­κάλια με λάδι κλπ. που εστάλησαν όχι μόνο από το Κρη­τικό πέλαγος ή το Αιγαίο ή το Ιόνιο ή την Δυτική Μεσό­γειο, αλλά ακόμη και από τον Ατλαντικό ωκεανό.

 Αυτός είναι ο Μεγαλόχαρος της Σύμης! Αιώνες τώρα επιτελείται η παράδοξη αυτή θαυματουργία. Κάποτε μά­λιστα που η Μονή είχε οικοδομικές ανάγκες, στο λιμάνι τού Πανορμίτη, ήρθαν — ποιος ξέρει από πόσο μακρυά; — όσες σανίδες χρειάζονταν. Αυτή είναι η πίστις η Χριστια­νική. Κι' όποιος θέλει να την ενισχύση περισσότερο, ας επιχείρηση ένα ταξείδι στην Σύμη. Έτσι θα βεβαίωση αυτοπροσώπως «τού λόγου το ασφαλές».

 

 

ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΗΣ ΠΙΣΤΕΩΣ»



Τοῦ Ἀρχιμανδρίτου Δοσιθέου, καθηγουμένου τῆς Ἱ. Μ. Τατάρνης Εὐρυτανίας

 

Μετὰ τὰ Σεπτεμβριανὰ τοῦ ‘55 λειτουργοῦσε στὸ ναὸ τῆς Παναγίας στὸ Νιχώρι τοῦ Βοσπόρου ὁ- μακαρίτης τώρα - μητροπολίτης Χαλδίας Κύριλλος. Ὁ διάκονος - ποὺ ζῆ καὶ μοῦ τὸ διηγήθηκε - φόρεσε γαλάζια στολή, γιατὶ αὐτὴν εἶχε. Κατὰ τὴν διάρκεια τῆς Λειτουργίας κάποιοι τραμποῦκοι μπῆκαν στὸ Ναό. Εἶδαν τὸ διάκο μὲ τὰ μπλέ, ἐφρύαξαν. Δημιούργησαν ἐπεισόδιο. Νὰ βγάλη ὁ διάκος τὰ γαλάζια γιατὶ θὰ τὰ κάνουμε γυαλιά-καρφιά. Τὰ ἔβγαλε. Φόρεσε ἄμφια ἄλλου χρώματος καὶ ἡ Λειτουργία συνεχίσθηκε.

Ἡρωισμὸς εἰς πράξεις δύο

Γράφει ὁ σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πέργης κ. Εὐάγγελος στὸ θαυμάσιο βιβλίο του .Ἐκ Φαναρίου.:

Μὰ καὶ κάποιος ἄλλος μοῦ μίλησε γιὰ τὸ τότε τοῦ ναοῦ τῆς Βλάγκας. Ὁ Ἰωάννης Καλαμάρης, ὁ ἐκπαιδευτικός. Ὕστερα ἀπὸ σαραντατρία χρόνια (1955-1997). Πῶς τόκρυψε ὣς τώρα; Εἶχε καταλάβει τὸ χῶρο ὁ στρατὸς γιὰ φύλαξη καὶ προστασία του, μετὰ τὴν καταστροφή. Ἀνάμεσά του κι ὁ Γιάννης Καλαμάρης. Ἔφεδρος τότε ἀξιωματικός. Ὅπου μιὰ μέρα βλέπει τὸν ἱερέα πατέρα μου νὰ στέκεται μὲ σταυρωμένα τὰ χέρια του στὸ χῶρο τῆς καμένης ἁγιατράπεζας, μὲ στημένες σκηνὲς γύρω της καὶ σ’ ὅλο τὸ χῶρο τοῦ Ἱεροῦ. Τὸν πλησίασε καὶ μιλώντας του στὴ γλώσσα μας, τὸν παρηγόρησε, λέγοντάς του πὼς ὅλα μὲ τὸν καιρὸ θὰ σιάξουν. Κι ὁ ναὸς θὰ ξαναγίνει. Κι ὁ ἴδιος θὰ ξαναλειτουργήσει στοὺς Ἁγίους Θεοδώρους, πατώντας, μὲ τοῦ Θεοῦ τὴ δύναμη, στὸ ἴδιο σημεῖο, ποὺ ἐκείνη τὴ στιγμὴ περίλυπος, καὶ μὲ σταυρωμένα τὰ χέρια, ὀπτασιαζότανε τὴν ἡμέρα ἐκείνη. Δὲν ἀμφέβαλλε γιὰ ὅλ’ αὐτὰ ὁ πατέρας μου. Μόνο τὸν ἐντυπωσίασαν δυὸ πράγματα. Πῶς ἕνας τοῦρκος ἀξιωματικὸς τοῦ μίλησε τὴ γλώσσα του, καὶ πῶς ἀμέσως ἐκπληρώθηκε ἡ παράκλησή του. Νὰ διαλυθοῦν τὰ τσαντίρια. (σκηνές) ἀπὸ τὸ χῶρο τοῦ Ἱεροῦ. Γιὰ τὸ πρῶτο μᾶς εἶχε κάνει λόγο ἐκεῖνον τὸν καιρό, ὄχι φυσικὰ ἐπώνυμα. Τὸ δεύτερο ἔμεινε κρυφὸ σαραντατρία χρόνια..

Εἶμαι στὴν εὐχάριστη θέσι νὰ συμπληρώσω τὰ γραφόμενα. Εἶναι ἡ δευτέρα πράξις ἑνὸς ἀγνώστου ἡρωισμοῦ. 6 Ἰουλίου τοῦ 2000 σ.ἔ. Σαράντα πέντε χρόνια μετά. Ταξιδεύω μὲ τοὺς Πολίτες ἐκδρομεῖς ἀπὸ Μυτιλήνη γιὰ Χίο. Κάθομαι μόνος σ’ ἔνα πάγκο τοῦ πλοίου καὶ κοιτάζω κατὰ τὰ Μικρασιατικὰ παράλια. Ρεμβάζω κι ἀναπολῶ. Προσπαθῶ νὰ μαντέψω ποιά εἶναι τὰ βουνὰ ποὺ σιγά-σιγὰ περνοῦν μπροστὰ στὰ μάτια μου καὶ χάνονται.

Ποιά εἶναι τὰ χωριά. Μὲ πλησιάζει ἕνας κύριος, μέλος τῆς ἐκδρομῆς. Συστήνεται. Ἰωάννης Καλαμάρης, συνταξιοῦχος διδάσκαλος. Μένει στὴν Ἀσιατικὴ πλευρά. Στὴν Χαλκηδόνα; Στὸ Μόδι; Δὲν θυμᾶμαι καλά. Μόλις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἶχα διαβάσει τὸ βιβλίο τοῦ ἁγίου Πέργης. Θυμήθηκα ἀμέσως τὴν περίπτωσι. Τὸν ἐρωτῶ λοιπόν:

Καὶ πῶς καταφέρατε νὰ διώξετε τοὺς Τούρκους στρατιῶτες ἀπ’ τὸν καμένο ναό;..

Θὰ τὸ πῶ τώρα σὲ σένα, πάτερ, ὕστερα ἀπὸ 45 χρόνια. Δὲν τὸ ἔχω πῆ ποτὲ σὲ κανένα. Ἤμουν ἔφεδρος ἀξιωματικός. Προϊστάμενός μου ἦταν ἕνας Τοῦρκος λοχαγός, μέθυσος στὸ ἔπακρον. Τὸν λέγω. Σᾶς παρακαλῶ, βγᾶλτε τοὺς στρατιῶτες ἀπ’ τὸν ναό. Εἶναι ἀσέβεια. Εἶναι χῶρος ἱερὸς γιὰ τοὺς Χριστιανούς. Ἄρχισε νὰ μὲ βρίζη. Θὰ μείνουν ἐκεῖ. Ἐγὼ διατάζω. Ἔφυγε νευριασμένος. Λέγω στοὺς στρατιῶτες. Κατὰ διαταγὴν τοῦ λοχαγοῦ, θὰ βγῆτε ὅλοι ἔξω. Ὑπάκουσαν. Ἔβαλα καὶ φρουρὸ στὴν πόρτα τῆς Ἐκκλησίας.

Τὸ πρωὶ ἔρχεται ὁ λοχαγός. Βλέπει τὴν ἐκκλησία ἄδεια, τὰ τσαντίρια μαζεμένα, βάζει τὶς φωνές. Μὲ καλεῖ ὠργισμένος στὸ γραφεῖο του. Μὲ ἐπιπλήττει. Ποιός εἶσαι σὺ ποὺ δὲν σέβεσαι τὶς διαταγές μου; Θὰ σὲ τιμωρήσω, θὰ σὲ στείλω στὴν Ἀνατολή, θὰ σοῦ ξηλώσω τὰ γαλόνια. Μὰ ἐγώ, πάτερ, ἐγνώριζα ἕνα μυστικό του. Κάποτε μεθυσμένος, τύφλα, μπῆκε σ’ ἕνα συνεργεῖο αὐτοκινήτων καὶ ἔκαμε μὲ τὸ στανιὸ περιτομὴ σ’ ἕνα ἀρμενάκι. Ἡ πληγὴ κακοφόρμησε καὶ τὸ παιδὶ ἀρρώστησε βαρειὰ καὶ μᾶλλον πέθανε.

Μοῦ τὸ εἶχε ἐξομολογηθῆ ὅταν βρισκόταν στὴ συνήθη του κρασοκατάνυξι. Τοῦ λέγω λοιπόν. Ἂν διάταξης νὰ μποῦν καὶ πάλι στρατιῶτες στὴν Ἐκκλησία θὰ σὲ καταγγείλω γι’ αὐτὸ ποὺ ἔχεις κάνει. Αὐτὴ ἡ ἀπειλὴ ἔσωσε τὴν κατάστασι. Ἀναλογίσθηκε τὴν θέσι του. Καὶ οἱ στρατιῶτες δὲν ξαναμπήκαν στὸ ναό, μέχρι ποὺ ἔφυγαν ἀπὸ τὴν Βλάγκα. Αὐτὸ καὶ γιὰ ὅσους μιλοῦν γιὰ ρωμηοὺς προδότες ἐπειδὴ ὑπηρετοῦν στὸν Τούρκικο στρατό. Γιατὶ ὅλα τὰ ἀνισόρροπα ἐδῶ στὴν Ἑλλάδα λέγονται καὶ γράφονται.

 

Ἀπὸ τὸ βιβλίο «Μιὰ γοργόνα στὸν Κεράτιο», ἐκδ. Ἱ. Μ. Τατάρνης Εὐρυτανίας.

 

2019 11 07 165702

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

Αρχιμανδρίτου Ιωάννου Καραμούζη

 

        Η Αγία Γραφή και η Ιερά Παράδοση φιλοξενούν πολυάριθμες μαρτυρίες σχετικά με την ύπαρξη και τη δράση των αγγέλων. Μετά από τη πτώση των πρωτοπλάστων άγγελοι φυλάσσουν το Παράδεισο, άγγελοι διδάσκουν στον Αδάμ τον τρόπο καλλιέργειας της γης, ενώ άγγελοι εμφανίζονται στον Αβραάμ, στον Λωτ, κατά την έξοδο των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο και σε πολλούς από τους προφήτες. Στο κείμενο της Καινής Διαθήκης οι άγγελοι μνημονεύονται σε πολλά χωρία, εκ των οποίων τα ενδεικτικότερα είναι κατά τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και καθ΄ όλη την πορεία του Ιησού από την Γέννηση μέχρι και την Ανάληψή του.


Δημιουργία και σκοπός ύπαρξης των αγγέλων

Οι άγγελοι δημιουργήθηκαν πριν από τον υλικό κόσμο, αφού στο βιβλίο της Π.Δ. «Ιώβ» παρουσιάζεται ο Θεός να μιλά και να ομολογεί, ότι μόλις δημιούργησε τα άστρα, όλοι οι άγγελοι τον ύμνησαν με δοξολογίες.

Ενώ και ο Μ. Βασίλειος αναφέρει ότι πριν τη δημιουργία του υλικού κόσμου υπήρχε υπέρχρονη και πρεσβύτερη κατάσταση, που είναι ο κόσμος των αγγέλων.

Ο τρόπος με τον οποίο δημιουργήθηκαν από το Θεό δεν μας είναι γνωστός. Ωστόσο μπορούμε να λάβουμε μία εικόνα γι΄ αυτόν μέσα από την διδασκαλία του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, ο οποίος λέγει ότι οι αγγελικές δυνάμεις δημιουργήθηκαν μόλις ο Θεός συνέλαβε την ιδέα της δημιουργίας τους. Δηλ., η απόφαση του Θεού να δημιουργήσει τον αγγελικό κόσμο σήμανε ταυτόχρονα και τη δημιουργία του.

Ο σκοπός της δημιουργίας των αγγέλων δεν έχει να κάνει με κάποια ανάγκη του Θεού. Δεν είναι δυνατό ο υλικός ή ακόμη και αυτός ο πνευματικός κόσμος να μπορεί να προσφέρει κάτι επιπλέον στη δόξα του Θεού. Ο σκοπός της δημιουργίας των αγγέλων φανερώνεται από τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, ο οποίος λέγει, ότι ο Θεός τους έδωσε ύπαρξη και ζωή γι΄ αυτούς τους ίδιους, με κίνητρο την «εκστατική» του αγάπη και αγαθότητα και με σκοπό να συμμεριστούν ως λογικά όντα τη μακαριότητά του. Μετέχουν στη Θεία μακαριότητα και τρέφονται με τη διαρκή θέα του προσώπου του Θεού. Ωστόσο αυτή η συμμετοχή στη θεία μακαριότητα ωθεί τις αγγελικές δυνάμεις σε μία συνεχή ανοδική πορεία, σε μία πορεία προς τη πνευματική τελειότητα.

Φύση και Χαρακτηριστικά των αγγέλων

Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός προσπαθώντας να δώσει έναν ορισμό περί των αγγέλων λέγει ότι είναι φύσεις νοερές, αεικίνητες, αυτεξούσιες, ασώματες. Υπηρετούν το Θεό και είναι κατά χάριν αθάνατες. Η φύση των αγγέλων είναι πνευματική. Επειδή όμως, απολύτως άυλος και ασώματος νοείται μόνο ο Θεός, γι΄ αυτό το αγγελικό σώμα νοείται ως αιθέριο, πυροειδές, ταχύτατο και πολύ λεπτότερο από τη γνωστή μας ύλη.

Οι άγγελοι ως προς τη προαίρεση είναι ελεύθεροι και τρεπτοί, έχοντας δυνατότητα να προκόπτουν στο αγαθό, αλλά και να τρέπονται στο κακό. Οι νοερές δυνάμεις διαθέτουν, σύμφωνα με τον άγιο Γρηγόριο Παλαμά, νου και λόγο, δίχως όμως «πνεύμα ζωοποιό», επειδή δεν έχουν σώμα. Γι΄ αυτό δεν συνάγουν τη θεία γνώση μέσα από τις αισθήσεις ή από αναλύσεις λογισμών, αλλά μένοντας καθαροί από κάθε υλικό στοιχείο συλλαμβάνουν τα νοητά νοερώς και αϋλως. Παρ΄ όλη τη καθαρότητα και απλότητα της αγγελικής φύσης, οι άγγελοι είναι δεκτικοί της κακίας. Έτσι μπορούν να επιλέξουν την συνεχή προαγωγή στην άνωθεν Γνώση και την κοινωνία της Αγάπης ή την άρνηση αυτής της Αγαθότητας. 

Αποτέλεσμα της ελευθερίας τους είναι και η πτώση του τάγματος του Εωσφόρου. Αυτό το αγγελικό τάγμα δεν αρκέστηκε στη θαυμαστή λαμπρότητά του, αρνήθηκε την ιεραρχημένη πρόοδο της θείας γνώσης και θέλησε τη πλήρη και άμεση εξομοίωσή του με το Θεό. Γι΄ αυτό το λόγο, ηθελημένα δόθηκε στη κακία, στερήθηκε την αληθινή ζωή, την οποία μόνο του (το τάγμα των δαιμόνων) αρνήθηκε. Κατ΄ αυτό τον τρόπο έγιναν πνεύματα νεκρά, αφού απέβαλαν την αληθινή ζωή και δεν αισθάνονται κόρο από την ορμή τους προς τη κακία προσθέτοντας με άθλιο τρόπο διαρκώς κακία επάνω στην ήδη υπάρχουσα.

Οι άγγελοι όμως που δεν ακολούθησαν τον Εωσφόρο στην αποστασία του, απέκτησαν το χάρισμα της τέλειας ατρεψίας και ακινησίας προς το κακό. Αυτό συνέβη με την ενανθρώπηση, τη σταυρική θυσία και την ανάσταση του Χριστού, αφού έμαθαν, ότι ο δρόμος που οδηγεί στην ομοίωση με το Θεό δεν είναι η έπαρση, αλλά η ταπείνωση.

Η ακινησία των αγγέλων προς το κακό δεν σημαίνει ότι εξαφανίζεται το αυτεξούσιό τους, αλλά, ότι εξαγιάζεται με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος.

Οι άγγελοι έχουν μεγαλύτερες και ανώτερες γνωστικές ικανότητες από τους ανθρώπους. Βέβαια δεν είναι ούτε παντογνώστες, ούτε παντοδύναμοι, όπως ο Θεός.

Δεν προ-γνωρίζουν τα μέλλοντα, παρά μόνο αν τους τα αποκαλύψει ο Θεός, ούτε γνωρίζουν τι ακριβώς κρύβεται στη καρδιά κάθε ανθρώπου. Δεν γνωρίζουν πότε θα γίνει η συντέλεια του κόσμου και η Δευτέρα παρουσία του Χριστού. Η μετακίνησή τους γίνεται ταχύτατα, αλλά δεν είναι πανταχού παρόντες. Κάθε φορά βρίσκονται σε συγκεκριμένο τόπο, δίχως να γνωρίζουν το τι συμβαίνει αλλού.

Δεν έχουν φύλο, γιατί η φύση τους είναι πνευματική, ενώ δεν χρειάζονται τροφή για να ζήσουν, ή ανάπαυση για να ξεκουραστούν, αλλά ούτε πεθαίνουν και ούτε πολλαπλασιάζονται. Η αθανασία τους δεν πηγάζει από τη φύση τους, αλλά επειδή μετέχουν «κατά χάριν» στην αγιότητα του Θεού.

Διάταξη των αγγέλων

Ο αριθμός των αγγελικών όντων είναι ανυπολόγιστος και απροσμέτρητος. Ο ίδιος ο Ιησούς ομιλεί στη Γεσθημανή για περισσότερες από δώδεκα λεγεώνες αγγέλων, ενώ ο Ευαγγελιστής Ιωάννης μαρτυρεί ότι είδε και άκουσε γύρω από το Θεϊκό θρόνο χορωδία από μυριάδες μυριάδων και χιλιάδες χιλιάδων αγγέλων.

Όλοι αυτοί οι αναρίθμητοι άγγελοι είναι οργανωμένοι σε τάγματα ή αλλιώς σε τάξεις. Συγκεντρώνοντας τις αναφορές σε αυτό το θέμα του Προφήτη Ησαϊα, του προφήτη Ιεζεκιήλ, του αποστόλου Παύλου, του αγίου Διονυσίου του αρεοπαγίτη και του Οσίου Νικήτα Στηθάτου, μπορούμε να καταλήξουμε στα εξής:

Τα τάγματα των αγγέλων είναι εννέα, τα οποία ταξινομούνται σε τρεις τρίχορες ιεραρχίες ή ταξιαρχίες, κατά τον ακόλουθο τρόπο: Σεραφείμ, Χερουβείμ, Θρόνοι - Κυριότητες, Δυνάμεις, Εξουσίες - Αρχές, Αρχάγγελοι, Άγγελοι.

Ιδίωμα της πρώτης ιεραρχίας είναι η πύρινη σοφία και η γνώση των ουρανίων, ενώ έργο τους ο θεοπρεπής ύμνος του «γελ». Η δεύτερη ιεραρχία έχει ως ιδίωμα τη διευθέτηση των μεγάλων πραγμάτων και την διενέργεια των θαυμάτων, ενώ έργο τους είναι ο τρισάγιος ύμνος «Άγιος, Άγιος, Άγιος». Τέλος ιδίωμα της τρίτης ιεραρχίας είναι να εκτελούν θείες υπηρεσίες και έργο τους αποτελεί ο ύμνος «Αλληλούϊα».

Πέρα από τα ονόματα των εννέα τάξεων, η Αγία Γραφή μας φανερώνει και τα προσωπικά ονόματα ορισμένων αγγέλων. Γνωρίζουμε το Γαβριήλ, που σημαίνει «ήρωας του Θεού», από την εμφάνισή του στο προφήτη Δανιήλ, στο προφήτη Ζαχαρία και στη Θεοτόκο. Γνωρίζουμε το Μιχαήλ, που σημαίνει «τις ως ο Θεός ημών», ενώ εμφανίζεται πολλές φορές στη Παλαιά Διαθήκη. Ο Ραφαήλ είναι ο τρίτος άγγελος που γνωρίζουμε, το όνομά του σημαίνει «ο Κύριος θεραπεύει» και εμφανίζεται στον Τωβίτ μεταφέροντας τις ανθρώπινες προσευχές στο θρόνο του Θεού. Τέλος, γνωστός από την εβραϊκή παράδοση είναι και ο Ουριήλ.

Έργο των αγγέλων

Οι άγγελοι πραγματοποιούν τριπλό έργο. 
Πρώτα απ΄ όλα δοξολογούν ακατάπαυστα το Θεό. Αυτή η δοξολογία δεν τους έχει επιβληθεί ως εντολή, αλλά είναι τελείως αυθόρμητη, που ξεπηγάζει από τους ίδιους, όταν αντικρύζουν το κάλλος του Θεϊκού προσώπου και τα μεγαλεία της δημιουργίας του. Τη νύχτα των Χριστουγέννων π.χ., εμφανίσθηκε πλήθος στρατιάς ουρανίου που αινούσε τον Θεό για το γεγονός της θείας ενσαρκώσεως.


Το δεύτερο έργο τους είναι η διακονία στη Θεία Οικονομία. Νιώθουν τόση αγάπη και ευγνωμοσύνη προς το Πλάστη τους και σφοδρή επιθυμία για τη δική τους πρόοδο, ώστε να διακονούν τα μυστήρια της Θείας Οικονομίας. Τα αγγελικά τάγματα μεταδίδουν ιεραρχικά το φωτισμό και τη γνώση το ένα στο άλλο. Τις αποκαλύψεις του Θεού τις διδάσκουν οι ανώτερες τάξεις στις κατώτερες και όταν επιτρέψει ο Θεός να αποκαλυφθεί κάποιο μυστήριο σε νου αγίου ανθρώπου, αυτό θα γίνει ιεραρχικά.

Το τρίτο έργο των αγγελικών δυνάμεων αφορά τη σωτηρία των ανθρώπων. Με αυτό επιφορτίσθηκαν μετά την δημιουργία του ανθρώπου και το επιτελούν με ιδιαίτερη προθυμία και χαρά, αφού κάθε φορά που μετανοεί ένας άνθρωπος για τις αμαρτίες του, πανηγυρίζουν και χαίρονται στον ουρανό.

Στο αρχαιότατο έργο «ποιμήν» του Ερμά, γίνεται λόγος για τον προσωπικό φύλακα άγγελο κάθε ανθρώπου. Αυτός μάλιστα είναι τρυφερός, σεμνός, πράος, διδάσκει στην ανθρώπινη καρδιά τη δικαιοσύνη και το δρόμο προς το αγαθό. Και άλλοι πατέρες της εκκλησίας μας διδάσκουν ότι απαραίτητη προϋπόθεση παραμονής του φύλακα αγγέλου δίπλα στον άνθρωπο, είναι ο άγιος βίος, διαφορετικά απομακρύνεται εξ΄ αιτίας των πονηρών και αμαρτωλών έργων. Ο άγγελος αυτός παρηγορεί στις θλίψεις, βοηθά στους πόνους, συμπάσχει με τον άνθρωπο, τον οδηγεί στη μετάνοια και τον προστατεύει από ορατούς και αόρατους εχθρούς.

Εκτός όμως από το φύλακα άγγελο του κάθε ανθρώπου, υπάρχουν και οι φύλακες άγγελοι των εθνών, των πόλεων και των κατά τόπους εκκλησιών. Στη Παλαιά Διαθήκη, στο βιβλίο του Δευτερονομίου, ο Θεός διαμοιράζει τα έθνη και τοποθετεί τα όρια των εθνών σύμφωνα με τον αριθμό των αγγέλων Του. Έπειτα, ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος παρατηρεί ότι ο Θεός έχει εγκαταστήσει σε κάθε πόλη στρατόπεδα αγγέλων που αναχαιτίζουν τις επιθέσεις των δαιμόνων. Ενώ τέλος, ο άγιος Ιππόλυτος είναι ιδιαίτερα σαφής, όταν παρομοιάζει την εκκλησία με πλοίο που έχει ναύτες τους αγγέλους.

Τιμή των αγγέλων

Η ορθόδοξη εκκλησία τιμούσε πάντοτε τους αγγέλους. Η δε τιμητική τους προσκύνηση διακηρύχθηκε επίσημα από τη Ζ΄ οικουμενική σύνοδο, σε αντιδιαστολή προς τη λατρεία που αφορά μόνο το πρόσωπο του Θεού.

Στον εβδομαδιαίο λειτουργικό κύκλο των ακολουθιών, η Δευτέρα αφιερώνεται στις αγγελικές δυνάμεις. Δύο παρακλητικοί κανόνες αφορούν το φύλακα άγγελο και τις επουράνιες Δυνάμεις.

Ο ετήσιος λειτουργικός κύκλος σηματοδοτείται από έξι εορτές αφιερωμένες στον αγγελικό κόσμο, με κυρίαρχη εκείνη της 8ης Νοεμβρίου, κατά την οποία εορτάζεται η σύναξη των αγγέλων υπό τον αρχάγγελο Μιχαήλ, ως αντίσταση κατά της αποστασίας του Εωσφόρου.

Αλλά η κατεξοχήν τιμή των αγγέλων γίνεται στη Θεία Λειτουργία. Εκεί, ο λαός του Θεού στη γη και οι στρατιές του ουρανού με ένα στόμα, σε μία κοινή λειτουργική σύναξη προσφέρουν στο Θεό δοξολογία. Μαζί με τους ιερείς συνέρχονται στο θυσιαστήριο και συλλειτουργούν τη θεϊκή αγαθότητα. Μαζί κυκλώνουν την αγία Τράπεζα και τα τίμια δώρα, διά χειρός αγγέλου αναφέρονται εις οσμήν ευωδίας πνευματικής στο υπερουράνιο και νοερό θυσιαστήριο.

Ωστόσο, εκείνοι που τιμούν ιδιαίτερα τους αγγέλους είναι οι μοναχοί. Μέσα από την διαρκή προσευχή τους, την υπεράνθρωπη άσκησή τους, αγωνίζονται να ομοιάσουν στους αγγέλους και να αναπληρώσουν το εκπεσόν τάγμα των δαιμόνων. Γι΄ αυτό και η ακολουθία της μοναχικής κουράς φέρει το όνομα: «Ακολουθία του μεγάλου και αγγελικού Σχήματος».



Ἀμέλεια καί λειψή πίστη

Ἔκπληκτος ἄκουσα ἀπό ἄνθρωπο πού δέν λείπει ἀπό τίς ἀκολουθίες τῆς Ἐκκλησίας, ὅτι ὁ πολιτικός καί ὁ θρησκευτικός γάμος εἶναι τό ἴδιο πράγμα. Ὁ ἴδιος δέν εὐλόγησε τόν γάμου του στήν Ἐκκλησία, ἀλλά τόν τέλεσε στό Δημαρχεῖο. Τήν πράξη του αὐτή τήν στήριζε στήν πληροφόρηση πού εἶχε, ὅτι ἡ Ἐκκλησία νομοθέτησε τόν πολιτικό γάμο!

Ἐξήγησα ὅτι ἡ Ἐκκλησία τόν ἀποδέχθηκε, δέν τόν νομοθέτησε. Ἡ Βουλή νομοθετεῖ, ὄχι ἡ Ἐκκλησία. Ἡ Ἐκκλησία βέβαια τόν θέλει, ἀλλά γιά τούς ἀθέους, ὄχι γιά τούς πιστούς. Δυστυχῶς ὅμως κάποιοι παραπληροφοροῦνται ἀπό δημοσιογράφους ἤ καί «φιλελεύθερους» κληρικούς καί ἐξισώνουν στήν συνείδησή τους τό μυστήριο μέ τήν ὑπογραφή μιᾶς σύμβασης οἰκογενειακοῦ δικαίου στό Δημαρχεῖο.

Ἡ ἀμέλεια καί ἡ λειψή πίστη ὁδηγεῖ πολλούς στόν πολιτικό γάμο καί στήν παραθεώρηση τοῦ θρησκευτικοῦ. Ἔτσι, στεροῦνται τήν Ἐκκλησία, ἀλλά τό πιό στενάχωρο γι’ αὐτούς εἶναι τό ὅτι δέν γίνονται δεκτοί ὡς ἀνάδοχοι σέ Βάπτιση ἤ παράνυμφοι σέ Γάμο.

Σέ πολλούς αὐτό φαίνεται σκληρό. Αὐτή ὅμως εἶναι ἡ καυτερή ἀγάπη τῆς Ἐκκλησίας, πού θέλει τούς ἀνθρώπους της νά ἔχουν καθαρή, εἰλικρινῆ καί ὁλοκάρδια σχέση μαζί της.

«Δὲν κολάζω τὸν νονό μου»

Ὁ Καπετάνιος Κωνσταντής, στό διήγημα τοῦ Παπαδιαμάντη «Ἡ χήρα τοῦ Νεομάρτυρος», μᾶς διδάσκει τήν μεγάλη ἀξία καί τήν βαθιά σημασία τοῦ ἀναδόχου στήν Βάπτιση. Ὁ ἀνάδοχος, ὁ νονός, δέν εἶναι τυχαῖο πρόσωπο. Εἶναι ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ ποιμένα τῆς Ἐκκλησίας στήν ἐν Χριστῷ διαπαιδαγώγηση τοῦ νεοφωτίστου. Δέν εἶναι ἕνας ὁποιοσδήποτε φίλος τῶν γονέων του.

Ὁ Κωνσταντής κατηγορήθηκε ἄδικα γιά φόνο. Ἦταν ἀθῶος, ἀλλά οἱ πιό πολλές ὑποψίες τῶν Τούρκων ἀστυνομικῶν τόν ἔδειχναν γιά ἔνοχο. Γιά νά πειστοῦν ὅτι λέει ἀλήθεια τοῦ ζήτησαν νά γίνῃ μουσουλμάνος. Τό ἀρνήθηκε. Ἔτσι τόν καταδίκασαν σέ θάνατο.

Γράφει ὁ Παπαδιαμάντης:

«Τὸν ἔφεραν εἰς τὸν τόπον τῆς καταδίκης. Ἡτοίμασαν τὴν ἀγχόνην.

–Ἐσκότωσες τὸν ἄνθρωπον!
–Ὄχι!
–Γίνε Τοῦρκος!
–Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ!

Τόν παρακινοῦσαν νά ἀλλάξη πίστη θυμίζοντάς τον τούς γονεῖς, τήν γυναίκα του, τά παιδιά του:

–Παντρεμένος εἶσαι; Δὲν λυπᾶσαι τὰ παιδιά σου;

Ὁ Κωσταντὴς εἶχεν ὀλιγοψυχήσει καὶ πάλιν. Ἐκρατήθη ἡ φωνή του.

–Θὰ γίνης; Τ᾿ ἀπεφάσισες;
–Ὄχι! Δὲν κολάζω τὴν ψυχὴ τοῦ νονοῦ μου, ποὺ μ᾿ ἐβάφτισε.

Ὁ δήμιος ἔσυρε τὸ σχοινίον.

–Θὰ γίνῃς Τοῦρκος;
–Ἡ τελευταία ὥρα σου!
–Ὄχι! Δὲν κολάζω τὸν νονό μου!

Ὁ δήμιος ἡτοίμασε τὴν θηλειάν.

–Σῦρε λοιπὸν εἰς τὸν ᾍδην, ἄπιστε!
–Μνήσθητί μου, Κύριε!

Καὶ μετ᾿ ὀλίγα λεπτά, ὁ νέος ἤσπαιρε κρεμάμενος εἰς τὴν ἀγχόνην».

Στήν πιό κρίσιμη ὥρα, μπροστά στήν ἀγχόνη, ἡ πίστη τοῦ Κωνσταντῆ ἦταν συνδεδεμένη μέ τόν νονό του. Εἶχε φιλότιμο. Δέν ἤθελε νά φανῇ ὅτι δέν τόν μύησε σωστά στήν πίστη καί τήν ζωή τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ μνήμη τῆς πίστης πού ἐνστάλαξε στήν ψυχή του τόν ἀνέδειξε νεομάρτυρα. Μετά ἀπό τρία χρόνια, ὅταν κάποιοι ναυτικοί «ἐπῆγαν κρυφίως εἰς τὸ νεκροταφεῖον τῶν καταδίκων» καί ἔσκαψαν τόν τάφο του, «τὰ κόκκαλα τοῦ Κωσταντῆ, κατακίτρινα, ἐμοσχοβολοῦσαν ὡσὰν ἀπὸ ρόδα καὶ βασιλικόν».

Αὐτός εἶναι ὁ ρόλος τῶν ἀναδόχων. Νά ἔχουν καί νά μεταδίδουν ὁλόκληρη καί ὄχι περικεκομμένη τήν πίστη καί τήν ζωή τῆς Ἐκκλησίας.

π.Θ.Α.Β.

http://www.parembasis.gr/index.php/el/menu-teyxos-278/5929-2019-278-05